Tη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν έως και δέκα χρόνια νωρίτερα από τα γενικά όρια έχουν χιλιάδες ανεξάρτητα απασχολούμενοι γιατροί, δικηγόροι, φαρμακοποιοί, συμβολαιογράφοι και άλλοι επιστήμονες που ήταν ασφαλισμένοι στο πρώην ΕΤΑΑ. Αν και από το 2013 εφαρμόζονται ενιαία όρια ηλικίας για όλους τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ, το ασφαλιστικό πλαίσιο εξακολουθεί να περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις και μεταβατικές ρυθμίσεις που, σε συνδυασμό με την αναγνώριση πλασματικών ετών, μπορούν να επιταχύνουν τη συνταξιοδότηση. Για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, μάλιστα, εξακολουθούν να ισχύουν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις που καθιστούν αναγκαίο τον προσεκτικό έλεγχο του ασφαλιστικού φακέλου τους πριν από οποιαδήποτε απόφαση.
Οπως επισημαίνει στη Realnews ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος, για όσους συμπληρώνουν 40 χρόνια ασφάλισης, πραγματικά ή με εξαγορά πλασματικών χρόνων, η πλήρης σύνταξη μπορεί να καταβληθεί στα 62 αντί στα 67, δηλαδή έως και πέντε χρόνια νωρίτερα. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά για ορισμένες μητέρες ασφαλισμένες του πρώην Τομέα Ασφάλισης Νομικών (ΤΑΝ), οι οποίες είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα με ανήλικο τέκνο πριν από το 2013.
Ανάλογα με το έτος κατοχύρωσης και το πότε συμπλήρωσαν το παλαιό ηλικιακό όριο, μπορούν να αξιοποιήσουν τα μεταβατικά όρια του Ν. 4336/2015 και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να αποχωρήσουν περισσότερο από μία δεκαετία πριν από το γενικό όριο των 67 ετών.
Οι δύο βασικές «πόρτες» εξόδου
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΕΤΑΑ ισχύουν κατ’ αρχάς τα δύο γενικά όρια ηλικίας που εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2013 σε όλους τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ. Συγκεκριμένα:
- Στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια πραγματικής ασφάλισης χορηγείται πλήρης αναλογική σύνταξη για τα χρόνια που έχουν συμπληρωθεί.
- Στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης χορηγείται πλήρης σύνταξη, με δυνατότητα αξιοποίησης πλασματικών χρόνων για τη συμπλήρωση της 40ετίας.
Η δεύτερη περίπτωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους βρίσκονται κοντά στα 40 χρόνια ασφάλισης, καθώς ακόμη και δύο ή τρία πλασματικά έτη μπορούν να τους γλιτώσουν από πρόσθετη παραμονή στην ασφάλιση.
Τι ισχύει για τις γυναίκες
Σύμφωνα με τον Δ. Ρίζο, οι γυναίκες γιατροί, δικηγόροι, φαρμακοποιοί και λοιπές επιστήμονες μπορούν να λάβουν σύνταξη στα 67 με τουλάχιστον 15 πραγματικά έτη ασφάλισης.
Για τη συμπλήρωση της συγκεκριμένης 15ετίας δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν πλασματικά έτη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση γιατρού που ξεκίνησε να ασφαλίζεται το 1992 και συμπληρώνει το 67ο έτος εντός του 2026.
Με 34 χρόνια ασφάλισης μπορεί να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ανεξάρτητα από το εάν θα επιλέξει να συνεχίσει την επαγγελματική της δραστηριότητα. Περισσότερες δυνατότητες έχουν όσες βρίσκονται κοντά στη 40ετία. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν πλασματικούς χρόνους ώστε να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 χρόνια και, εφόσον έχουν φτάσει τα 62, να συνταξιοδοτηθούν άμεσα. Για παράδειγμα, φαρμακοποιός που ασφαλίστηκε στο ΤΣΑΥ το 1987 και έχει σήμερα 38,5 χρόνια ασφάλισης μπορεί να εξαγοράσει δύο πλασματικά έτη, να συμπληρώσει τη 40ετία και να καταθέσει άμεσα αίτηση για πλήρη σύνταξη.
Οι επιλογές για τους άνδρες
Ανάλογη είναι η εικόνα για τους άνδρες επιστήμονες. Στα 67 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, ενώ στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει η δυνατότητα αναγνώρισης του χρόνου στρατιωτικής θητείας και μόνο για τη συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας.
Συμβολαιογράφος που ασφαλίστηκε αρχικά στο ΙΚΑ το 1988 και στη συνέχεια στο Ταμείο Νομικών το 1995, για παράδειγμα, συμπληρώνει το 67ο έτος εντός του 2026 και έχει συνολικά 33 χρόνια ασφάλισης. Μπορεί επομένως να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ακόμη και αν συνεχίσει να ασκεί το επάγγελμά του.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση οδοντιάτρου ασφαλισμένου στο πρώην ΤΣΑΥ από το 1989, ο οποίος συμπληρώνει φέτος 37 χρόνια ασφάλισης. Με την εξαγορά τριών πλασματικών ετών φτάνει τη 40ετία και, εφόσον έχει συμπληρώσει τα 62, μπορεί να υποβάλει άμεσα αίτηση για πλήρη σύνταξη χωρίς να χρειάζεται να περιμένει έως τα 67.
Το ειδικό «παράθυρο» για τις μητέρες δικηγόρους
Η σημαντικότερη εξαίρεση από το γενικό καθεστώς αφορά τις μητέρες που ήταν ασφαλισμένες στο πρώην Ταμείο Νομικών. Η ευνοϊκή διάταξη ισχύει μόνο για το ΤΑΝ και όχι για το ΤΣΑΥ ή το ΤΣΜΕΔΕ.
Κρίσιμο σημείο είναι αν η ασφαλισμένη είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης και είχε ταυτόχρονα ανήλικο τέκνο το 2010, το 2011 ή το 2012. Το δικαίωμα που κατοχυρώθηκε τότε δεν χάνεται επειδή το παιδί έχει στο μεταξύ ενηλικιωθεί. Για μειωμένη σύνταξη, όσες είχαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο κατοχύρωσαν:
- το 50ό έτος το 2010
- το 52ο έτος το 2011
- το 55ο έτος το 2012
Για πλήρη σύνταξη μέσω των διατάξεων του πρώην ΤΑΝ, οι μητέρες με ανήλικο κατοχύρωναν αντίστοιχα το 50ό έτος με 21,5 χρόνια ασφάλισης το 2010, το 52ο με 22 χρόνια το 2011 και το 55ο με 22,5 χρόνια το 2012. Στη συνέχεια εφαρμόζονται τα μεταβατικά όρια του ν. 4336/2015.
Παράδειγμα: Δικηγόρος, μητέρα ανηλίκου, συμπλήρωσε 22 χρόνια ασφάλισης στο ΤΑΝ το 2011 και κατοχύρωσε το 52ο έτος. Εφτασε τα 52 το 2018 και, με βάση τα μεταβατικά όρια, το νέο ηλικιακό όριο διαμορφώθηκε στα 60 έτη και δύο μήνες, το οποίο συμπληρώνει εντός του 2026. Μπορεί επομένως να αποχωρήσει άμεσα με πλήρη σύνταξη, σχεδόν επτά χρόνια πριν από τα 67.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά σε άλλη περίπτωση. Δικηγόρος γεννημένη το 1966, με 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο το 2010, συμπλήρωσε τα 50 το 2016. Το μεταβατικό όριο διαμορφώθηκε στα 56 έτη και εννέα μήνες, το οποίο έχει ήδη συμπληρώσει, και μπορεί να αποχωρήσει με μειωμένη σύνταξη. Σε σύγκριση με το γενικό όριο των 67, η δυνατότητα εξόδου έρχεται 10 χρόνια και τρεις μήνες νωρίτερα.
Μειωμένη στα 62 για τους νέους ασφαλισμένους
Ξεχωριστή επιλογή έχουν άνδρες και γυναίκες επιστήμονες που ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου του 1993. Μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, χωρίς να χρειάζεται να συμπληρώσουν 40ετία, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν 750 ημέρες ασφάλισης κατά την τελευταία πενταετία πριν από την αίτηση. Η μείωση αφορά την εθνική σύνταξη και, σύμφωνα με τα στοιχεία του ασφαλιστικού οδηγού, φτάνει τα 134,05 ευρώ, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη καταβάλλεται χωρίς μείωση.
Πλασματικά έτη: το «κλειδί» της 40ετίας
Για όσους επιδιώκουν πλήρη σύνταξη στα 62, καθοριστικό ρόλο μπορούν να έχουν τα πλασματικά έτη. Αναγνωρίζονται, μεταξύ άλλων, χρόνος στρατιωτικής θητείας που δεν έχει καλυφθεί από ασφάλιση, σπουδές, τέκνα και κενά ασφάλισης. Για επιστήμονα που βρίσκεται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, το κόστος εξαγοράς ανέρχεται σε 185,09 ευρώ για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, ενώ προβλέπεται δυνατότητα εξόφλησης μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη.
Σύνταξη χωρίς να κλείσει το γραφείο
Το στοιχείο που αλλάζει περισσότερο τις αποφάσεις των ασφαλισμένων είναι ότι η συνταξιοδότηση δεν συνεπάγεται πλέον διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας. Ηδη, σύμφωνα με τα στοιχεία του κειμένου, πέντε στους δέκα νέους συνταξιούχους του 2025 εξακολουθούν να εργάζονται, ενώ στο σύνολο των συνταξιούχων η αναλογία φτάνει τους τρεις στους δέκα. Οι συνταξιούχοι επιστήμονες που συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους λαμβάνουν το 100% της κύριας και, όπου υπάρχει, της επικουρικής σύνταξης, καταβάλλοντας τις προβλεπόμενες πρόσθετες εισφορές. Το οικονομικό όφελος φαίνεται χαρακτηριστικά στην περίπτωση ιδιώτη γιατρού με 40 χρόνια ασφάλισης που συνταξιοδοτείται στα 62. Σύμφωνα με το παράδειγμα, λαμβάνει σύνταξη 996,11 ευρώ. Εφόσον βρίσκεται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία και συνεχίσει να εργάζεται, η πρόσθετη μηνιαία επιβάρυνσή του ανέρχεται περίπου στα 92,55 ευρώ. Ετσι μπορεί να διατηρήσει το ιατρείο και το επαγγελματικό του εισόδημα, εισπράττοντας παράλληλα σχεδόν 1.000 ευρώ τον μήνα από τη σύνταξη.
Τι πρέπει να προσέξουν πριν από την αίτηση
Πριν υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης, οι ασφαλισμένοι του πρώην ΕΤΑΑ θα πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά το σύνολο του ασφαλιστικού ιστορικού τους, καθώς υπάρχουν παράμετροι που μπορεί να επηρεάσουν τόσο τον χρόνο εξόδου όσο και το τελικό ποσό της σύνταξης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα εξής:
- Οι ιδιώτες γιατροί θα πρέπει να ελέγξουν εάν έχουν καταβάλει εισφορές στον κλάδο της μονοσύνταξης, καθώς οι συγκεκριμένες καταβολές μπορούν να οδηγήσουν σε προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης.
- Οι οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ δεν αποκλείουν αυτομάτως τη συνταξιοδότηση. Σύμφωνα με το υλικό, οφειλές έως 20.000 ευρώ μπορούν να παρακρατηθούν από τη σύνταξη, με παρακράτηση που μπορεί να φτάσει στο 25% αυτής.
Τα πλασματικά έτη δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να έχουν εξοφληθεί πριν από την υποβολή της αίτησης. Το ποσό της εξαγοράς μπορεί να αποπληρωθεί μέσω της σύνταξης, με παρακράτηση 25% του ποσού της κύριας σύνταξης. Πριν γίνει οποιαδήποτε εξαγορά πλασματικού χρόνου πρέπει να ελεγχθεί πόσος χρόνος είναι πραγματικά απαραίτητος για τη συμπλήρωση της 40ετίας, ώστε να μην αναγνωριστούν περισσότερα έτη από όσα απαιτούνται για τη θεμελίωση του δικαιώματος.
