Η νέα ανασκαφική φάση ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα στην αρχαία Δρήρο, όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ της ΑΝΑΤΟΛΗΣ.
Η εντυπωσιακή αρχαία πόλη, με ευρεία επιρροή στην κεντροανατολική Κρήτη, βρίσκεται στο βουνό Καδηστός, 2 χλμ. ανατολικά από τη Νεάπολη. Η αρχαιολογική σκαπάνη φέρνει στο φως διαρκώς νέα στοιχεία που επιβεβαιώνουν το πόσο σημαντική υπήρξε για μια μακρά χρονική περίοδο. Ιδρύθηκε τον 12. αι. π.Χ. και άκμασε από τα Γεωμετρικά/ Αρχαϊκά μέχρι και τα Ελληνιστικά χρόνια.
Η Δρήρος κατακτήθηκε από τους Λυττίους (Λύττος) στην ελληνιστική περίοδο (τέλη 3ου π.Χ. αι.). Οι Δρήριοι ήταν σύμμαχοι της Κνωσού και εχθροί της Λύττου, όπως φαίνεται και από τον Όρκο των νέων της Δρήρου, που ορκίζονταν να κάνουν ό,τι κακό μπορούν στους Λυττίους και μέρα και νύχτα! Είναι σαφές ότι υπήρχε μεγάλη έχθρα και διαμάχη. Γνωρίζουμε ότι αυτή τελείωσε με νίκη των Λυττίων κατά της Δρήρου από επιγραφή που φέρει χαραγμένη τη συνθήκη μεταξύ Λύττου και Ολούντος, όπου φαίνεται ότι οι Ολούντιοι θα έπρεπε να συμμετέχουν σε μια «ευάμερο» (επίσημη επέτειο) των Λυττίων, αφιερωμένη στην επέτειο κατάληψης της Δρήρου! Μετά την κατάκτησή της, κάποια τμήματά της δεν κατοικήθηκαν ξανά κι ερήμωσαν. Πολύ μικρά τμήματά της μπορεί να συνέχισαν να κατοικούνται. Όμως, τελικά, με τον καιρό, η πόλη ερήμωσε και κατέρρευσε.
Το Υπουργείο Πολιτισμού ανανέωσε την άδεια στη Γαλλική Σχολή Αθηνών για να συνεχίσει στο 2024 την αρχαιολογική έρευνα, στο πλαίσιο νέου πενταετούς προγράμματος ανασκαφών (2024-2028) σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου. Η προηγούμενη ανασκαφική φάση είχε ολοκληρωθεί το 2020.
Συνδιευθύνοντες της ανασκαφής είναι η Βάσω Ζωγραφάκη, Προϊσταμένη του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων και Μουσείων της ΕΦΑΛΑΣ και από πλευράς της Γαλλικής Σχολής ο Alexandre Farnoux, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, πρώην Διευθυντής της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών.
Οι φάσεις
Οι εργασίες ξεκίνησαν με καθαρισμούς του αρχαιολογικού πεδίου, όπου θα σκάψουν τα συνεργεία, αποτελούμενα από δύο εργάτες και αρκετούς Γάλλους φοιτητές αρχαιολογίας που φέρνει η Γαλλική Σχολή και οι οποίοι καταφθάνουν στην περιοχή σταδιακά. Η παρούσα ανασκαφική περίοδος θα διαρκέσει 1,5 μήνα.
– Η πρώτη ανασκαφική φάση έλαβε χώρα το 1916-1917. Τον Οκτώβριο 1916 ο Στ. Ξανθουδίδης, ο οποίος είχε υπηρέτησε ως φιλόλογος στο γυμνάσιο της Νεάπολης (1889-1891), και διευθυντής πλέον της 10ης Αρχαιολογικής Περιφέρειας, επισκέφθηκε τη Δρήρο και το επόμενο έτος ζήτησε τη διενέργεια ανασκαφικής έρευνας, έχοντας υπ’ όψιν του ότι το 1854 (επί οθωμανικής ακόμη κατοχής της Κρήτης) το άροτρο δύο Νεοχωριτών (Νεαπολιτών) γεωργών είχε φέρει στο φως κοντά στην κορυφή των Χωρών την περίφημη στήλη με τον όρκο των εφήβων της πόλης. Σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης.
– Η δεύτερη φάση ανασκαφών ήταν μεταξύ 1932 – 1936.
– Η νεώτερη φάση ανασκαφών στη Δρήρο ξεκίνησε το 2009, πάντα σε συνεργασία με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών. Ολοκληρώθηκε το 2013, ακολούθησε μια 2ετία μελέτης και δημοσιεύσεων των ευρημάτων και το 2016 -2020 διήρκεσε η δεύτερη ανασκαφική φάση. Ο Δήμος Αγίου Νικολάου είχε χρηματοδοτήσει την ανασκαφή της Δρήρου μέσω προγραμματικής σύμβασης με 60.000 ευρώ.
Σύντομα ολοκληρώνονται οι διαδικασίες για την υπογραφή νέας προγραμματικής σύμβασης, αυτή τη φορά μεταξύ του ΥΠ.ΠΟ. και της Αντιπεριφέρειας Λασιθίου που θα χρηματοδοτήσει την πενταετή αυτή ανασκαφική φάση με 100.000 ευρώ, όπως δήλωσε στην ΑΝΑΤΟΛΗ ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης.
Η σύμβαση
– Για την υλοποίηση του σκοπού της σύμβασης θα εκτελεστούν οι εξής εργασίες: Ανασκαφική έρευνα, καθαρισμοί (συμπεριλαμβανομένης και της απομάκρυνσης παλαιών μπαζών), αποψιλώσεις, στερεώσεις/ συντηρήσεις ευρημάτων και αρχιτεκτονικών καταλοίπων, φωτογραφική και ψηφιακή τεκμηρίωση (αποτυπώσεις).
– Για την υλοποίηση του έργου απαιτείται η πρόσληψη του απαραίτητου επιστημονικού και εξειδικευμένου προσωπικού (αρχαιολόγοι, ειδικευμένοι εργάτες, συντηρητές, λογιστής), η προμήθεια των προς τούτο υλικών και εργαλείων, η ανάθεση λοιπών εργασιών από τον φορέα υλοποίησης του έργου.
– Η διάρκεια ισχύος της προγραμματικής σύμβασης είναι εξήντα μήνες (60 μήνες) και ως χρόνος έναρξης θεωρείται η ημερομηνία υπογραφής της. Κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης εισήγησης η διάρκεια της σύμβασης μπορεί να παραταθεί για 24 μήνες με έγγραφη κοινή συμφωνία των μερών. Ως χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της σύμβασης και απορρόφησης της χρηματοδότησης έχει καθοριστεί κάθε περίοδο να εκτελούνται επί δίμηνο μέχρι και το 2028 ανασκαφική έρευνα, συντήρηση ευρημάτων, στερέωση αρχιτεκτονικών καταλοίπων αποψιλώσεις, καθαρισμοί, αποχωματώσεις, αποτυπώσεις κτλ.
Οι λεπτομέρειες
Στους όρους της άδειας που χορηγήθηκε στη Γαλλική Σχολή για τη συνέχιση της ανασκαφής, μεταξύ άλλων επισημαίνονται ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες, όπως:
«Να μην αφαιρεθούν υφιστάμενα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα. Στα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που θα αποκαλυφθούν να γίνουν οι απαιτούμενες άμεσες συντηρήσεις, στερεωτικές επεμβάσεις και στηρίξεις από ειδικευμένο προσωπικό, υπό την εποπτεία και σύμφωνα με τις υποδείξεις συντηρητή της ΕΦΑ Λασιθίου. Σε περίπτωση που κριθεί αναγκαίο οι αρχαιότητες να συντηρηθούν -πέραν των άμεσων σωστικών επεμβάσεων – να κατατεθεί στην ΕΦΑ Λασιθίου σχετική μελέτη, προκειμένου να εγκριθεί από την αρμόδια Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων.
Να συνταχθεί και κατατεθεί προς έγκριση από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠΠΟ μελέτη συντήρησης των ανασκαμμένων αρχαιοτήτων στο τέλος του πενταετούς προγράμματος.
Για οποιαδήποτε δειγματοληψία, πέραν της συλλογής χώματος κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, καθώς και για τις περαιτέρω αναλύσεις υλικών καταλοίπων, οργανικών και μη, να υποβληθεί χωριστό αίτημα στην ΕΦΑ Λασιθίου.
Η συντήρηση, μελέτη και αποθήκευση των κινητών ευρημάτων να γίνεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου.
Να κατατεθεί εγκαίρως ακριβές χρονοδιάγραμμα των μελετών στο εργαστήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Αγίου Νικολάου και των συμμετεχόντων σε αυτές.
Η συντήρηση των κινητών ευρημάτων σε όλες τις φάσεις της να γίνεται από ειδικευμένο συντηρητή αρχαιοτήτων, ο οποίος θα συντάσσει Δελτία συντήρησης, συμβατά με τη βάση δεδομένων της ΕΦΑ Λασιθίου, για το σύνολο των συντηρούμενων αντικειμένων.
Για τυχόν εναέρια φωτογράφηση να έχει ληφθεί προηγουμένως άδεια από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας.
Μετά το πέρας κάθε ερευνητικής περιόδου, να παραδίδεται στην ΕΦΑ Λασιθίου εκτός από την ανασκαφική έκθεση, κατάλογος των ευρημάτων, πλήρης σειρά φωτογραφιών και σχεδίων σε ψηφιακή μορφή και τεχνική έκθεση των εργασιών στερέωσης. Επίσης, να κατατίθεται στην ΕΦΑ Λασιθίου, στη ΔΙΠΚΑ και στη ΔΒΜΑ αναλυτική έκθεση αποτελεσμάτων, καθώς και αντίγραφο οιασδήποτε δημοσίευσης αφορά στο ερευνητικό πρόγραμμα.
Οι ομοιότητες
Οι παράγοντες που διευθύνουν τη νεώτερη φάση της αρχαιολογικής έρευνας στη Δρήρο, έχουν κατά καιρούς αναφερθεί σε δυο αξιοσημείωτες ομοιότητες και συγκρίνοντας τα αποτελέσματα των παλιών και των νέων ανασκαφών έχουν τονίσει την απήχηση που έχουν τα πρόσφατα ευρήματα.
Η ανασκαφή στη Δρήρο πήρε το 2010 το βραβείο «Paul Dumesnil» από τη Γαλλική Ακαδημία του Παρισιού. Τα αποτελέσματα έχουν παρουσιαστεί σε πολλές διαλέξεις τόσο σε ξένα όσο και σε ελληνικά πανεπιστήμια μετά από σχετική πρόσκληση, σε συνέδρια, και έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά και βιβλία, όπως και σε ελληνικές και ξένες εφημερίδες.
Και όπως δείχνουν τα πράγματα, η Δρήρος κρύβει ακόμη πολλά μυστικά γι’ αυτό και αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για τους αρχαιολόγους που ασχολούνται με αυτήν, άρα κάθε ανασκαφική περίοδο θα περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον τις ανακοινώσεις τους.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
