Μια υπόθεση που αρχικά παρουσιάστηκε ως μια σχεδόν γραφειοκρατική αβλεψία που έμοιαζε με φάρσα, με χιλιάδες στρέμματα γης στη Σητεία να αποδίδονται στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, εξελίσσεται σε μια βαθιά κοινωνική κρίση που αγγίζει τα θεμέλια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Κρήτης. Το αρχικό «λάθος» με την καταχώριση ενός Αριθμού Φορολογικού Μητρώου αποδείχθηκε απλώς η κορυφή του παγόβουνου, αποκαλύπτοντας μια συστηματική αμφισβήτηση περιουσιών που πλέον φαίνεται πως αναγκαστικά μεταφέρεται από το πεδίο της δημόσιας καταγγελίας στις δικαστικές αίθουσες.
Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Μιχάλη Ατσαλάκη στην ΑΝΑΤΟΛΗ, η αναστάτωση που προκλήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου ήταν πρωτοφανής, όταν κτηνοτροφικοί σύλλογοι αποκάλυψαν ότι τεράστιες εκτάσεις, κυρίως βοσκότοποι, εμφανίζονταν στις αναρτήσεις του Κτηματολογίου να ανήκουν σε έναν διοικητικό φορέα της Πελοποννήσου. Η ανάδοχος κοινοπραξία της μελέτης κτηματογράφησης έσπευσε να κατευνάσει τις ανησυχίες, αποδίδοντας το ζήτημα σε ένα «πρόδηλο σφάλμα». Η εταιρεία διευκρίνισε πως το πρόβλημα προέκυψε από την εσφαλμένη ηλεκτρονική σύνδεση ενός ΑΦΜ και πως στα επίσημα έγγραφα η κυριότητα αποδίδεται ορθά στο «Ελληνικό Δημόσιο». Η εξήγηση, αν και τεχνικά επαρκής για το αρχικό μπέρδεμα, δεν άγγιξε την ουσία του προβλήματος που ήδη ψιθυριζόταν στους κύκλους των θιγόμενων ιδιοκτητών.
Λάθος και δόλος
Την πραγματικά κοινωνική διάσταση της υπόθεσης ανέδειξε η παρέμβαση του Κωνσταντίνου Πλωμαρίτη, πρώην διευθυντικού στελέχους της δημόσιας διοίκησης και κατοίκου Σητείας, ο οποίος με δήλωσή του στην «ΑΝΑΤΟΛΗ» υποστήριξε με κατηγορηματικό τρόπο: «Δεν πρόκειται για λάθος, πρόκειται για δόλο». Σύμφωνα με τον ίδιο, το λάθος ΑΦΜ λειτούργησε ως προπέτασμα καπνού για την ουσία της υπόθεσης: την επίκληση από το Ελληνικό Δημόσιο βασιλικών διαταγμάτων του 1836 ως νομική βάση για τη διεκδίκηση των εκτάσεων. Το επιχείρημα αυτό, το οποίο υιοθέτησε και ο δικηγόρος των κτηνοτροφικών συλλόγων, Αλέξανδρος Μαυροκουκουλάκης, στη μηνυτήρια αναφορά που κατέθεσε, εστιάζει στο ιστορικό και νομικό παράδοξο της εφαρμογής νόμων του Βασιλείου της Ελλάδος στην Κρήτη, 77 ολόκληρα χρόνια πριν την Ένωσή της με τον εθνικό κορμό το 1913.
Όπως τονίζεται, η πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου έχει επανειλημμένα κρίνει ότι το τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου δεν ισχύει για τη Μεγαλόνησο, μεταφέροντας το βάρος της απόδειξης στο κράτος, το οποίο οφείλει να προσκομίσει τίτλους ιδιοκτησίας.
Η κλίμακα του ζητήματος είναι τεράστια και δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις. Η αμφισβήτηση της κυριότητας εκτείνεται σε τουλάχιστον 14 Δημοτικές Κοινότητες του Δήμου Σητείας, διατρέχοντας σχεδόν ολόκληρη την ενδοχώρα του. Ενώ τα αρχικά στοιχεία έκαναν λόγο για 878 αγροτεμάχια, ο κ. Πλωμαρίτης, επικαλούμενος το σύνολο της επίσημης ανάρτησης, εκτιμά ότι ο αριθμός των θιγόμενων ιδιοκτησιών μπορεί να αγγίζει και τις 10.000.
Αλλά δεν αφορά μόνο την Σητεία. Αφορά χιλιάδες ιδιοκτήτες σε όλο το Ν. Λασιθίου!
Η απάντηση της εταιρείας στην ΑΝΑΤΟΛΗ
Εν μέσω των καταγγελιών, η ανάδοχος κοινοπραξία τοποθετήθηκε εκ νέου, δημοσιοποιώντας μέσω της ΑΝΑΤΟΛΗΣ και με επιστολή του Γιάννη Αλαβάνου την επίσημη οδηγία που ακολούθησε κατά τη σύνταξη της μελέτης. Η οδηγία αυτή, βασισμένη στον νόμο 4819/2021, αναγνωρίζει εμμέσως το ειδικό καθεστώς της Κρήτης, παραθέτοντας μια συγκεκριμένη «Περιπτωσιολογία» για την εξέταση των δικαιωμάτων. Σύμφωνα με αυτό το πλαίσιο, το δικαίωμα του ιδιώτη προκρίνεται έναντι του Δημοσίου όταν αυτός διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας που έχουν συνταχθεί μέχρι την 1η Ιουλίου 2001, ή όταν μπορεί να αποδείξει πως είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο χρησικτησίας μέχρι το 1915. Αντιθέτως, το Δημόσιο προκρίνεται όταν ο ιδιώτης δεν πληροί αυτές τις προϋποθέσεις ή όταν το ίδιο το κράτος διαθέτει δικούς του τίτλους ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία κυριότητας, όπως πράξεις μίσθωσης ή παραχώρησης. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως ακυρώνεται η χρησικτησία στον 20 αιώνα! Τότε δηλαδή που όσοι ζουν σήμερα μπορούν να το αποδείξουν! Αλλά η Κρήτη τον 19ο αιώνα ήταν υπό τον οθωμανικό ζυγό κι έκανε επαναστάσεις!
Ξεκαθαρίζει μόνο τη μέθοδο, όχι την ουσία
Η απάντηση αυτή μπορεί να ξεκαθαρίζει τη μεθοδολογία της κτηματογράφησης, αλλά ταυτόχρονα επιβεβαιώνει πως η διαμάχη έχει πλέον μετατοπιστεί στο πεδίο της νομικής απόδειξης. Το αρχικό «μυστήριο» της αρπαγής του Λασιθίου από την Πελοπόννησο έχει λυθεί, όμως η ουσία της υπόθεσης παραμένει: μια ευρεία και οριζόντια αμφισβήτηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, που θέτει σε κίνδυνο τις περιουσίες χιλιάδων πολιτών.
Μόνο στα δικαστήρια;
Το ερώτημα είναι: Υπάρχει άλλος δρόμος; Ή η συνέχεια θα πρέπει να δοθεί στις δικαστικές αίθουσες; Αλλά αν είναι έτσι, πώς θα πληρώσουν οι πολίτες τόσα χρήματα στα δικαστήρια; Κι αν δεν το κάνουν, τι πραγματικά θα συμβεί; Θα χάσουν τις περιουσίες τους; Θα περάσουν στο Δημόσιο; Θα τις εκχωρήσει το Δημόσιο σε τρίτους;
Υπάρχει δόλος και εγκληματική δράση πίσω από αυτή τη συνθήκη; Υπάρχουν επιτήδειοι που αξιοποιούν τη συγκυρία και δρουν υπέρ συγκεκριμένων συμφερόντων; Υπάρχουν πρόσωπα που αξιοποιούν τη θέση τους για ίδιον ή αλλότριο όφελος, σε βάρος ιδιοκτητών που αδυνατούν να υπερασπιστούν την περιουσία τους; Και τελικά, η Δασική Υπηρεσία τι ρόλο διαδραματίζει σε όλο αυτό; Τα ερωτήματα που συζητούνται στην κοινωνία είναι πολλά. Από την ώρα που ανέκυψε το πρώτο θέμα, είμαστε αποδέκτες δεκάδων ερωτημάτων, αλλά και παρεμβάσεων πολιτών που αναζητούν την αλήθεια.
Προφανώς, κατανοούμε όλοι πως εδώ διαμορφώνονται συνθήκες για μια τιτάνια νομική μάχη. Ποιος θα αναλάβει την υπεράσπιση αυτών των ανθρώπων; Έχουν δίκιο, άδικο; τι θα συμβεί, αν δεν μπορούν να δράσουν; Σε κάθε περίπτωση το θέμα δεν είναι σοβαρό μόνο για τη Σητεία, για το Ν. Λασιθίου, για ολόκληρη την Κρήτη, με βάση όσα ισχύουν στο νησί.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
