Την απ’ ευθείας ανάθεση της εκπόνησης μελέτης για την αποκατάσταση του κτίσματος στη «Χιόνα» Ελούντας (δίπλα στις Αλυκές) ενέκρινε η Δημοτική Επιτροπή, η οποία συνεδρίασε υπό την προεδρία του Δημάρχου Μανώλη Μενεγάκη.
Το χώρο εδώ και πολλά χρόνια επιχειρούν, διαδοχικά, δημοτικές αρχές που πέρασαν να αξιοποιήσουν για την ανάδειξη πολιτιστικών στοιχείων της ταυτότητας και ιστορίας της περιοχής της Ελούντας.
Από «Μουσείο», που προοριζόταν για την προβολή και ανάδειξη δύο παραδοσιακών «προϊόντων» που παρήγαγε η περιοχή -το ακόνι και το αλάτι- διαμορφώνοντας σε σημαντικό βαθμό τις οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους εξέλιξης της περιοχής της Ελούντας πριν από αρκετές δεκαετίες, η παρούσα δημοτική αρχή το μετονόμασε σε «Κέντρο» με ίδιο αντικείμενο και σκοπό.
Η ανάθεση αφορά την εκπόνηση αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής και μελέτης ενεργητικής πυροπροστασίας, συνολικού προϋπολογισμού 37.000 ευρώ. Η δαπάνη θα καλυφθεί από το πρόγραμμα «Leader», στο οποίο σκοπεύει να το προτείνει ο Δήμος προς ένταξη και χρηματοδότηση. Γι’ αυτό εξ άλλου έγινε και η μετονομασία σε «Κέντρο» από μουσείο, γιατί το «Leader», όπως διευκρίνισε ο δήμαρχος, δεν χρηματοδοτεί δημιουργία μουσείων…
Ο κ. Μενεγάκης εξήγησε ότι έχει γίνει προεργασία ώστε να προλάβει ο Δήμος να καταθέσει εμπρόθεσμα την πρόταση στο πρόγραμμα «Leader», που λήγει τέλος Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι τέσσερις δήμοι του νομού έχουν ζητήσει παράταση της λήξης της προθεσμίας κατάθεσης των προτάσεών τους και αναμένουν απάντηση από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Ιστορική κληρονομιά
Το κτίσμα της «Χιόνας» είναι απλής κατασκευής από λιθοδομή, χωρίς στέγη, το οποίο αποτελούσε χώρο προσωρινής αποθήκευσης αλατιού μέχρι τη φόρτωση και την προώθησή του στα σημεία ανεφοδιασμού και τη διάθεσή του στην κατανάλωση η οποία μέχρι το 1972, τελούσε υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του Ελληνικού Μονοπωλίου του Δημοσίου.
Η «Χιόνα» αποτελεί βιοτεχνική- αποθηκευτική υποδομή και συνδέεται επί μακρύ χρόνο με τις παραγωγικές μνήμες του τόπου μας. Η περιοχή της Ελούντας υπήρξε επί αιώνες κέντρο παραγωγής άλατος εξαιρετικής ποιότητας και ακονόπετρας που εξάγονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Η αποκατάσταση και επανάχρηση αυτού του κελύφους θα διασώσει ένα σημαντικό ιστορικό στοιχείο της τοπικής αρχιτεκτονικής στρωματογραφίας και παράλληλα θα αποτελέσει χώρο προβολής και ανάδειξης της πολύχρονης παραγωγικής και ιστορικής της εξέλιξης της Ελούντας. Είναι δε συνδεμένο με τις εμπειρίες πολλών γενεών των ανθρώπων της, αλλά και με την ανάγκη διάσωσης της ιστορικής της κληρονομιάς και ταυτότητας σε μια εποχή μεγάλων μετασχηματισμών, επισημαίνεται στην έκθεση τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας αποκατάστασης και αξιοποίησης του κτίσματος για το σκοπό αυτό.
Μέσα στο αποκατεστημένο κτίριο θα γίνει συγκέντρωση και ανάδειξη τεκμηρίων και πρακτικών που σχετίζονται με μια σημαντική παραγωγική δραστηριότητα, η οποία συνδέεται με την τοπική ιστορία.
Στους οργανωμένους εσωτερικούς χώρους που θα δημιουργηθούν στο Κέντρο, θα εκτεθούν ιστορικά τεκμήρια, εικονογραφικό και φωτογραφικό υλικό για τη διαδρομή και την εξέλιξη της σημαντικής τοπικής δραστηριότητας παραγωγής άλατος. Θα παρουσιάζονται με εποπτικό τρόπο πρακτικές που σχετίζονται με την παραγωγή και τη χρήση του πολύτιμου αυτού φυσικού προϊόντος και θα παρουσιάζεται η εξέλιξη του μοναδικού τοπίου και του φυσικού ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της περιοχής της Ελούντας.
Η μελέτη θα υποβληθεί προς έγκριση στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου και σε κάθε συναρμόδια Υπηρεσία ώστε να συμπληρωθεί ο φάκελος που θα υποβληθεί στο «Leader 2026».
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
