Για την τύχη των μύλων που βρίσκονται πάνω από το Νικηθιανό και ορισμένοι απειλούνται να κατεδαφιστούν, για τις ανάγκες διαπλάτυνσης του τμήματος ΒΟΑΚ Αγίου Νικολάου – Νεαπόλεως, συζήτησαν ο πρόεδρος Μιχάλης Χουρδάκης και ο Ταμίας του Δ.Σ. του Μορφωτικού Συλλόγου Νικηθιανού, Γιάννης Δατσέρης με το Δήμαρχο Αγίου Νικολάου Αντώνη Ζερβό.
Οι δέκα επτά μύλοι του Νικηθιανού θεωρούνται «Νεώτερα Μνημεία» αλλά δεν γίνεται σχετική μνεία για την ύπαρξή τους, ως εκ τούτου, ούτε για την τύχη τους, στην εγκριθείσα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου, δήλωσε στην ΑΝΑΤΟΛΗ ο κ. Χουρδάκης. «Ως Σύλλογος, αποταθήκαμε στο Υπουργείο Μεταφορών και Δικτύων – δυστυχώς αργήσαμε να αντιληφθούμε το όλο ζήτημα – κοινοποιώντας παράλληλα σχετική επιστολή σε οχτώ συναρμόδιους και εμπλεκόμενους με το ΒΟΑΚ φορείς και Υπηρεσίες, ζητώντας απάντηση, γιατί στη μελέτη δεν αναφέρεται η ύπαρξη των μύλων και μέριμνα για τη διατήρησή τους.
Οι μύλοι, όπως εξήγησε ο κ. Χουρδάκης, ανήκουν σε ιδιώτες.
Ο Μορφωτικός Σύλλογος Νικηθιανού δεν περιορίζεται στην επισήμανση της παράλειψης της μελέτης να λάβει μέριμνα για τους πέτρινους μύλους – που ας μην ξεχνάμε χρησιμοποιήθηκαν και για τα γυρίσματα της ταινίας «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Ζυλ Ντασέν, το 1956 και σήμερα αποτελούν χαρακτηριστικό τοπόσημο, το οποίο αντικρύζει κάθε επισκέπτης που κατευθύνεται προς Αγιο Νικόλαο, Ιεράπετρα ή Σητεία…
Προτείνει, προκειμένου να μην καταστραφούν και άλλοι, εκτός από όσους καταστράφηκαν στην πρώτη φάση κατασκευής και διαπλάτυνσης της εθνικής οδού, η νέα παρέμβαση για περαιτέρω διαπλάτυνση, να γίνει στο σημείο εκείνο με κατασκευή σήραγγας, μιας και το ανάγλυφο της γης και οι στάθμες μύλων – οδού, το επιτρέπουν.
Στην επιστολή του, που δημοσιεύθηκε και σε προηγούμενο φύλλο της ΑΝΑΤΟΛΗΣ, ο Μορφωτικός Σύλλογος Νικηθιανού αναφέρει τα εξής: «Πάνω από τον οικισμό του Νικηθιανού και σε μικρή απόσταση από τη Νεάπολη, υπάρχει μια σειρά 15 πέτρινων ανεμόμυλων (5 Νότια και 10 Βόρεια από το ΒΟΑΚ). Αποτελούν ένα αξιόλογο σύνολο – μνημείο της προβιομηχανικής εποχής του τόπου μας. Επιπλέον, αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της ιστορίας του Νικηθιανού και της ευρύτερης περιοχής, που αξίζει να διατηρηθεί και να αναδειχθεί σε βιομηχανικό πάρκο της εποχής του. Είναι παρόμοιοι με τους ανεμόμυλους στο Σελί Αμπέλου στην είσοδο του Οροπεδίου Λασιθίου. Επισημαίνεται ότι ο ισχύων Αρχαιολογικός Νόμος (Ν.3028 ΦΕΚ153 Α/2002) χαρακτηρίζει ως μνημεία όλα τα κτίσματα προ του 1830.
Ο σημερινός Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) πέρασε ανάμεσα από τους ανεμόμυλους καταστρέφοντας μερικούς από αυτούς. Η προτεινόμενη αναβάθμιση – διαπλάτυνση του ΒΟΑΚ σε δρόμο με 4 λωρίδες κυκλοφορίας (και 2 λωρίδες έκτακτης ανάγκης – Λ.Ε.Α.) προβλέπει την κατεδάφιση και άλλων ανεμόμυλων για τις ανάγκες διαπλάτυνσης του δρόμου. Στα εγκεκριμένα σχέδια της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την αναβάθμιση του ΒΟΑΚ (Οκτώβριος 2010) δεν εμφανίζονται καθόλου οι ανεμόμυλοι αυτοί! Δε γνωρίζομε αν στο κείμενο της ΜΠΕ αναφέρεται η ύπαρξη των ανεμόμυλων και τι προβλέπει για να αποτραπεί η κατεδάφιση μερικών από αυτούς με τη διαπλάτυνση του ΒΟΑΚ.
Οι ανεμόμυλοι είναι κτισμένοι στο «φρύδι» του υψώματος πάνω από το Νικηθιανό. Για να αποφευχθεί η κατεδάφιση και άλλων ανεμόμυλων και να διατηρηθεί (και να αναδειχθεί μελλοντικά το συγκρότημα των ανεμόμυλων) υπάρχει η εξής πρόταση: Για να κατασκευαστούν οι δύο επιπλέον λωρίδες του ΒΟΑΚ, προτείνεται η κατασκευή μικρού μήκους σήραγγας (με μικρή παράκαμψη) κάτω από τους ανεμόμυλους με δεδομένο ότι οι ανεμόμυλοι βρίσκονται σε ύψωμα με αρκετή υψηλότερη στάθμη από τη στάθμη του ΒΟΑΚ.
Παρόμοια λύση έχει εφαρμοστεί πρόσφατα σε αρκετά σημεία στο τμήμα του δρόμου Σφακιά – Οροπέδιο Ασκύφου, στο Νομό (τώρα Περιφερειακή Ενότητα Χανίων), για την αναβάθμιση και διαπλάτυνση του δρόμου».
Ο Δήμαρχος Αντώνης Ζερβός, δήλωσε για το θέμα στην ΑΝΑΤΟΛΗ ότι ο Δήμος θα παρέμβει προς το αρμόδιο υπουργείο και στον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης κλπ., αποστέλλοντας σχετικό έγγραφο. Θεωρεί αναγκαίο, οι μύλοι να αναγνωριστούν και επισήμως ως Νεώτερα Μνημεία από την αρμόδια Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και διατηρητέα. Θα εξεταστεί επιπλέον η δυνατότητα, να αγοραστούν εν συνόλω ή κάποιοι από το Δήμο Αγίου Νικολάου, με την προϋπόθεση ότι θα διατεθούν από τους ιδιοκτήτες τους σε λογικές τιμές και να διασωθούν ως τοπόσημα. Εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, οι περισσότεροι από τη σειρά αυτή των μύλων είναι εγκαταλειμμένοι στην τύχη τους, ασυντήρητοι να καταρρέουν…
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
