Το μνημείο της Παπούρας, δίπλα από το νέο αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλι, απέσπασε άλλη μια μεγάλη διάκριση! Μετά τη βράβευσή του στη Μεσογειακή Έκθεση Αρχαιολογικού Τουρισμού (Borsa Mediterranea del Turismo Archeologico) BMTA 2025, όπου απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Αρχαιολογικής Ανακάλυψης «Παλμύρα», αναδείχθηκε ανάμεσα στις 10 κορυφαίες ανακαλύψεις του 2025 από το περιοδικό «Archaeology», του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αμερικής.
Η Παπούρα είναι μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη κυκλική κατασκευή στην κορυφή του όρους Παπούρα. Πρόκειται για το πρώτο μνημειακό συγκρότημα της Μινωικής εποχής που ανακαλύφθηκε στο νησί, χρονολογούμενο στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (περίπου 3000 έως 1100 π.Χ.). Την περασμένη Κυριακή (7/12) επισκέφθηκα τους αρχαιολογικούς χώρους Φαιστό και Αγία Τριάδα και είχα την τύχη να συναντήσω και να συνομιλήσω με τον αρχαιολόγο Αντώνη Βασιλάκη, ο οποίος έχει πρωτοστατήσει στην διάσωση του μνημείου στην Παπούρα:
«Το μνημείο ήταν σαφώς ένα κοινοτικό έργο, χτισμένο σε ένα ύψωμα, που το ονόμαζαν “σωρό” γιατί ήταν τεχνητό, δεν ήταν δηλαδή ένα φυσικό ύψωμα! Το μνημείο ήταν ορατό από όλα τα γύρω υψώματα και τον κάμπο του Καστελίου. Λόγω της επιβλητικής του παρουσίας, θεωρείται ότι ήταν ένα εστιακό σημείο για τις κοινότητες ολόκληρης της περιοχής. Είναι κάτι που δεν υπάρχει όμοιό του! Σίγουρα δεν είναι φρυκτωρία, ένα σημείο δηλαδή επικοινωνίας των αρχαίων», μας λέγει ο κ. Βασιλάκης.
«Πρόκειται για ένα μεγάλο κυκλικό οικοδόμημα, το οποίο έχει διάμετρο περίπου 50 μέτρα και αποτελείται από ομόκεντρους πέτρινους τοίχους, με ορισμένους να σώζονται σε αρκετό ύψος. Οι εξωτερικοί δακτύλιοι σχηματίζουν δωμάτια περίπου ίσου μεγέθους, που συνδέονται με μικρές πόρτες. Στο κέντρο υπάρχει ένα κυκλικό θολωτό κτίριο χωρισμένο σε τέσσερα τμήματα, με σοβαντισμένους τοίχους που διατηρούν ίχνη χρώματος. Πιστεύεται ότι κατασκευάστηκε ήδη από το 3000 π.Χ., δηλαδή πάνω από μία χιλιετία πριν την εμφάνιση της κοινωνίας των ανακτόρων και χρησιμοποιήθηκε έως περίπου το 1800 π.Χ. Το μνημείο χρησίμευε ως κοινοτικός χώρος, περιφερειακού ενδιαφέροντος, για τελετουργικές δραστηριότητες, πιθανότατα λατρεία της φύσης. Η κεραμική που βρέθηκε στο συγκρότημα υποδηλώνει ότι το δίκτυο των ανθρώπων που συνέρχονταν εδώ περιλάμβανε και άτομα από τα ανακτορικά κέντρα της Κνωσού και των Μαλίων», μας ενημέρωσε ο κ. Βασιλάκης.
«Αν εφαρμοστούν οι μελέτες που έχουμε διαβάσει», συνεχίζει ο κ. Βασιλάκης, «τα ραντάρ δηλαδή να τοποθετηθούν δεξιά και αριστερά της ανακάλυψης, τότε το κτίριο αυτό κινδυνεύει να καταστραφεί, αλλά και να υποτιμηθεί. Υπάρχουν γύρω άλλα υψώματα για τα ραντάρ», ήταν η ενημέρωση που είχαμε από τον αρχαιολόγο. Όσο για τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου, ο κ. Βασιλάκης δηλώνει απαισιόδοξος καθώς «όλο το έργο του αεροδρόμιου, κάποια στιγμή, θα γίνει… λίμνη!»
ΛΕΩΝ.Κ.
