Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στον Great Sea Interconnector (GSI) αλλάζει ουσιαστικά τα δεδομένα γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, όχι μόνο σε οικονομικό και τεχνικό επίπεδο, αλλά κυρίως σε γεωπολιτικό. Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα που εκπέμπει η Λευκωσία, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Κωνσταντίνο Λετυμπιώτη να υπογραμμίζει ότι η γαλλική συμμετοχή ενισχύει τη διπλωματική ισχύ Ελλάδας και Κύπρου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος επιβεβαίωσε τις πληροφορίες που είχαν γραφτεί την περασμένη Δευτέρα στον «Φιλελεύθερο» περί απευθείας επικοινωνίας του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν. Ο Κ. Λετυμπιώτης αποκάλυψε ότι οι επαφές των τριών ηγετών έγιναν όχι μόνο τις τελευταίες ημέρες, αλλά και πριν από την επίσημη ανακοίνωση της γαλλικής συμμετοχής στον GSI. Οπως είπε, αντικείμενο ήταν ο συντονισμός σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο για ένα έργο που αποτελεί προτεραιότητα για Ελλάδα και Κύπρο.
Η λεπτομέρεια αυτή είναι ίσως σημαντικότερη από την ίδια την είσοδο της Meridiam. Δείχνει ότι η γαλλική συμμετοχή δεν αντιμετωπίζεται από την Αθήνα και τη Λευκωσία ως μια απλή επενδυτική εξέλιξη, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής συμφωνίας με το Παρίσι. Και οι πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες ενισχύουν αυτή την εικόνα, καθώς οι τρεις ηγέτες φέρονται να συμφωνούν ότι η πραγματική επανεκκίνηση του έργου προϋποθέτει την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών και την έκδοση της ελληνικής NAVTEX.
Επομένως, όταν ξεκινήσουν οι νέες βυθομετρήσεις, το ερώτημα δεν θα είναι πλέον μόνο αν η Τουρκία θα αντιδράσει απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο. Θα είναι αν θα επιλέξει να αμφισβητήσει ένα έργο στο οποίο έχει πλέον άμεσο οικονομικό ενδιαφέρον η Γαλλία και για το οποίο έχει προηγηθεί προσωπικός πολιτικός συντονισμός μεταξύ Μακρόν, Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη. Η γαλλική παρουσία μειώνει τις πιθανότητες για τουρκική παρενόχληση, χωρίς βεβαίως να αποκλείει την πιθανότητα ενός επεισοδίου. Αντιθέτως, το γεγονός ότι το υπόλοιπο των ερευνών αφορά την πιο ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή καθιστά την επανέναρξη των ερευνών το πρώτο πραγματικό τεστ της νέας ισορροπίας.
Εχει τον έλεγχο
Η νέα μετοχική σύνθεση του GSI, μετά τις συμφωνίες της 5ης Αυγούστου μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI, Meridiam και Nexans, δημιουργεί ένα διαφορετικό τοπίο. Η Meridiam έχει πλέον τον έλεγχο του έργου, ο ΑΔΜΗΕ παραμένει επικεφαλής της υλοποίησης, ενώ η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο οι τελικές θαλάσσιες έρευνες να ανατεθούν επίσης σε γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία. Εφόσον επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο, θα προκύψει ουσιαστικά ένας έντονα γαλλικός επιχειρηματικός κορμός γύρω από το έργο.
Βυθομετρήσεις
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η επανεκκίνηση του έργου περνά πλέον από το πιο ευαίσθητο στάδιο: την ολοκλήρωση των βυθομετρήσεων στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Περίπου το 60% των ερευνών έχει πραγματοποιηθεί, αλλά το υπόλοιπο τμήμα θεωρείται το δυσκολότερο και πολιτικά πιο ευαίσθητο, καθώς βρίσκεται σε περιοχή όπου η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική και την κυπριακή δικαιοδοσία και επικαλείται τις δικές της διεκδικήσεις που συνδέονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη «Γαλάζια Πατρίδα». Αυτό δημιουργεί τις συνθήκες για ένα πραγματικό crash test όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές αλλά και για τις γαλλοτουρκικές σχέσεις.
Τα επόμενα κρίσιμα βήματα είναι η έκδοση NAVTEX από τις ελληνικές Αρχές ώστε να δεσμευθεί ο θαλάσσιος χώρος και να ξεκινήσουν οι νέες έρευνες και, βεβαίως, η καταβολή των χρωστούμενων από την Κυπριακή Δημοκρατία στον φορέα υλοποίησης του έργου όπου πλέον την πλειοψηφία την έχει ο γαλλικός όμιλος.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Φιλελεύθερου», ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Ν. Χριστοδουλίδης και ο Εμ. Μακρόν έχουν συμφωνήσει ότι οι έρευνες πρέπει να προχωρήσουν μόλις οι Meridiam και Nexans ολοκληρώσουν τις επιχειρησιακές προετοιμασίες και επιλέξουν τον ανάδοχο. Το θέμα των υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν αναφέρεται, εξυπακούεται όμως ότι θα πρέπει να διευθετηθεί.
Μέχρι σήμερα, η διασύνδεση ήταν πρωτίστως ένα έργο Ελλάδας και Κύπρου, με χρηματοδότηση και θεσμική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Με τη Meridiam όμως αποκτά πλέον ισχυρό γαλλικό οικονομικό αποτύπωμα, ενώ η πολιτική στήριξη του Παρισιού γίνεται εμφανής. Ο ίδιος ο διευθύνων σύμβουλος της Meridiam, Τιερί Ντεό, έχει δηλώσει ότι ο Γάλλος Πρόεδρος υποστηρίζει θερμά το έργο και ότι επικοινωνεί μαζί του σε καθημερινή βάση γι’ αυτό.
Αυτό σημαίνει ότι μια πιθανή τουρκική παρενόχληση των ερευνών δεν θα αφορά πλέον μόνο ένα ελληνικό ή κυπριακό ενεργειακό έργο. Θα αφορά ένα έργο στο οποίο έχουν άμεσο οικονομικό συμφέρον γαλλικές εταιρείες και που υποστηρίζεται πολιτικά από τη γαλλική κυβέρνηση. Η NAVTEX, επομένως, αποκτά διαφορετικό βάρος: δεν θα εκδίδεται απλώς για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μιας ελληνικής δημόσιας εταιρείας, αλλά για την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού έργου στο οποίο η Γαλλία έχει πλέον σημαντικό οικονομικό και στρατηγικό συμφέρον.
Η εξέλιξη του GSI αποκτά έτσι χαρακτήρα δοκιμασίας. Αν οι έρευνες ξεκινήσουν και ολοκληρωθούν χωρίς τουρκική παρεμπόδιση, θα αποτελεί ένδειξη ότι η Αγκυρα επιλέγει να μην τεθεί απέναντι σε ένα έργο με ισχυρή γαλλική και ευρωπαϊκή στήριξη. Εάν, αντίθετα, υπάρξει παρενόχληση, το επεισόδιο δεν θα αφορά πλέον μόνο τα δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου, αλλά θα αγγίζει άμεσα τη Γαλλία και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Και αυτό είναι ίσως η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει η νέα εποχή του GSI.
