Σε εκ νέου Κοινοβουλευτική Παρέμβαση προς την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, αναδεικνύοντας για άλλη μία φορά τις σοβαρές καθυστερήσεις, την έλλειψη διαφάνειας και τα τεχνικά ερωτήματα που περιβάλλουν το έργο στο Δικταίον Άντρον. Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία της κας Σπυριδάκη συνυπογράφει και η Βουλευτής Λακωνίας και Τομεάρχης Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ Νάγια Γρηγοράκου.
Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, το Δικταίον Άντρον αποτελεί «μνημείο ιδιαίτερης αρχαιολογικής, πολιτισμικής και μυθολογικής αξίας για την Κρήτη και τη χώρα συνολικά», έναν «από τους πλέον εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους του Λασιθίου, με τα μεγαλύτερα έσοδα μετά το εμβληματικό μνημείο της Σπιναλόγκα».
Το έργο «Εργασίες στερέωσης βραχωδών πρανών Δικταίου Άντρου», που υλοποιείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ξεκίνησε στις 16 Φεβρουαρίου 2024, με αρχική διάρκεια 11 μηνών και προβλεπόμενη ολοκλήρωση τον Ιανουάριο 2025. Ωστόσο, «παρ’ όλα αυτά, και παρά το γεγονός ότι έχει παρέλθει ήδη ένας χρόνος από την εκπνοή του αρχικού χρονοδιαγράμματος, το έργο δεν έχει ολοκληρωθεί».
Το πλέον σοβαρό στοιχείο, όμως, είναι οικονομικό και εγείρει εύλογα ερωτήματα. Σύμφωνα με την ίδια την απάντηση του Υπουργείου σε προηγούμενες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις, «έχει ήδη καταβληθεί το ποσό των 899.998,42 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, που αποτελεί σχεδόν το 100% της συνολικής συμβατικής αξίας, παρότι το φυσικό αντικείμενο παραμένει ημιτελές».
Η Ερώτηση τονίζει ρητά ότι «η παραπάνω πληρωμή εγείρει εύλογα ερωτήματα, όχι μόνο ως προς τη συμβατότητα πληρωμών – προόδου, αλλά και ως προς το πώς αποτυπώνονται, τεκμηριώνονται και ελέγχονται τα παραδοτέα του έργου».
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τον τεχνικό συντονισμό των υποέργων. Όπως σημειώνεται, έχει ήδη ολοκληρωθεί το Υποέργο 6 που αφορά την αποκατάσταση σταλακτιτών και σταλαγμιτών, ενώ το Υποέργο 1 προβλέπει διάνοιξη οπών μήκους έως 8 μέτρων για αγκυρώσεις στην οροφή. Η Ερώτηση επισημαίνει την «αντικειμενική ανάγκη για τεχνική διασταύρωση, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν κινδυνεύει να αναιρεθεί ή να βλαφθεί έργο που έχει ήδη υλοποιηθεί».
Επιπλέον, «δεν διατίθεται επίσημο και επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης», ούτε υπάρχει σαφής αποτύπωση του ποσοστού υλοποίησης, παρά το γεγονός ότι το έργο τελεί ήδη υπό δεύτερη παράταση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το Υποέργο 1 «Μελέτη και κατασκευή αναβατορίου από την Πλατεία Ευρώπης προς το Δικταίον Άντρον», προϋπολογισμού 10,4 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η ολοκλήρωση προβλέπεται έως τον Μάρτιο 2026. Ωστόσο, «μέχρι σήμερα το συγκεκριμένο υποέργο δεν έχει εκκινήσει, γεγονός που δημιουργεί άμεσο και ορατό κίνδυνο απένταξης από το Ταμείο Ανάκαμψης».
Πέραν του οικονομικού και διοικητικού ζητήματος, η Ερώτηση θέτει και σοβαρό περιβαλλοντικό θέμα, καθώς «προβλέπεται η εγκατάσταση ανελκυστήρα πλαγιάς σε μήκος περίπου 250 μέτρων, με ράγες και πυλώνες, στους πρόποδες του Δικταίου Άντρου», με ενδεχόμενη «ουσιώδη αλλοίωση του φυσικού αναγλύφου».
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το γεγονός ότι «δεν έχει παρουσιαστεί Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων», παρότι πρόκειται για παρέμβαση σε περιοχή με τεκμηριωμένη αρχαιολογική και γεωλογική σημασία.
Το κλίμα που έχει διαμορφωθεί είναι ένα κλίμα αβεβαιότητας και έλλειψης ενημέρωσης. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην Ερώτηση: «Η ουσία των ερωτημάτων που τίθενται είναι απλή: ποιο ποσοστό φυσικού αντικειμένου έχει σήμερα εκτελεστεί, ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, και πώς διασφαλίζεται η τεχνική συμβατότητα και η πλήρης υλοποίηση όλων των υποέργων».
Η παρατεταμένη αναστολή λειτουργίας του μνημείου έχει σοβαρές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία του Οροπεδίου Λασιθίου, στους επαγγελματίες του τουρισμού και στην επισκεψιμότητα ενός εμβληματικού αρχαιολογικού χώρου. Η διαφάνεια και η θεσμική συνέπεια δεν είναι πολυτέλεια – είναι υποχρέωση.
«Η παρατεταμένη σιωπή του Υπουργείου, η έλλειψη καθαρών απαντήσεων και η αδιαφάνεια γύρω από την πρόοδο, τη χρηματοδότηση και τον σχεδιασμό του έργου δεν είναι μια «τεχνική εκκρεμότητα» σε κάποιον υπηρεσιακό φάκελο. Είναι μια πραγματικότητα που βαραίνει καθημερινά στις πλάτες των κατοίκων του Οροπεδίου Λασιθίου και των τοπικών επιχειρήσεων. Είναι οι επαγγελματίες που βλέπουν το εμβληματικότερο μνημείο της περιοχής να παραμένει κλειστό, με άμεση απώλεια επισκεψιμότητας, εισοδήματος και αναπτυξιακής προοπτικής. Και την ίδια στιγμή, πάνω από την περιοχή αιωρείται η απειλή μιας παρέμβασης που ενδέχεται να αλλοιώσει ανεπανόρθωτα το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο, χωρίς σαφή περιβαλλοντική τεκμηρίωση και χωρίς ουσιαστική διαβούλευση. Η Κυβέρνηση δεν μπορεί να ζητά εμπιστοσύνη όταν απαντά με σιωπή· δεν μπορεί να μιλά για «ανάπτυξη» όταν αφήνει μια ολόκληρη τοπική κοινωνία σε καθεστώς αβεβαιότητας. Το Δικταίον Άντρον δεν είναι αριθμός σε προϋπολογισμό — είναι ζωντανός πυρήνας ταυτότητας και επιβίωσης για το Οροπέδιο», δήλωσε κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν το Υπουργείο Πολιτισμού να απαντήσει στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:
- Ποιο είναι το συνολικό ποσοστό υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου του έργου στερέωσης βραχωδών πρανών του Δικταίου Άντρου έως σήμερα, και πώς κατανέμεται ανά υποέργο;
- Ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου, τόσο για το υποέργο της στερέωσης όσο και για τα λοιπά υποέργα του συνολικού έργου προσβασιμότητας;
- Υπάρχει πρόβλεψη ή ανάγκη για πρόσθετη παράταση ή αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος, και αν ναι, με ποιον τρόπο αυτό επηρεάζει το γενικό πλαίσιο του ΤΑΑ;
- Ποια ποσά έχουν μέχρι σήμερα εκταμιευθεί για το έργο στερέωσης και ποιο φυσικό αντικείμενο αντιστοιχεί στα καταβληθέντα ποσά;
- Ποιες είναι οι τεχνικές προβλέψεις και διαδικασίες για τον συντονισμό μεταξύ υποέργων που υλοποιούνται στο ίδιο φυσικό περιβάλλον, ώστε να αποτραπούν επικαλύψεις ή αναιρέσεις εργασιών;
- Έχουν εξεταστεί ή δρομολογηθεί ενέργειες για την ενίσχυση των συνεργείων ή την εντατικοποίηση των εργασιών κατά το επόμενο διάστημα;
- Πότε αναμένεται να καταστεί δυνατή – έστω τμηματικά – η επαναλειτουργία του Δικταίου Άντρου για το κοινό;
- Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το Υποέργο 1 «Μελέτη και κατασκευή αναβατορίου», ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησής του και ποια μέτρα έχουν ληφθεί ώστε να αποφευχθεί ενδεχόμενη απένταξη από το Ταμείο Ανάκαμψης;
- Έχει εκπονηθεί ή εγκριθεί Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το υποέργο του αναβατορίου; Αν ναι, να κατατεθεί στη Βουλή. Αν όχι, με ποια τεκμηρίωση προχωρά ο σχεδιασμός;
- Έχει εξεταστεί η πιθανότητα αναθεώρησης ή τροποποίησης της μορφής του έργου ώστε να διασφαλιστεί η προστασία του φυσικού και αρχαιολογικού τοπίου;
