Ένα χωριό του Μεραμπέλλου που ξεχωρίζει, κυρίως για τις παραλίες του, είναι το Καλό Χωριό. Όμως η περιοχή διαθέτει πολύ περισσότερα και παραθέτουμε ορισμένα ιστορικά και πληθυσμιακά στοιχεία:
Το Καλό Χωριό δεν αναφέρεται σε απογραφές που έγιναν κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας. Το συναντούμε για πρώτη φορά (σαν Κalo Khrio) στην απογραφή που έκαναν οι Αιγύπτιοι τη διάρκεια της δικής τους κατοχής στην Κρήτη (τα έτη 1830 έως 1840). Στην απογραφή αυτή, του 1834, το Καλό Χωριό είχε 10 χριστιανικές οικογένειες και 4 μωαμεθανικές. Το 1881 ανήκε στο Δήμο Κριτσάς με 329 κατοίκους, όπως και το 1900 με 575 κατοίκους. Το 1920 είναι έδρα αγροτικού Δήμου (αναγράφεται ως Καλό Χωρίον) με 677 κατοίκους, το 1940 (πάλι ως Καλόν Χωρίον) με 659 κατοίκους και το 1951 φτάνει τους 721 κατοίκους.
Από τότε αρχίζει σταδιακά μια φθίνουσα πορεία καθώς το ανθρώπινο δυναμικό του απορροφάται από τον ταχύτατα αναπτυσσόμενο Άγιο Νικόλαο, αλλά και τον παραλιακό οικισμό του Ίστρον. Έτσι το 1961 μένει με 704, το 1981 με 612 και τέλος το 1991 με 548 μόνο κατοίκους (σύνολο κοινότητας 1066 κάτοικοι). Στην απογραφή του 1991 την Κοινότητα αποτελούσαν οι οικισμοί: Καλό Χωριό, Ίστρον, Πύργος και Φορτί.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της τελευταίας Απογραφής Πληθυσμού (2021) της ΕΛΣΤΑΤ, τα πληθυσμιακά δεδομένα για την Κοινότητα Καλού Χωριού του Δήμου Αγίου Νικολάου διαμορφώνονται ως εξής: Πληθυσμός κοινότητας Καλού Χωριού: 1.183 κάτοικοι (απογραφή 2021). Κατανομή ανά οικισμό: Καλό Χωριό: 350 κάτοικοι, Ίστρον: 610 κάτοικοι, Πύργος: 125 κάτοικοι και Φορθί: 98 κάτοικοι. Στην Απογραφή του 2011 ο πληθυσμός της κοινότητας ήταν 1.198 κάτοικοι.
Δεν υπάρχουν πολύ παλιές αναφορές του τοπωνυμίου. Μόνο ο Ν. Σταυράκης γράφει το 1890, ότι «το χωρίον τούτο εκαλείτο μέχρι προ ολίγων δεκαετηρίδων Ίστρωνας ή Νίστρωνας…». Σε αχρονολόγητο έγγραφο του τουρκικού Ιεροδικείου της περιόδου 1672-94, αναφέρεται ως «Κακό Χωρίο». Το σημερινό όνομα του δόθηκε κατ’ ευφημισμό, γιατί ολόκληρη η περιοχή υπέφερε από ελώδεις πυρετούς.
Η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Έντιθ Χώλ στα 1910-1912 έκαμε ανασκαφές στο λόφο του Βροκάστρου και ανακάλυψε άγνωστης ονομασίας μικρό, αλλά σημαντικό μεσομινωικό οικισμό. Στη συνέχεια έχομε την κατοίκηση της Ιστρώνας, που το όνομά της διατηρείται πολλούς αιώνες (αρχαϊκά χρόνια 6ος π.Χ. αιώνας έως τον 18ο αιώνα μ.Χ.). Στα ρωμαϊκά χρόνια, η Ίστρων και αργότερα ο Ίστρωνας, θα αποτελεί τον μοναδικό κύριο οικισμό του χώρου.
Ένας αρχαιοελληνικός ναός φαίνεται σε ερείπια κοντά στον οικισμό του Πύργου (στου Μαρμάρο), όπου ίσως μια ανασκαφή μας δώσει στοιχεία της ιστορίας του ευρύτερου χώρου. Όπως ιστορικοί αναφέρουν, ίσως να είναι ο ναός του Βάκχου (Διονύσου) και ο μετέπειτα του Αγ. Σεργίου. Στα Βενετικά χρόνια ολόκληρη η κοιλάδα ξεχερσώθηκε και ήταν έρημη ως τα 1450-1500 μ.X. Αργότερα φυτεύτηκαν πολλά ελαιόδεντρα και η περιοχή γέμισε με νερόμυλους. Από τα 1680-1720 φαίνεται να κατοικείται ο νέος οικισμός «Αρνικού».
Μεταξύ των παραλιών Καραβοστάσι και Άγιος Παντελεήμονας υπάρχει ο αρχαιολογικός χώρος Πρινιάτικος Πύργος. Το σημαντικό στοιχείο του «Πρινιάτικου Πύργου» είναι ότι υπήρξε διαρκής ανθρώπινη κατοίκηση για 5000 χρόνια. Άνθρωποι της νεολιθικής εποχής, Μινωίτες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί και Ενετοί έζησαν αδιάκοπα στο χώρο αυτό, που λειτούργησε σαν σημαντικό φυσικό λιμάνι. Παράλληλα ήταν χώρος κατασκευής κεραμικών και επεξεργασίας μετάλλου καθώς έχουν ήδη βρεθεί δυο κλίβανοι. Κάθε στρώμα γης είναι και μια διαφορετική χρονική περίοδος και αυτό είναι το σημαντικό γιατί επί 5000 χρόνια, όσοι έζησαν εδώ άφησαν διαφορετικά ίχνη ζώνης.
ΛΕΩΝ.Κ.
