Τον Άγιο Νικόλαο και την Ελούντα επισκέπτεται από χθες η Πρόεδρος του ΕΟΤ κ. Άντζελα Βαρελά προσκεκλημένη του Δήμου Αγίου Νικολάου για να παραστεί στην χθεσινοβραδινή εκδήλωση «Κρητικά Μαγειρέματα» που διοργάνωσε ο Δήμος στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού και στην εκδήλωση της Βιβλιοθήκης «Μανόλης Φουντουλάκης» στην Ελούντα όπου απόψε θα απονείμει βραβεία σε τρεις από τους πρωτεργάτες του Τουρισμού που επένδυσαν στο όραμα ανάπτυξης του Τουρισμού στην Ελούντα και το υπηρέτησαν με συνέπεια από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα..
Η Πρόεδρος του ΕΟΤ, η οποία επισκέπτεται για πρώτη φορά την περιοχή του Αγίου Νικολάου, παραχώρησε συνέντευξη στην ΑΝΑΤΟΛΗ, όπου αναφέρθηκε στο παρόν και στο μέλλον του Τουρισμού αλλά και σε θέματα που σχετίζονται με τον τόπο μας. Στη συζήτηση που είχαμε μαζί της η κ. Βαρελά τοποθετείται, μεταξύ άλλων, στο θέμα της τουριστικής εκπαίδευσης σε σχέση με τη λειτουργία και της ΑΣΤΕΚ, στους παράγοντες που συντελούν στην έλλειψη προσωπικού από τον ξενοδοχειακό και ευρύτερο τουριστικό τομέα, στον έλεγχο της υπερμεγέθυνσης της «βραχυχρόνιας μίσθωσης», στο ρόλο που καλείται να παίξει η Τεχνητή Νοημοσύνη στο μέλλον του Τουρισμού, αλλά και στο ζήτημα της ένταξης της Σπιναλόγκας στον κατάλογο μνημείων της «Unesco».
Η επιμήκυνση
της τουριστικής περιόδου
Ρωτήσαμε την κ. Βαρελά, ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα από την εξέλιξη της φετινής τουριστικής σεζόν και σε ποιο βαθμό επιτεύχθηκε ο στόχος της επιμήκυνσης της περιόδου χρονικά και σε νέους προορισμούς της χώρας.
«Η φετινή σεζόν είναι ακόμη σε εξέλιξη, γεγονός που σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί, εν μέρει, ο στόχος, γιατί η επιμήκυνση δεν είναι εγχείρημα που επιτυγχάνεται με μιας. Κάθε εβδομάδα επιμήκυνσης προϋποθέτει πολλή δουλειά, πολλές συμφωνίες, πάρα πολύ καλή συνεργασία με τους ξένους εταίρους μας και με τους τουριστικούς προορισμούς, βέβαια. Δεν αρκεί να έρχονται οι ξένοι μόνο, αλλά και οι προορισμοί να είναι ανοιχτοί, πανέτοιμοι να τους υποδεχθούν και μάλιστα να τους εισαγάγουν σε μια νέα εποχή του χρόνου στην Ελλάδα με την οποία δεν έχουν εξοικειωθεί.
Η Κρήτη είναι η ναυαρχίδα του Ελληνικού Τουρισμού. Είναι προορισμός που συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά εκείνα που είναι απαραίτητα για τον τουρισμό των 365 ημερών το χρόνο, γιατί είναι πολυεπίπεδο το προϊόν που έχει, οι κλιματολογικές συνθήκες επιτρέπουν σε κάποιον να ζήσει άνετα όλες τις εποχές του χρόνου και το κυριότερο, η Κρήτη είναι τόπος που δεν κλείνει με το πέρας της τουριστικής περιόδου, όπως συμβαίνει σε άλλους προορισμούς. Κατοικείται από ανθρώπους που ζουν με ένα παραδοσιακό τρόπο, είναι μέλη αλληλέγγυων κοινοτήτων, υπάρχει αγροτική παραγωγή, ζωή, με ανοιχτά καταστήματα. Τα ξενοδοχεία έχουν επενδύσει ώστε να είναι σε θέση να λειτουργούν κατά τους μήνες που αλλάζουν οι καιρικές συνθήκες. Συνεπώς, όλα αυτά δείχνουν ότι η Κρήτη έχει κερδίσει αυτό το στοίχημα.
Από τα μέσα Νοεμβρίου και μετά που σταματούν οι πτήσεις τσάρτερ, ο τουρισμός παραμένει πυκνός στα αστικά κέντρα του νησιού, γιατί αυτά δεν κλείνουν. Θεωρώ, ότι πολύ σύντομα, όλη η Κρήτη απ’ άκρη σε άκρη, θα θελήσει να επενδύσει σε αυτή την προσπάθεια, ουσιαστικά. Σε αυτό θα βοηθήσει ο νέος Οδικός Αξονας και το νέο διεθνές αεροδρόμιο που είναι κομμάτι του Τουρισμού.
Από κει και πέρα, όσο και αν ακούγεται περίεργο, ενδιαφέρονται και οι ξένοι επιχειρηματίες, οι εταίροι μας από το εξωτερικό. Οι εποχές αλλάζουν και ψάχνουν για νέες, πρωτόγνωρες εμπειρίες, για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των πελατών τους 12 μήνες το χρόνο», μας είπε η πρόεδρος του ΕΟΤ.
Στην ερώτηση, αν ο ΕΟΤ εξετάζει να προτείνει τη θέσπιση κινήτρων για τη στήριξη των επιχειρήσεων που θα αποφασίσουν να παραμείνουν ανοιχτές, τουλάχιστον στο ξεκίνημα και μέχρι να δρομολογηθεί σε σταθερή βάση μια μεγαλύτερης διάρκειας τουριστική σεζόν, η κ. Βαρελά είπε: «Αυτό έχει γίνει στο παρελθόν, γιατί το τελευταίο τσάρτερ έφευγε τέλη Σεπτεμβρίου. Εχουν υπάρξει προγράμματα, σχέδια και πλαίσια λειτουργίας για να παρακινηθούν επιχειρηματίες. Τώρα, όπως έχει εξελιχθεί η κατάσταση και οι αρμοδιότητες των υπουργείων, δεν είναι στη βούληση του ΕΟΤ να δώσει κίνητρα φορολογικά ή ασφαλιστικά. Το Υπουργείο Τουρισμού και ο ΕΟΤ στο κομμάτι που τους αναλογεί έχουν κάνει ήδη αυτό που πρέπει. Δηλαδή, επιδοτήθηκαν πρωτοβουλίες για ειδικές μορφές τουρισμού και υποδομές για να ικανοποιήσουν τη ζήτηση και εκτός κανονικής περιόδου. Αυτές έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Από κει και πέρα θα αρχίσουμε να δουλεύουμε με γνώμονα, πέραν του «ήλιου και της θάλασσας», την ανάδειξη των ορεινών όγκων, με ευεργετικές πολιτικές για όσους θέλουν να ενεργοποιηθούν προς αυτή την κατεύθυνση».
Υπερτουρισμός σε δημοφιλείς προορισμούς
Στην πρόεδρο του ΕΟΤ θέσαμε επίσης το ζήτημα του «υπερτουρισμού» σε δημοφιλείς προορισμούς, που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης και πώς σχεδιάζει ο ΕΟΤ να ισορροπήσει την ανάγκη για οικονομική ανάπτυξη με την προστασία των τοπικών κοινωνιών και των φυσικών πόρων.
Είπε η κ. Βαρελά: «Στην Ελλάδα δεν έχουμε «υπερτουρισμό» με την έννοια που εκδηλώνεται στο εξωτερικό. Αυτό που έχουμε είναι «συγκέντρωση» τουριστών, κάποιες συγκεκριμένες εποχές του χρόνου, κάποιες συγκεκριμένες ημέρες της εβδομάδας αν θέλετε και αυτό υπάρχουν τρόποι για να ρυθμιστεί. Ηδη το κράτος έχει προβλέψει και εφαρμόζει σειρά ήπιων μέτρων όπως π.χ. το «τέλος κρουαζιέρας». Όμως το κλειδί για την εξομάλυνση τέτοιων φαινομένων είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου μέσω της ανάπτυξης ειδικών δραστηριοτήτων και άλλων μορφών τουρισμού, πέραν αυτών που έχουμε συνηθίσει την πελατεία μας… Ετσι διαχέεται και το ενδιαφέρον και ο κόσμος. Παλιά θεωρούσαμε τον Ιούλιο «καυτό» μήνα για τον Τουρισμό, τώρα βλέπουμε ότι ο Σεπτέμβριος συγκεντρώνει έντονο ενδιαφέρον με έντονη τουριστική κίνηση.»
Επισημάναμε στην Πρόεδρο του ΕΟΤ ότι υπάρχει ανάγκη για ένα νέο μοντέλο συνεργασίας μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ιδιωτικού τομέα. Και τη ρωτήσαμε, πώς μπορεί να βελτιωθεί ο συντονισμός για τη διαχείριση των υποδομών (όπως λιμάνια, αεροδρόμια και δίκτυα ύδρευσης/ αποχέτευσης) στις τουριστικές περιοχές.
Απάντησε: «Η κλιματική αλλαγή προϋποθέτει έργα υποδομής για την πρόληψη – θεραπεία ενός προβλήματος. Για κάθε πρόβλημα υπάρχει μια λύση. Ο τρόπος που δουλεύει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, η Περιφερειακή Αρχή, οι δημοτικές αρχές σε συντονισμό με τα υπουργεία, είναι πολύ καλύτερος απ’ ότι ήταν πριν μερικές δεκαετίες και μπορώ να συγκρίνω εποχές γιατί υπηρετώ στον ΕΟΤ περί τα 40 χρόνια. Το κέντρο αποφάσεων σταδιακά μετατοπίζεται στην περιφέρεια. Εάν η τοπική κοινωνία δεν έχει όραμα και δεν έχει συγκεκριμένες προτάσεις για τον τόπο, είναι πάρα πολύ δύσκολο να προβλεφθούν από το κέντρο. Η βιωσιμότητα, κατά την άποψή μου είναι και ατομική δέσμευση πρωτίστως, δεν είναι κάτι που επιβάλλεται με κεντρική απόφαση ή κεντρική πολιτική. Γιατί σε αυτή την επίτευξη του στόχου ευθύνη έχει από ένα μικρό νοικοκυριό που σπαταλά νερό, δεν ανακυκλώνει, δε σέβεται την αλλαγή των εποχών γιατί λειτουργεί σε άλλους ρυθμούς.
Η διαχείριση απορριμμάτων
Στην παρατήρησή μας, για ένα πολύ προβληματικό πλαίσιο διαχείρισης των απορριμμάτων και επίσης προβληματικού σχεδιασμού ανακύκλωσης τους, η κ. Βαρελά παρατήρησε ότι σχεδιασμός υπάρχει, μπορεί να μην υπάρχει συνέχεια στην υλοποίηση… Τα κράτος και οι πολίτες και οι αρχές έχουν περάσει πολύ δύσκολα τα τελευταία χρόνια και ήταν δύσκολο να ικανοποιηθούν ανάγκες της κοινωνίας από τη μια άκρη στην άλλη. Χρειάζεται λίγος ακόμη χρόνος και βέβαια, κονδύλια για επένδυση.»
Ως προς τη διεκδίκηση των ξενοδόχων για παραχώρηση εκπτώσεων στα δημοτικά τέλη καθαριότητας, λόγω αυτοδιαχείρισης των απορριμμάτων των ξενοδοχείων τους, όπως εξ άλλου προβλέπει και σχετική νομοθεσία, που τοπικά έχει οδηγήσει σε σύγκρουσή τους με τη δημοτική αρχή, η κ. Βαρελά δήλωσε: «Κάθε τόπος έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που δεν είναι δυσεπίλυτο μεν, αλλά αναγκαστικά θα βρει τη λύση του».
Οι ελλείψεις προσωπικού
Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια του κλάδου, επισημάναμε στην πρόεδρο του ΕΟΤ και ρωτήσαμε, ποιες συγκεκριμένες πολιτικές πρωτοβουλίες πρέπει να ληφθούν για την αναβάθμιση της δημόσιας τουριστικής εκπαίδευσης και τη σύνδεσή της με τις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς.
Η κ. Βαρελά απάντησε: Το πρόβλημα αυτό υπάρχει σε όλη την Ελλάδα, σε ολη την Ευρώπη, σε όλο τον κόσμο. Προέκυψε μετά την πανδημία. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας πολύτιμα στελέχη του τουριστικού κλάδου με μεγάλη εμπειρία ανακάλυψαν ότι μπορούν να κερδίζουν χρήματα και να ζουν τις οικογένειές τους χωρίς να αναλαμβάνουν ευθύνες υψηλής έντασης, όπως απαιτεί ο Τουρισμός. Απώλειες προσωπικού υπήρξαν στους κλάδους φιλοξενίας, εστίασης και στα αεροδρόμια. Νέοι δεν εισέρχονται στον κλάδο γιατί προφανώς προτιμούν άλλα επαγγέλματα. Θεωρώ ότι όσοι τελειώνουν τις σχολές τουριστικών επαγγελμάτων απορροφώνται άμεσα από την αγορά. Ακόμη και παιδιά από το εξωτερικό. Αξίζει να γίνει μια έρευνα γιατί οι νέοι της Ελλάδας δεν θέλουν να δραστηριοποιηθούν σε ένα από τους πιο ισχυρούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Η ΑΣΤΕΚ
Ζητήσαμε την άποψη της Προέδρου του ΕΟΤ, για το γεγονός ότι αν και η ΑΣΤΕΚ κλείνει φέτος 30 χρόνια λειτουργίας, εξακολουθούν να παραμένουν άλυτα τα αιτήματα που επί δεκαετίες προβάλλονται – στέγαση της Σχολής, στελέχωση, στήριξη των σπουδαστών στα θέματα στέγασης και σίτισης, με αποτέλεσμα τη μεγάλη «αιμορραγία» σπουδαστών.
«Οι λόγοι είναι συγκεκριμένοι, γιατί το κόστος σπουδών για ένα παιδί μακριά από το σπίτι του είναι πολλές φορές απαγορευτικό. Το κάθε υπουργείο λειτουργεί με τις αρμοδιότητες που έχει. Γίνονται προσπάθειες και λύνονται προβλήματα. Εχει ανακοινωθεί πρόσληψη προσωπικού, για περισσότερους καθηγητές φέτος να καλυφθούν οι ανάγκες. Όμως δεν λύνονται από τη μια μέρα στην άλλη. Δεν εξαρτώνται όλα από το Υπουργείο Τουρισμού, γιατί υπάρχουν και άλλοι εταίροι σε αυτή την ιστορία. Θεωρώ ότι υπάρχει πρόθεση να επιλυθεί και το θέμα της στέγασης και να επιλυθούν και τα άλλα ζητήματα», μας ειπε.
Οσον αφορά την υλοποίηση του μνημονίου επίλυσης του στεγαστικού της ΑΣΤΕΚ, που υπέγραψε πρόσφατα η Υπουργός Τουρισμού, η κ. Βαρελά είπε ότι το υπουργείο έχει στόχευση για την επίλυση των θεμάτων των σχολών που εποπτεύει και συντάχθηκε με την δική μας ευχή να υλοποιηθεί το μνημόνιο που υπεγράφη με το Δήμο Αγίου Νικολάου, χαρακτηρίζοντάς την «στρατηγική κίνηση, η οποία δεν είχε γίνει στο παρελθόν», τονίζοντας ότι για να υπογραφεί ένα τέτοιο μνημόνιο έχει γίνει σοβαρή προεργασία από τους εμπλεκόμενους.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη
Ρωτήσαμε πως μπορεί να επηρεάσει τις τουριστικές επιχειρήσεις, η «βίαιη» εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλα τα επίπεδα ζωής και επιχειρηματικής δράσης και αν τελικά, απειλούνται ή αν μπορούν να ευεργετηθούν από την αξιοποίησή της.
Η πρόεδρος του ΕΟΤ είπε ότι παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τη δημόσια συζήτηση για την Τ.Ν. «Ο ΕΟΤ είναι από τους φορείς που τα τελευταία χρόνια καινοτομεί με τα ψηφιακά μέσα και ο ιστότοπος του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού τον οποίο παρέλαβε τελευταία, είναι ενισχυμένος με εφαρμογές Τ.Ν. για την εξυπηρέτηση τουριστών στο επίπεδο πληροφόρησης, καθοδήγησης κλπ. Κάθε καινοτόμο εργαλείο διαχρονικά αντιμετωπίζει πολεμική. Η Τ.Ν. είναι εξελιγμένο εργαλείο, δημιούργημα του ανθρώπου άρα πεπερασμένο. Δεν είμαι ειδική αλλά δεν θεωρώ ότι θα χάσουμε τον έλεγχο. Υπάρχει η επιλογή για καλή και κακή χρήση της… Εχω μεγάλη εμπιστοσύνη σε αυτά τα εργαλεία και σκέφτομαι πάντα πως μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων. Στον Τουρισμό είναι απεριόριστες οι δυνατότητες για την προστασία του ταξιδιώτη, την προστασία της επιχείρησης, την καλύτερη διαχείριση των πόρων, πρόβλεψη βλαβών κλπ.
Η βραχυχρόνια μίσθωση
Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο του φαινομένου της «βραχυχρόνιας μίσθωσης» που μεγεθύνεται σε τεράστιο βαθμό, η κ. Βαρελά τόνισε ότι η υπουργός Τουρισμού έχει τονίσει επανειλημμένα ότι χρειάζεται ρύθμιση. Εχει υποβάλει προτάσεις, έχουν ληφθεί κάποια μέτρα. Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο το οποίο εξελίσσεται από μόνο του… Ηδη στην Ελλάδα υπάρχει μέριμνα για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ανεξέλεγκτης ανάπτυξής του. Όλα τα καλά παραδείγματα ελέγχου αυτού του φαινομένου αφορούν χώρες με άλλο διοικητικό σύστημα, όπου ο Δήμος είναι μια μικρή «κυβέρνηση» με αυξημένες αρμοδιότητες, οπότε μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά. Εδώ διαφέρουμε, οπότε θεωρώ ότι η καθυστέρηση λήψης μέτρων οφείλεται σε αυτό που προανέφερα. Με την πρόσφατη νομοθεσία γίνεται σοβαρή προσπάθεια ρύθμισης χωρίς να σταματήσει ως οικονομική δραστηριότητα, η οποία ευνοεί όσους έχουν κάποια αδιάθετα ακίνητα. Ηδη έχει μπει περιορισμός με τη νέα νομοθεσία.
Η Σπιναλόγκα
Τέλος, τη ρωτήσαμε ποια είναι η άποψή της για την ένταξη της Σπιναλόγκας στην Unesco.
H Πρόεδρος του ΕΟΤ αναφέρθηκε με ευαισθησία και θαυμασμό για τους συμβολισμούς που εκπέμπει ως «μνημείο δύναμης της ανθρώπινης θέλησης», όπως το χαρακτήρισε. Τόνισε ότι «ο άνθρωπος πρέπει να θυμάται και η Σπιναλόγκα είναι ένα μνημείο που πιστεύω ότι αντιπροσωπεύει πολύ υψηλά διδάγματα για τον άνθρωπο. Η τοπική κοινωνία θα έπρεπε να είναι υπερήφανη για το τι εκπροσωπεί η Σπιναλόγκα. Θα πρέπει κατά κάποιο τρόπο να εγγραφεί ως Μνημείο στον Κατάλογο της UNESCO και το βιβλίο της Βικτώριας Χίσλοπ είχε μεγάλη επιτυχία και το κοινό το διάβασε και το αγκάλιασε. Η ένταξη θέλει ένα προσεκτικά τεκμηριωμένο φάκελο, με τις προδιαγραφές που απαιτεί η προστασία του μνημείου και της περιβάλλουσας ζώνης του. Πρέπει να ενταχθεί και είναι θέμα προετοιμασίας, νομίζω», κατέληξε.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
