Δέκα ολόκληρα χρόνια παραμένει στα συρτάρια η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του φράγματος του Καθαρού Κριτσάς (Τσιμπιστή), μετά την εμπλοκή του έργου από την αρνητική γνώμη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης για το έργο (ως προς τη θέση αλλά και την κλίμακα) που προκάλεσε και την αρνητική γνωμοδότηση του τότε ΥΠΕΧΩΔΕ.
Το θέμα, όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Νίκου Τραντά στην ΑΝΑΤΟΛΗ επανέρχεται μετ’ επιτάσεως από τους παράγοντες Κριτσάς και Αγίου Νικολάου, ύστερα και από την υπερπλήρωση, για δεύτερη χρονιά, του φράγματος Αποσελέμη. Ικανοποιώντας και σχετικό αίτημα της δημοτικής αρχής Αγίου Νικολάου, ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Γουλιδάκης ενέγραψε στο σχέδιο Προϋπολογισμού της Π.Ε Λασιθίου κονδύλι 50.000 ευρώ με τίτλο «Επικαιροποίηση και ανασχεδιασμός φράγματος Καθαρού». Η χρηματοδότηση αφορά τη μελέτη του έργου. Και εφόσον απαιτηθεί επιπλέον χρηματοδότηση, αυτή μπορεί να εξασφαλιστεί με τροποποίηση του Προϋπολογισμού της Π.Ε. Λασιθίου, δήλωσε στην ΑΝΑΤΟΛΗ.
Πρόκειται για ένα έργο που ξεκίνησε να μελετά το ΙΓΜΕ, μετά από απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Λασιθίου, στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης του 1999 (για μελέτες ταμιευτήρων νερού στο Λασίθι). Λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων στις εγκρίσεις των ΜΠΕ παρατάθηκε μέχρι το 2010. Η μελέτη αφορούσε στο πρώτο της στάδιο την επιλογή κατάλληλων θέσεων για την κατασκευή ταμιευτήρων επιφανειακών υδάτων με τη μορφή φραγμάτων ή λιμνοδεξαμενών. Αν δεν κάνω λάθος, η μελέτη για το φράγμα Τσιμπιστή (μαζί με κάποια άλλα) συνδεόταν με τα ανταποδοτικά που είχαν τεθεί ως όρος ότι θα χρηματοδοτούσε η ΔΕΗ στο νομό Λασιθίου, για το «πράσινο φως» που έλαβε για την κατασκευή του εργοστασίου στον Αθερινόλακκο.
Η απορριφθείσα ΜΠΕ του φράγματος Καθαρού αναθεωρήθηκε, και χρειάστηκε γι’ αυτό συμπληρωματική σύμβαση πάλι με το ΙΓΜΕ η οποία εστάλη εκ νέου στις 23-12-2009. Με νέα γνωμοδότηση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης (ως συμβούλου του υπουργείου στα περιβαλλοντικά θέματα) και γνώμη που διατύπωσε το Τμήμα Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ, η πολύπαθη μελέτη επεστράφη για άλλη μια φορά, με τη σημείωση ότι «θα μπορούσαμε να επανεξετάσουμε ένα έργο μικρότερης κλίμακας και μικρότερων επιπτώσεων στο περιβάλλον της περιοχής, όπου θα τεκμηριώνεται επαρκώς η αναγκαιότητά του και η αντιμετώπιση των τυχόν επιπτώσεών του…».
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας ισχυρίστηκε ότι το μέγεθος του έργου υπερβαίνει τις ανάγκες που απαιτούνται για τις καλλιέργειες στις εκτάσεις της περιοχής, που αντιστοιχούν σε κάλυψη εντατικών μορφών καλλιέργειας. Επίσης ισχυρίστηκε ότι δεν εξετάστηκαν οι υποδείξεις του για κατασκευή, εναλλακτικά, πολλών μικρών δεξαμενών και ότι δε συμβαδίζει η κατασκευή φραγμάτων με τις προτάσεις μελετών για την προστασία του γυπαετού (ο οποίος διαβιεί όχι στην άμεση περιοχή επέμβασης, αλλά στην ευρύτερη περιοχή).
Το Μουσείο επικαλείτο επίσης παλαιότερα επιχειρήματα, την έλλειψη διαχειριστικού σχεδίου της περιοχής «Natura» που τη θεωρεί ως προαπαιτούμενο κάθε άλλου έργου.
Η Διεύθυνση Σχεδιασμού – Προγραμματισμού της Νομαρχίας (με τότε προϊστάμενο τον Εμμ. Ζαχαρενάκη) σχολιάζοντας τα παραπάνω, είχε επισημάνει ότι όλα αυτά είχαν αιτιολογηθεί επαρκώς με τη συμπληρωματική μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που κατατέθηκε στο υπουργείο, αλλά δεν ελήφθη υπ’ όψιν.
Η τότε Υπηρεσία της Νομαρχίας, επεσήμανε ότι πρόκειται για ένα πολύ μικρό έργο, η αναγκαιότητα του οποίου είχε τεκμηριωθεί και δεν επηρεάζει την πανίδα, εξηγώντας ότι οι προτάσεις της ΜΠΕ συμβαδίζουν με την καλώς εννοούμενη διαχείριση των περιοχών «Νatura», η οποία προϋποθέτει την αποδοχή των όποιων απαγορεύσεων από τον τοπικό πληθυσμό. Όσον αφορά την απουσία διαχειριστικής μελέτης, η Υπηρεσία της Νομαρχίας, έθετε και άλλο εύλογο ερώτημα: Γιατί το ίδιο ερώτημα, δεν είχε τεθεί για το φράγμα Αποσελέμη!
Μάλιστα στη ψήφισμα που εξέδωσε το Νομαρχιακό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 2010, μεταξύ των άλλων που απηχούν τα προαναφερόμενα, τονίζει ειδικά: «Διαμαρτυρόμαστε για το νεοφανές επιχείρημα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, ότι το έργο δεν πρέπει να εγκριθεί λόγω μη ύπαρξης διαχειριστικού σχεδίου στην περιοχή, ενώ το ίδιο δεν απαιτήθηκε στην περίπτωση του φράγματος Αποσελέμη και ζητούσε την επανεξέταση της απόφασης του ΥΠΕΚΑ και την έκδοση της προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για την κατασκευή του μικρού φράγματος Καθαρού».
Μετά από 10 χρόνια
Φέτος συμπληρώνεται μια δεκαετία από εκείνο το ψήφισμα. Η τοπική κοινωνία και οι πολιτικοί παράγοντες Κριτσάς και Αγίου Νικολάου, υπενθύμιζαν την εκκρεμότητα αυτή, από καιρού εις καιρόν. Ίσως όχι με την πίεση που χρειαζόταν. Ειδικά, κατά τη διαπραγμάτευση για το φράγμα Αποσελέμη. Σε κάποια φάση μάλιστα, από τη στάση άσκησης πίεσης για το έργο, πέρασαν στην απολογία, όταν οι προωθούντες το φράγμα Αποσελέμη, απαιτούσαν και όλο το νερό του Καθαρού να εμπλουτίζει το τεράστιο φράγμα, γιατί κανείς, τότε, δεν υπολόγιζε ότι μετά από μια δεκαετία θα έφτανε στο σημείο να γεμίζει, να υπερχειλίζει και το νερό να χύνεται στη θάλασσα.
Τώρα, λοιπόν, το αίτημα επανέρχεται, πιο επίκαιρο από ποτέ, αφού εξέλιπαν οι φόβοι των εμπνευστών του φράγματος Αποσελέμη, να διαγραφούν τα έωλα επιχειρήματα που είχαν επιστρατευτεί τότε, για να ακυρώσουν κάθε φιλοδοξία των Κριτσωτών, για κατασκευή ενός μικρού ταμιευτήρα νερού στο Καθαρό.
Ο Δήμαρχος Αγίου Νικολάου Α. Ζερβός ζήτησε από τον κ. Γουλιδάκη την εγγραφή των μελετών για το φράγμα Καθαρού και για τη λιμνοδεξαμενή του Κρούστα – αίτημα στο οποίο ανταποκρίθηκε θετικά ο αντιπεριφερειάρχης.
Σχολιάζοντας σχετικά με το φράγμα στο Καθαρό, ο κ. Ζερβός δήλωσε ότι «μπορεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας να ισχυρίζεται διάφορα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι εμείς θα κάνομε ό,τι θέλει εκείνο…» Και πρόσθεσε, εμφαντικά: «Αν ήθελαν και οι από εδώ να το ξεμπλοκάρουν, θα το είχαν κάνει. Αλλά ήθελαν πραγματικά; Είναι ξεκάθαρο ότι πετυχαίνεις ένα αποτέλεσμα, ανάλογα με το πόσο πιέζεις για να λυθεί ένα ζήτημα. Βόλευε πολλούς να μην υπάρχει μια τέτοια ιστορία…».
