Διασταυρώσεις και ελέγχους για τριγωνικές συναλλαγές με στόχο την αποφυγή καταβολής του ΦΠΑ και κέρδη εκατομμυρίων ευρώ για επιτήδειους που στήνουν κομπίνες ερευνά διεξοδικά η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Η φορολογική διοίκηση εστιάζει στα «παράθυρα» μέσω των οποίων μπορεί να «παρακαμφθεί» το κανονικό καθεστώς του ΦΠΑ όταν εμπλέκονται εταιρείεςβιτρίνες, πολύπλοκες διαδρομές συναλλαγών εντός Ε.Ε. και παραπλανητικά τιμολόγια που δηλώνουν την εφαρμογή του καθεστώτος περιθωρίου κέρδους. Πρόσφατα, η ΑΑΔΕ εντόπισε μία τέτοια περίπτωση με χώρα προέλευσης τη Γερμανία, βουλγαρική εταιρεία-ενδιάμεσο και ελληνικές εταιρείες. Σύμφωνα με τα ευρήματα της ΑΑΔΕ, η βουλγαρική εταιρεία αγόραζε οχήματα από τη Γερμανία σε κανονικό καθεστώς ΦΠΑ (δηλαδή η τιμή αγοράς επιβαρυνόταν με ΦΠΑ) και στη συνέχεια τα τιμολογούσε προς τις ελληνικές εταιρείες ως πωλήσεις που υπάγονται σε margin scheme (καθεστώς περιθωρίου κέρδους).
Η παράκαμψη του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ μέσω εταιρειών-βιτρινών, τριγωνικών συναλλαγών και πλαστών εφαρμογών του καθεστώτος περιθωρίου κέρδους παραμένει σημαντική απειλή για τα δημόσια έσοδα. Ωστόσο, η ΑΑΔΕ πλέον έχει τα όπλα ώστε να προχωρά σε διασταυρώσεις με αλγόριθμους ανάλυσης κινδύνου, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι απάτες ΦΠΑ.
Πώς στήνονται οι απάτες
Η ΑΑΔΕ ελέγχει τριγωνικές συναλλαγές στις οποίες εμπλέκεται μια ελληνική εταιρεία, μια ενδοκοινοτική επιχείρηση και συχνά μια «ενδιάμεση» εταιρεία-βιτρίνα σε άλλο κράτος-μέλος. Η ελληνική εταιρεία εμφανίζεται να αγοράζει χωρίς ΦΠΑ, ενώ τα αγαθά πωλούνται εκ νέου είτε στο εσωτερικό είτε σε τρίτη χώρα της Ε.Ε. Στα χαρτιά όλα φαίνονται νόμιμα. Στην πράξη, όμως, κάποιος κρίκος της αλυσίδας δεν αποδίδει ποτέ τον ΦΠΑ που χρεώνει, με στόχο την παράνομη επιστροφή ή μη καταβολή μεγάλων ποσών.
Μια τέτοια εταιρεία μπορεί να εμφανίζεται ως ενδιάμεσος στην τριγωνική συναλλαγή, να αγοράζει αγαθά χωρίς ΦΠΑ από άλλη χώρα της Ε.Ε. και να τα πουλά θεωρητικά στην εγχώρια αγορά με ΦΠΑ, τον οποίο όμως ουδέποτε αποδίδει. Το καθεστώς περιθωρίου κέρδους γίνεται συχνά το ιδανικό «καμουφλάζ», αφού τυπικά εφαρμόζεται σε μεταχειρισμένα αγαθά ώστε ο έμπορος να φορολογείται μόνο για το καθαρό περιθώριό του. Στις απάτες ΦΠΑ, όμως, χρησιμοποιείται για να «σβήσει» κάθε ίχνος φόρου από τα τιμολόγια: εμφανίζονται τιμές τελικές χωρίς αναγραφή ΦΠΑ, με τη σημείωση «καθεστώς περιθωρίου κέρδους», ενώ στην πραγματικότητα τα αγαθά μπορεί να είναι καινούργια ή να έχουν ήδη διακινηθεί ενδοκοινοτικά χωρίς να έχει καταβληθεί πουθενά ο αναλογών φόρος.
Σήμερα, η ΑΑΔΕ έχει στη διάθεσή της μια σειρά από ηλεκτρονικά εργαλεία, όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA), η online διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS, το VIES για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, καθώς και εξειδικευμένες πλατφόρμες ανάλυσης κινδύνου, με αποτέλεσμα να ελέγχει το προφίλ φορολογικής συμπεριφοράς κάθε επιχείρησης.
Η ηλεκτρονική διαβίβαση τιμολογίων στο myDATA επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να «βλέπει», σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, πώς κινείται ο κύκλος εργασιών μιας εταιρείας, ποιοι είναι οι βασικοί της προμηθευτές και πελάτες, αν δηλώνει συστηματικά συναλλαγές υπό καθεστώς περιθωρίου κέρδους και πώς αυτές συνδέονται με ενδοκοινοτικές αποκτήσεις. Οταν μια επιχείρηση εμφανίζεται να αγοράζει εντός Ε.Ε. χωρίς ΦΠΑ και να πουλά μαζικά χωρίς αναγραφή ΦΠΑ, το προφίλ αυτό μπορεί να «χτυπήσει» άμεσα κωδικό κινδύνου.
Παράλληλα, μέσω VIES διασταυρώνονται οι δηλώσεις ενδοκοινοτικών παραδόσεων και αποκτήσεων. Αν μια επιχείρηση σε άλλο κράτος-μέλος δηλώνει ότι πούλησε στην ελληνική εταιρεία Χ, αλλά η ελληνική εταιρεία «ξεχνά» να δηλώσει την αντίστοιχη ενδοκοινοτική απόκτηση ή τη δηλώνει με ύποπτες αποκλίσεις, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει την αναντιστοιχία. Στις τριγωνικές συναλλαγές η ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται πλέον στο τι δηλώνει ο Ελληνας υποκείμενος, αλλά συγκρίνει το συνολικό ίχνος της συναλλαγής στον ευρωπαϊκό χώρο.
Με αλγόριθμους
Η χρήση εταιρειών-βιτρινών παραμένει κρίσιμο στοιχείο της απάτης. Ωστόσο και εδώ τα ηλεκτρονικά εργαλεία δυσκολεύουν τα κυκλώματα. Η μαζική δημιουργία ΑΦΜ χωρίς πραγματική δραστηριότητα εντοπίζεται από συνδυασμό δεδομένων: έλλειψη προσωπικού και ασφαλιστικών εισφορών, μηδενικές δηλώσεις μισθοδοσίας, ασυνήθιστες εναλλαγές διαχειριστών, κοινά στοιχεία επικοινωνίας για δεκάδες εταιρείες, υπέρογκες συναλλαγές σε σχέση με τα δηλωθέντα κεφάλαια. Ολα αυτά δεν χρειάζεται πια να τα ανακαλύψει ένας ελεγκτής με το «χέρι». Τα αναδεικνύουν αλγόριθμοι ανάλυσης κινδύνου.
Στην πράξη, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να δρα προληπτικά. Οι στοχευμένες διασταυρώσεις επιτρέπουν να «παγώσουν» επιστροφές ΦΠΑ σε επιχειρήσεις με ύποπτο προφίλ, μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Ετσι, περιορίζεται η κλασική πρακτική του να «συλλέγουν» οι εταιρείες βιτρίνες επιστροφές ΦΠΑ και να εξαφανίζονται πριν φτάσει ο έλεγχος στην πόρτα τους. Παράλληλα, εμβαθύνονται τα συνεργατικά σχήματα με αρχές άλλων κρατών-μελών για την ανταλλαγή δεδομένων σε υποθέσεις κυκλικής ή τριγωνικής απάτης.
Φυσικά, όσο εξελίσσονται τα εργαλεία της ΑΑΔΕ, τόσο εξελίσσονται και οι μέθοδοι των κυκλωμάτων. Οι πολύπλοκες αλυσίδες συναλλαγών, με πολλούς ενδιάμεσους και με εναλλαγές ρόλων εξακολουθούν να υφίστανται. Ωστόσο εκτός από τα κράτη-μέλη και η Ε.Ε. έχει αναπτύξει μηχανισμούς συνεργασίας (Eurofisc, ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, στοχευμένα προφίλ κινδύνου), αλλά και εργαλεία, όπως υποχρεωτική αναγραφή συγκεκριμένων ενδείξεων στα τιμολόγια margin scheme, αυστηρότερα μητρώα για την εγγραφή στο ΦΠΑ και έλεγχοι πραγματικής εγκατάστασης.
www.real.gr
