Η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, καλεί την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να δώσει σαφείς απαντήσεις και εξηγήσεις αναφορικά με τις σοβαρότατες καταγγελίες για απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης στο Παράρτημα ΑμεΑ Αγίου Νικολάου Λασιθίου και προέβη στην κατάθεση Ερώτησης και Αίτησης Κατάθεσης Εγγράφων (ΑΚΕ) στη Βουλή.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση της κας Σπυριδάκη έρχεται μετά από δημοσιογραφικές αποκαλύψεις και μαρτυρίες που έχουν προκαλέσει έντονη κοινωνική ανησυχία και βαθύ προβληματισμό για την κατάσταση που επικρατεί στη συγκεκριμένη δομή φιλοξενίας ατόμων με αναπηρία, η οποία λειτουργεί στο πρώην Θεραπευτήριο Χρονίων Παθήσεων Αγίου Νικολάου.
Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία της κας Σπυριδάκη συνυπογράφουν οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ: Κατερίνα Καζάνη – Βουλευτής Ευβοίας και Τομεάρχης Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Ράνια Θρασκιά – Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και Τομεάρχης Ψυχικής Υγείας και Πέτρος Παππάς – Βουλευτής Κιλκίς και Τομεάρχης Ατόμων με Αναπηρία και Ευάλωτων Κοινωνικών Ομάδων.
Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, το πρόσφατο ρεπορτάζ που έφερε στο φως την κατάσταση στη δομή προκαλεί σοκ και γεννά εύλογα ερωτήματα για την επάρκεια της εποπτείας και της κοινωνικής πολιτικής του κράτους.
Στην Ερώτηση σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι: «Ιδιαίτερη ανησυχία και βαθύ κοινωνικό προβληματισμό μπροστά σε αυτή την εικόνα πλήρους αποτυχίας της κοινωνικής πολιτικής σας έχει προκαλέσει το πρόσφατο ρεπορτάζ τηλεοπτικού σταθμού εθνικής εμβέλειας, στο οποίο παρουσιάστηκαν εικόνες και μαρτυρίες σχετικά με τη λειτουργία του Παραρτήματος ΑμεΑ στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο ίδιο ρεπορτάζ, φιλοξενούνται περίπου 80 άτομα με αναπηρία στη συγκεκριμένη δομή, ενώ οι εικόνες που μεταδόθηκαν «δεν συνάδουν με ένα σύγχρονο κράτος δικαίου και πρόνοιας».
Όπως αναφέρεται στην Ερώτηση: «Οι εικόνες που μεταδόθηκαν φέρεται να απεικονίζουν ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία δεμένα σε κρεβάτια, φιλοξενούμενους με εμφανή σημάδια υποσιτισμού, καθώς και ανθρώπους που διαβιούν υπό συνθήκες που χαρακτηρίζονται ως απάνθρωπες και εξευτελιστικές για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».
Οι καταγγελίες που παρουσιάστηκαν στο ρεπορτάζ κάνουν λόγο για μια εικόνα σοβαρής εγκατάλειψης και υποβάθμισης των συνθηκών διαβίωσης. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με όσα καταγράφονται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση:
- οι φιλοξενούμενοι δεν έχουν δυνατότητα προαυλισμού,
- οι χώροι παρουσιάζουν σοβαρή υλικοτεχνική υποβάθμιση,
- υπάρχουν κατεστραμμένοι τοίχοι, υγρασία και έντονη δυσοσμία,
- η υγιεινή χαρακτηρίζεται κατώτερη των αποδεκτών προδιαγραφών,
- έχουν καταγραφεί περιστατικά κατακλίσεων και ανοιχτών πληγών,
- έχουν παρουσιαστεί εικόνες φιλοξενούμενων να βρίσκονται στο πάτωμα,
- ενώ φέρεται να υπάρχουν κλειδωμένοι θάλαμοι με φιλοξενούμενους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν επίσης οι καταγγελίες για περιστατικά περίδεσης και χημικής καταστολής, πρακτικές που, όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, σύμφωνα με διεθνείς συμβάσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορούν να συνιστούν μορφές βασανιστηρίων.
Ιδιαίτερα κρίσιμα είναι και τα στοιχεία για τη στελέχωση της δομής, καθώς σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, υπηρετούν μόλις 18 άτομα νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό, εκ των οποίων 16 εργάζονται ενεργά, ενώ η βραδινή βάρδια φέρεται να καλύπτεται από μόλις δύο νοσηλεύτριες για περίπου 80 φιλοξενούμενους.
Στην Ερώτηση τονίζεται επίσης ότι τέτοιες καταστάσεις συνιστούν όχι απλώς διοικητική δυσλειτουργία, αλλά βαθιά θεσμική αποτυχία. Όπως αναφέρεται: «Τα άτομα με αναπηρία που φιλοξενούνται σε τέτοιες δομές δεν είναι αριθμοί σε έναν προϋπολογισμό ούτε “περιστατικά” μιας διοικητικής υπηρεσίας. Είναι άνθρωποι με δικαιώματα, με αξιοπρέπεια και με ανάγκη φροντίδας».
Παράλληλα, η κοινοβουλευτική παρέμβαση των Βουλευτών αναδεικνύει και το κρίσιμο ζήτημα της αποϊδρυματοποίησης, το οποίο αποτελεί βασική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής και θεμελιώδη υποχρέωση της χώρας βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και των κατευθυντήριων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι η μετάβαση από τα μεγάλα ιδρύματα σε μοντέλα κοινοτικής φροντίδας, υποστηριζόμενης διαβίωσης και μικρών δομών ένταξης στην κοινότητα αποτελεί στρατηγική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των δικαιωμάτων και της αξιοπρεπούς διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία. Για τον λόγο αυτό, οι Βουλευτές ζητούν από το Υπουργείο να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για τα βήματα που έχουν γίνει μέχρι σήμερα προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς και σαφές χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή πολιτικών αποϊδρυματοποίησης στην Κρήτη και ειδικότερα στο Λασίθι.
Οι Βουλευτές, κλείνοντας, υπογραμμίζουν ότι το κράτος πρόνοιας κρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο προστατεύει τους πιο ευάλωτους πολίτες και ζητούν πλήρη διερεύνηση των καταγγελιών, απόδοση ευθυνών και άμεση αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας της δομής.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Βουλευτές καλούν την Υπουργό να απαντήσει στα παρακάτω:
- Έχει λάβει γνώση το Υπουργείο για τις καταγγελίες και τις εικόνες που παρουσιάστηκαν στο συγκεκριμένο ρεπορτάζ;
- Ποιος φέρει την πολιτική ευθύνη για τη λειτουργία της συγκεκριμένης δομής υπό τις συνθήκες που παρουσιάστηκαν στο ρεπορτάζ και στις σχετικές καταγγελίες, και ποια διοικητικά ή πολιτικά μέτρα προτίθεται να λάβει το Υπουργείο προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης λογοδοσία για τυχόν παραλείψεις ή αδυναμίες εποπτείας;
- Ποια μέτρα έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα για τη διερεύνηση της κατάστασης στη συγκεκριμένη δομή;
- Πόσες αναφορές, υπομνήματα ή εισηγήσεις έχει λάβει το Υπουργείο από τη συγκεκριμένη δομή ή από το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κρήτης σχετικά με προβλήματα λειτουργίας ή υποστελέχωσης;
- Πόσα αιτήματα για πρόσληψη προσωπικού έχουν κατατεθεί τα τελευταία χρόνια και ποια ήταν η ανταπόκριση του Υπουργείου;
- Ποια είναι η σημερινή εγκεκριμένη οργανική σύνθεση προσωπικού της δομής και ποια η πραγματική στελέχωση;
- Ποιες ειδικότητες επιστημονικού προσωπικού προβλέπονται και ποιες καλύπτονται σήμερα;
- Έχουν γίνει αναφορές ή καταγγελίες προς την Εισαγγελία για τα περιστατικά που φέρονται να έχουν καταγγελθεί;
- Ποια είναι η εξέλιξη της ΕΔΕ για τον θάνατο φιλοξενούμενου από COVID;
- Με δεδομένο ότι η αποϊδρυματοποίηση αποτελεί βασική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής και θεμελιώδη υποχρέωση της χώρας βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ, ποια συγκεκριμένα βήματα έχει υλοποιήσει μέχρι σήμερα το Υπουργείο για τη μετάβαση από τα μεγάλα ιδρύματα σε μοντέλα κοινοτικής φροντίδας και υποστηριζόμενης διαβίωσης;
- Ποια συγκεκριμένα μέτρα έχει λάβει μέχρι σήμερα το Υπουργείο για την προώθηση της αποϊδρυματοποίησης των ατόμων με αναπηρία που διαβιούν σε μεγάλες κλειστές δομές, όπως το Παράρτημα ΑμεΑ Αγίου Νικολάου; Υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα μετάβασης σε μοντέλα υποστηριζόμενης διαβίωσης και μικρών κοινοτικών δομών στην Κρήτη και ειδικότερα στο Λασίθι; Και ποιες είναι αυτές;
Και ζητείται να κατατεθούν στη Βουλή:
- Όλες οι αναφορές και τα υπομνήματα που έχουν κατατεθεί στο Υπουργείο σχετικά με τη λειτουργία της δομής από το 2023 έως σήμερα.
- Τα πορίσματα όλων των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί από την Περιφέρεια ή άλλους αρμόδιους φορείς.
- Αναλυτικά στοιχεία για τη χρηματοδότηση του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κρήτης, με διάκριση μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
- Αναλυτική οικονομική κατάσταση της δομής.
- Τα στοιχεία στελέχωσης και οργανικών θέσεων της δομής.
- Όλα τα έγγραφα που αφορούν την εκκρεμή ΕΔΕ.
- Πλήρη κατάλογο με όλες τις δομές υποστηριζόμενη διαβίωσης και κοινοτικών δομών που λειτουργούν στην Κρήτη στο πλαίσιο εφαρμογής της ευρωπαϊκής πολιτικής της αποϊδρυματοποίησης
- Συγκεκριμένο σχέδιο άμεσης παρέμβασης, προκειμένου να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία της δομής και να διασφαλιστεί ότι δεν θα επαναληφθούν παρόμοια φαινόμενα
Οι Βουλευτές τονίζουν ότι η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο μια δομή, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της κοινωνικής πολιτικής και της προστασίας των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας. Για τον λόγο αυτό ζητούν πλήρη διαφάνεια, λογοδοσία και άμεσες παρεμβάσεις ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δομές φροντίδας λειτουργούν με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.
