Η κλιματική κρίση και η παρατεταμένη λειψυδρία δεν αποτελούν πλέον θεωρητικές απειλές για το μέλλον, αλλά μια οδυνηρή πραγματικότητα που πλήττει τον «πυλώνα» της κρητικής οικονομίας: την ελαιοκαλλιέργεια.
Με την φετινή παραγωγή να κινείται σε επίπεδα δραματικά χαμηλότερα του αναμενομένου, η Περιφέρεια Κρήτης αποφάσισε να αναλάβει δυναμικές πρωτοβουλίες, περνώντας στην αντεπίθεση με την προετοιμασία ενός πλήρους τεκμηριωμένου φακέλου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Στις δηλώσεις του με αφορμή την επίσημη ανακοίνωση για τον 12ο διαγωνισμό κρητικού ελαιολάδου, ο αρμόδιος για τον πρωτογενή τομέα Αντιπεριφερειάρχης Σταύρος Τζεδάκης, περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση που επικρατεί στην ύπαιθρο του νησιού. Η μειωμένη παραγωγή είναι πλέον κοινή διαπίστωση όλων των εμπλεκομένων στην αλυσίδα του ελαιολάδου, από τον παραγωγό μέχρι τον εξαγωγέα.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην έλλειψη καρπού, αλλά επεκτείνεται στην απουσία ουσιαστικής στήριξης από την κεντρική διοίκηση, παρά τις δυνατότητες που προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ένα από τα πλέον αιχμηρά σημεία των δηλώσεων του κ. Τζεδάκη αφορούσε την έλλειψη ανταπόκρισης από την ελληνική πλευρά στο κρίσιμο ζήτημα της λειψυδρίας. Ενώ η Ευρώπη φαίνεται να διαθέτει κονδύλια και εργαλεία για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων, η ελληνική πλευρά, σύμφωνα με τον κ. Τζεδάκη, δεν επέδειξε την απαιτούμενη ετοιμότητα ή βούληση να απορροφήσει αυτούς τους πόρους.
«Δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση από την ελληνική πλευρά στα χρήματα της Ευρώπης», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας το κενό που καλείται τώρα να καλύψει η τοπική αυτοδιοίκηση. Η Περιφέρεια Κρήτης, αντιλαμβανόμενη το μέγεθος της απειλής για το εισόδημα των Κρητικών παραγωγών, δεν μένει στάσιμη. Σχεδιάζει τη συγκρότηση ενός φακέλου που θα λειτουργήσει ως «πιστοποιητικό» της καταστροφής που έχει συντελεστεί.
Η διαδικασία τεκμηρίωσης βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αλλά το κλειδί για την επιτυχία της προσπάθειας βρίσκεται στα τελικά στοιχεία. Ο κ. Τζεδάκης ξεκαθάρισε ότι η συλλογή δεδομένων από τα ελαιοτριβεία του νησιού είναι καθοριστικής σημασίας. Με δεδομένο ότι η ελαιοκομική περίοδος ολοκληρώνεται τυπικά στο τέλος Φεβρουαρίου, η Περιφέρεια αναμένει τους οριστικούς αριθμούς για να έχει μια αδιαμφισβήτητη εικόνα της μείωσης.
Ο φάκελος αυτός δεν θα είναι απλώς μια καταγραφή παραπόνων, αλλά ένα εργαλείο πίεσης. «Θα προετοιμάσουμε τον φάκελο για να αποδείξουμε και με τα τελικά στοιχεία των παραγωγών μας, των ελαιοτριβείων μας, την ακριβή εικόνα της παραγωγής», τόνισε ο κ. Τζεδάκης.
Στόχος είναι η αποστολή του στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το οποίο με τη σειρά του οφείλει να τον μεταβιβάσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διεκδικώντας έκτακτες ενισχύσεις και αποζημιώσεις που θα ανακουφίσουν τον κλάδο.
Ανάγκη για ριζική αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ
Πέρα από τα έκτακτα μέτρα, η κρίση αυτή αναδεικνύει και τις δομικές αδυναμίες του υπάρχοντος συστήματος ασφάλισης και ενισχύσεων. Ο κ. Τζεδάκης στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη αλλαγής του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ένα αίτημα που χρονίζει αλλά παραμένει στις καλένδες. Η ελαιοκαλλιέργεια, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της και της ευαισθησίας της στις κλιματικές μεταβολές, απαιτεί ένα διαφορετικό μοντέλο προστασίας.
Η κριτική προς το κεντρικό κράτος είναι σαφής: «Ακούμε τόσο καιρό για αλλαγές στον ΕΛΓΑ και δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα». Η Περιφέρεια Κρήτης ζητά πλέον επιτακτικά οι άμεσες ενισχύσεις και οι αποζημιώσεις να δουν την ελαιοκαλλιέργεια με «άλλο μάτι», αναγνωρίζοντας την ως εθνικό προϊόν που χρήζει ειδικής μέριμνας.
Το διακύβευμα είναι μεγάλο. Αν η Κρήτη δεν καταφέρει με όσα τεκμηριώσει και διεκδικήσει από την κεντρική εξουσία, να πείσει ότι ζητά αυτά που δικαιούται, ο κίνδυνος εγκατάλειψης των ελαιώνων από τους απογοητευμένους παραγωγούς θα γίνει ορατός, με ανυπολόγιστες συνέπειες για το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή του νησιού.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
