Το πρωτοποριακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Κρήτης υλοποιείται σε συνεργασία με Περιφέρεια και τοπικούς φορείς. Βρίσκει την πιο ενθουσιώδη ανταπόκριση στο νομό μας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συλλογικότητα και δημιουργική έκφραση.
Εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα της έρευνας που παρουσιάζουμε σήμερα και δείχνουν πως το πρόγραμμα αποτελεί μια μελωδία συλλογικότητας, ψυχικής ευεξίας και κοινωνικής καινοτομίας που διατρέχει ολόκληρη την Κρήτη, αλλά «ο ρυθμός της φαίνεται να χτυπά πιο δυνατά εδώ, στην ανατολική πλευρά του νησιού».
Ο λόγος για το πρόγραμμα «Η Τέχνη του Ρυθμού- Η Μουσική στην Κοινότητα», μια πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Κρήτης που έχει αγκαλιαστεί με πρωτοφανή θέρμη από τους πολίτες του Λασιθίου, μετατρέποντας τις συναντήσεις σε κυψέλες δημιουργίας και ανθρώπινης επαφής στον Άγιο Νικόλαο, την Ιεράπετρα και τη Σητεία.
Η σημασία και ο αντίκτυπος αυτού του εγχειρήματος προκύπτει από τα αποτελέσματα της μεγάλης έρευνας που διεξήγαγε το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης. Και τα στοιχεία, ειδικά για την περιοχή μας, είναι αποκαλυπτικά: «το Λασίθι κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής στην έρευνα (31%) από όλες τις περιφερειακές ενότητες, ξεπερνώντας οριακά ακόμη και το Ηράκλειο (30%). Αυτός ο αριθμός αποτελεί ηχηρή απόδειξη ότι η τοπική κοινωνία διψά για δράσεις που ενώνουν, ενδυναμώνουν και προσφέρουν διέξοδο από την καθημερινότητα», όπως εξηγεί η επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Κατερίνα Βλασάκη, αναπληρώτρια προϊσταμένη Κοινωνικής Πολιτικής της Περιφέρειας Κρήτης.
Ένα ανοιχτό κάλεσμα στη δημιουργία
Όπως εξηγεί ο εκπαιδευτής, δεξιοτέχνης μουσικός, Γιάννης Παπατζανής που αποτελεί την ψυχή του εγχειρήματος, «Το πρόγραμμα, που υλοποιείται από το Εργαστήριο Θεάτρου, Κινηματογράφου και Μουσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης με την αμέριστη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και των τοπικών Δήμων, προσφέρει δωρεάν μαθήματα κρουστών, τραγουδιού και κίνησης σε περίπου 1200 άτομα ετησίως. Λειτουργεί ως ένας συμπεριληπτικός χώρος όπου νέοι και ηλικιωμένοι, δημόσιοι υπάλληλοι και ελεύθεροι επαγγελματίες, μόνιμοι κάτοικοι και πολίτες άλλων εθνικοτήτων, συναντιούνται για να μοιραστούν τον παλμό της μουσικής».
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2025 σε δείγμα 627 συμμετεχόντων, σκιαγραφεί το προφίλ αυτών που δίνουν ζωή στο πρόγραμμα. Η συντριπτική πλειοψηφία είναι γυναίκες (86%), κυρίως ηλικίας 45-64 ετών, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, καθώς πάνω από το 80% είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ιδιαίτερα συγκινητική και σημαντική είναι η συμμετοχή ατόμων άνω των 65 ετών (9%), προωθώντας έμπρακτα την ενεργό γήρανση και καταπολεμώντας τη μοναξιά της τρίτης ηλικίας.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό για το Λασίθι;
Η απάντηση βρίσκεται στα κίνητρα και την αξιολόγηση των ίδιων των συμμετεχόντων. Πάνω από το 90% το κρίνει ως «απολύτως» ή «πάρα πολύ» χρήσιμο, με το 99% να δηλώνει βέβαιο ότι θα συμμετάσχει ξανά. Για το 55%, ο βασικός λόγος συμμετοχής είναι η ψυχική ευεξία. Σε έναν κόσμο γεμάτο άγχος, η μουσική γίνεται το καταφύγιο, το αγχολυτικό τους.
Εξίσου ισχυρό κίνητρο, ειδικά για περιοχές που αντιμετωπίζουν τη χωρική απομόνωση, είναι η καταπολέμηση της μοναξιάς. Το 46% αναφέρει τη χρησιμότητά του σε αυτόν τον τομέα, ενώ για το 24% ήταν ο λόγος για «να βγω από το σπίτι». Το πρόγραμμα λειτουργεί ως γέφυρα, φέρνοντας κοντά ανθρώπους που διαφορετικά μπορεί να μην είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν, χτίζοντας δεσμούς και ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή. Ο δημόσιος, δωρεάν (78%) και συμπεριληπτικός (76%) χαρακτήρας του αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους της επιτυχίας του, καθιστώντας το προσβάσιμο σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς.
Η επόμενη μέρα:
Οι προτάσεις για το μέλλον
Η επιτυχία δεν οδηγεί σε εφησυχασμό, αλλά γεννά νέες απαιτήσεις. Ο Γιάννης Παπατζανής και η ομάδα του, έχουν πραγματικά καταφέρει να δώσουν το ξεχωριστό στίγμα τους και παραμένουν δημιουργικοί και δραστήριοι στο πρόγραμμα αυτό. Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες, σε ποσοστό 78%, ζητούν τον εμπλουτισμό του προγράμματος. Οι προτάσεις τους είναι συγκεκριμένες και δείχνουν τη δίψα για περισσότερη τέχνη και πολιτισμό: δημιουργία χορωδίας, μαθήματα παραδοσιακών χορών, μουσικοκινητική αγωγή, ακόμη και θεατρικές δράσεις. Ζητούν, επίσης, καλύτερη οργάνωση με τμήματα αρχαρίων και προχωρημένων, περισσότερες ώρες και, κυρίως, έναν σταθερό και κατάλληλο χώρο για τις συναντήσεις τους, ένα κοινό «σπίτι» για τη δημιουργική τους κοινότητα. Επιπλέον, προτείνεται το άνοιγμα του προγράμματος σε σχολεία και μαθητές, αλλά και η διοργάνωση φιλανθρωπικών εκδηλώσεων, επιστρέφοντας στην ευρύτερη κοινότητα την αγάπη που λαμβάνουν.
«Η Τέχνη του Ρυθμού» δεν περιορίζεται ως ένα μουσικό εργαστήρι. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα κοινωνικής καινοτομίας που απαντά σε βαθιές και πραγματικές ανάγκες. Για το Λασίθι, που αγκάλιασε το πρόγραμμα πιο θερμά από κάθε άλλη περιοχή, αποτελεί μια επένδυση στην ψυχική υγεία, την κοινωνική συνοχή και την πολιτιστική δημοκρατία.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
