Σε έκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου προβάλλονται τέσσερα αρχαία αντικείμενα, μια πήλινη κιβωτιόσχημη λάρνακα και τρεις ψευδόστομοι αμφορείς του 13ου και του 12ου αιώνα π.Χ. Προέρχονται από την Κρήτη και υπήρξαν προσφορές και «σκεύη θανάτου» για τους νεκρούς. Και τα τέσσερα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό ότι «διακοσμούνται με χταπόδια!», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αρχαιολόγος Δρ. Κώστας Πασχαλίδης.
Το χταπόδι στη μινωική εικονογραφία γίνεται εξαιρετικά δημοφιλές μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που αντιστοιχεί στην τελευταία φάση της Νεοανακτορικής Περιόδου, αυτής που οι αρχαιολόγοι ονομάζουμε Υστερομινωική ΙΒ Περίοδο (περίπου 1700-1450 π.Χ.)
Ο αρχαιολόγος Jan Driessen σε αναφορές του σχετικά με τις επιπτώσεις της έκρηξης του ηφαιστείου της Θήρας στη μινωική Κρήτη ενημερώνει ότι η έκρηξη της Σαντορίνης προκάλεσε μια βαθιά πολιτισμική, κοινωνική και θρησκευτική κρίση στη νεοανακτορική Κρήτη, η οποία εκδηλώθηκε με μεταβολές στην τέχνη και τη λατρεία. Παρατηρείται στροφή από τα φυτικά και χερσαία μοτίβα προς την απεικόνιση θαλάσσιων όντων. Η κυριαρχία της γυναικείας θεότητας υποχωρεί, ενώ αναδεικνύεται η ανδρική θεότητα. Παράλληλα, η πίστη κλονίζεται, γεγονός που αποτυπώνεται στην εγκατάλειψη των ιερών κορυφής και των λατρευτικών σπηλαίων.
«Η επικάλυψη μεγάλων περιοχών από τέφρα κατέστρεψε την αγροτική παραγωγή. Πιθανολογείται η δημιουργία μιας “χρονιάς χωρίς καλοκαίρι”, όπου η αιθαλομίχλη εμπόδισε την ηλιακή ακτινοβολία, προκαλώντας πτώση της θερμοκρασίας. Το αποτέλεσμα η καταστροφή των καλλιεργειών που οδήγησε σε εκτεταμένη πείνα», αναφέρει ο Jan Driessen.
Παράλληλα επισημαίνεται ότι επειδή αναφερόμαστε στα 250 χρόνια που διήρκεσε η περίοδος των νέων ανακτόρων στην Κρήτη (περίπου 1700-1450 π.Χ.), μία περίοδος στην οποία δεν έχουμε νεκροταφεία και απουσία δεδομένων, η σχέση της Κρήτης και της ζωγραφικής με τα χταπόδια παραμένει ένα μυστήριο.
ΛΕΩΝ.Κ.
