Η κατάθεση του νέου εργασιακού νομοσχεδίου, που εισάγει τη δυνατότητα 13ωρης ημερήσιας απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, προκάλεσε την άμεση και σφοδρή αντίδραση του συνδικαλιστικού κινήματος, οδηγώντας τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) να κλιμακώσει τις ενέργειές της, προσφεύγοντας στη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO).
Την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση θέτει σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους», τα συνδικάτα βλέπουν πίσω από τους «δελεαστικούς τίτλους», όπως τους χαρακτηρίζει ο Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου, Μανόλης Πεπόνης, «ένα οδυνηρό πισωγύρισμα στις εργασιακές σχέσεις που ακόμα και τις δεκαετίες του ’50 και ’60 δεν ήταν έτσι!».
Ο Μανόλης Πεπόνης, που έχει διατελέσει εκπρόσωπος της ΓΣΕΕ στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας, υπογραμμίζει ότι η νέα νομοθεσία έρχεται να επισημοποιήσει την παρανομία. «Η δυνατότητα να εργάζεται ένας εργαζόμενος έως 13 ώρες ημερησίως σε έναν εργοδότη… είναι κάτι που νομιμοποιεί τις εργασιακές πρακτικές που μέχρι σήμερα ήταν παραβιαστικές του εργατικού δικαίου». Η κριτική του εστιάζει στο γεγονός ότι, ενώ η Ευρώπη κινείται προς τη μείωση του χρόνου εργασίας, η Ελλάδα νομοθετεί την υπερεργασία ως κανονικότητα. «Η κυβέρνηση δεν επιθυμεί την υπερεργασία ως υπερωρίες, αλλά ως θεσμοθετημένο ωράριο εργασίας», τονίζει ο ίδιος.
Αυτή ακριβώς η λογική, της αποδόμησης του σταθερού ωραρίου και της ενίσχυσης επισφαλών μορφών εργασίας, αποτελεί τον πυρήνα της προσφυγής της ΓΣΕΕ στον ILO. Η Συνομοσπονδία, στην παρέμβασή της προς την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, καταγγέλλει τη συνεχιζόμενη αποδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τη μετατόπιση του καθορισμού των μισθών στον μονομερή κρατικό έλεγχο.
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στο 13ωρο. Προωθεί τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας σε ετήσια βάση, ανοίγοντας τον δρόμο για την τετραήμερη εργασία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αντί του εξαμήνου που ισχύει σήμερα. Παράλληλα, εισάγει για πρώτη φορά υπερωρίες στην εκ περιτροπής εργασία, μια κίνηση που σύμφωνα με τον κ. Πεπόνη «ενισχύει την εκ περιτροπής απασχόληση σε βάρος της σταθερής 8ωρης εργασίας».
Η προσφυγή
Η ΓΣΕΕ, από την πλευρά της, ζητά από τον ILO να παρέμβει στην ελληνική κυβέρνηση για την αποκατάσταση της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης ως καθολικού μηχανισμού ρύθμισης μισθών και όρων εργασίας13. Στην έκθεσή της, η ΓΣΕΕ τονίζει την παραβίαση κρίσιμων διεθνών συμβάσεων που αφορούν: Τις συλλογικές διαπραγματεύσεις (αρ. 98). Την ελευθερία του συνδικαλισμού (αρ. 87). Την τριμερή διαβούλευση (αρ. 144) και την επιθεώρηση εργασίας (αρ. 81).
Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, οι παραβιάσεις αυτές είναι αποτέλεσμα νομοθετικών παρεμβάσεων της μνημονιακής περιόδου, οι οποίες αποδυνάμωσαν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και μετέφεραν τον καθορισμό των μισθών στον μονομερή έλεγχο του κράτους. Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί εμπόδια που πλήττουν την αυτονομία και την αποτελεσματικότητα των συνδικάτων.
Η έκθεση της ΓΣΕΕ υπογραμμίζει συγκεκριμένα προβλήματα, όπως η ελλιπής εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς, η οποία θέτει ως στόχο την κάλυψη του 80% των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις. Επιπλέον, τονίζεται η χαμηλή κάλυψη που παρατηρείται σήμερα, η υποβάθμιση του ρόλου των συνδικαλιστικών οργανώσεων και η υπολειτουργία των μηχανισμών τριμερούς διαβούλευσης και επιθεώρησης εργασίας, ιδίως σε αναδυόμενους τομείς όπως οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι υπεργολαβίες.
Το βασικό αίτημα της ΓΣΕΕ προς την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων είναι να παρέμβει στην ελληνική κυβέρνηση, απαιτώντας την αποκατάσταση της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης ως ενός καθολικά δεσμευτικού μηχανισμού για τον καθορισμό μισθών και όρων εργασίας. Η Συνομοσπονδία τονίζει ότι η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα και η συμμόρφωση με τις διεθνείς συμβάσεις είναι αναγκαία για τη διασφάλιση δίκαιων και βιώσιμων συνθηκών εργασίας για όλους.
Όλες αυτές οι εξελίξεις, όπως σημειώνει ο κ. Πεπόνης, εξελίσσονται σε μια χώρα όπου οι εργαζόμενοι ήδη εργάζονται τις περισσότερες ώρες στην ΕΕ με τους χαμηλότερους μισθούς, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Ενώ το νομοσχέδιο προβάλλει τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την απλοποίηση διαδικασιών μέσω του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, τα συνδικάτα εκφράζουν φόβο ότι οι ρυθμίσεις για την ευελιξία του χρόνου εργασίας θα επιδεινώσουν περαιτέρω μια ήδη επισφαλή πραγματικότητα.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
