«Ανθισμένη αμυγδαλιά στα 1000 μέτρα υψόμετρο, στο οροπέδιο Καθαρό, με μείον βαθμούς τα βράδια!» ήταν το μήνυμα του φίλου Παναγιώτη που με τον Ορειβατικό Σύλλογο Αγίου Νικολάου, περπάτησε στα όρια του οροπεδίου Καθαρό. Κάποιες αγριοαμυγδαλιές ανθισμένες είδαμε και στην περιοχή της Ελούντας.
Ελπίζουμε να μην επαληθευτεί ο λαϊκός μετεωρολόγος Γιάννης Γεροντής, που είπε ότι «αν οι αμυγδαλιές ανθίσουν στα μέσα του Γενάρη τότε η χρονιά είναι πρώιμη… σύντομα τελειώνουν τα κρύα και ο χειμώνας. Άμα όμως η ανθοφορία αρχίσει τέλος Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου, τότε η χρονιά πάει όψιμα… πιο αργά».
Γιατί ανθίζει τόσο νωρίς η αμυγδαλιά; Η πρώιμη ανθοφορία της αμυγδαλιάς είναι ένα ενδιαφέρον φαινόμενο που έχει να κάνει με την προσαρμογή του φυτού στο περιβάλλον. Κατά μία άποψη, για να επιβιώσει η αμυγδαλιά έχει αναπτύξει αυτόν τον μηχανισμό. Ανθίζοντας νωρίς, εξασφαλίζει ότι τα έντομα που θα την γονιμοποιήσουν θα την προτιμήσουν, καθώς θα είναι το μοναδικό διαθέσιμο λουλούδι. Άλλοι γεωπόνοι υποστηρίζουν ότι ορισμένα δέντρα δεν ανθίζουν, αν δεν συμπληρώσουν συγκεκριμένες ώρες ψύχους.
Σίγουρα μία ανθισμένη αμυγδαλιά, μέσα στο χειμώνα, αποτελεί ένα όμορφο σύμβολο ελπίδας και αναγέννησης. Η σχέση του Μεραμπέλλου με τις αμυγδαλιές και τα αμύγδαλα είναι, –ή μάλλον ήταν!- σημαντική για την τοπική οικονομία καθώς ήταν, μαζί με τα χαρούπια και το ελαιόλαδο, ένα από τα βασικά είδη εισοδήματος. Δεν είναι τυχαίο που έχουμε τόσους πολλούς οικισμούς στο Μεραμπέλλο που παραπέμπουν στις αμυγδαλιές. Με τις αμυγδαλιές έχουν σχέση οι οικισμοί Άνω Αμυγδάλοι (πρώην Γαϊδούρω) και Κάτω Αμυγδάλοι (πρώην Αμυγδάλοι), ενώ στο Πάνω Μεραμπέλλο υπάρχουν οι οικισμοί Αμυγδαλιάς (με μεγάλη κάποτε παραγωγή αμυγδάλων που γίνονταν και εξαγωγή) και ο μικρός Αμυγδαλόλακος.
Στις μέρες μας μόνο η περιοχή του Κρούστα έχει ακόμα κάποια παραγωγή αμυγδάλων, αλλά καμιά σχέση με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν. Πολύ όμορφες είναι πάντα οι εικόνες γυναικών του χωριού, στο κατώφλι του σπιτιού τους, να σπουν αμύγδαλα.
Ανακαλώ πάντα τα λόγια του πατέρα μου, πόσο άμορφη ήταν η εικόνα με τις ανθισμένες αμυγδαλιές, στην είσοδο της Κριτσάς, όπως τις έβλεπε ερχόμενος από τον Άγιο Νικόλαο στο χωριό. Μετά οι άνθρωποι έβγαλαν τις αμυγδαλιές και φύτεψαν ελιές, για να έχουν, έλεγαν, καλύτερο εισόδημα. Βλέπουμε το αποτέλεσμα! «Τα αμύγδαλα δεν είναι πολλά τα τελευταία χρόνια… οι πιο πολλές αμυγδαλιές έχουν ξεραθεί!», μας λέγει η κ. Μαρία, από το Θεολόγο Κριτσάς.
Δυστυχώς οι αμυγδαλιές δεν έχουν την αντοχή των ελιών. Συνήθως η αμυγδαλιά, αν έχει καλές συνθήκες ανάπτυξης, όπως σωστό έδαφος και λίγες ασθένειες, μπορεί να φτάσει και 60 με 80 χρόνια. Η παραγωγική της ζωή είναι συνήθως γύρω στα 40 χρόνια. Μετά η παραγωγή της συχνά μειώνεται αισθητά, αν και το δέντρο μπορεί να συνεχίσει να ζει. «Η αμυγδαλιά έχει ζωή περίπου όσο ένας άνθρωπος», λένε ορισμένοι.
Η Σχολή Γεωπονικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας αναφέρει ότι οι φυτεύσεις δέντρων αμυγδαλιάς στην Ελλάδα μειώθηκαν τη δεκαετία του ’90 λόγω της έλλειψης οργάνωσης στην εμπορία των ξηρών καρπών. Αντίθετα η παραγωγή αμυγδάλων στην Καλιφόρνια και στην Τουρκία (τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αμυγδάλων του κόσμου) αυξάνεται σταδιακά.
ΛΕΩΝ.Κ.
