Την ώρα που η Κρήτη ετοιμάζεται να υποδεχθεί τα επόμενα μεγάλα αναπτυξιακά έργα, με κορωνίδα το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι, ο τουριστικός κλάδος -η «ατμομηχανή» της τοπικής οικονομίας -εκπέμπει σήμα κινδύνου για το ανθρώπινο δυναμικό του. Το πρόσφατο δημοσίευμα της ΑΝΑΤΟΛΗΣ για τις ελλείψεις προσωπικού επιβεβαιώνεται πλήρως από τα επίσημα στοιχεία, όπως τονίζει ο Πρόεδρος των Διευθυντών Ξενοδοχείων Κρήτης Γιώργος Σφακιανάκης, σκιαγραφώντας μια πραγματικότητα που απαιτεί άμεσες και ριζικές παρεμβάσεις από την πολιτεία.
Η κατάσταση στον τουρισμό παρουσιάζει ένα παράδοξο φαινόμενο. Όπως επισημαίνει ο κ. Σφακιανάκης, παρ’ όλο που οι θέσεις εργασίας αυξάνονται κάθε χρόνο και ο κλάδος απασχολεί περισσότερους ανθρώπους από ποτέ, το κενό παραμένει και διευρύνεται. Οι ανάγκες των ξενοδοχειακών μονάδων είναι πλέον τεράστιες και δεν καλύπτονται, ενώ ταυτόχρονα παρατηρείται μείωση των αποφοίτων από τις τουριστικές σχολές. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής «αιμορραγία» στελεχών και μια αγωνιώδης προσπάθεια κάλυψης των κενών.
Η στροφή στη μόνιμη εργασία και η ασφάλεια
Η ρίζα του προβλήματος, σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Σφακιανάκη, εντοπίζεται στην ανασφάλεια της εποχικότητας. Υπάρχει πλέον μια σαφής και καταγεγραμμένη τάση των εργαζομένων προς τη μόνιμη, δωδεκάμηνη απασχόληση. Ο σύγχρονος εργαζόμενος, αναζητώντας ψυχολογική και οικονομική σταθερότητα για να προγραμματίσει τη ζωή του, επιλέγει δουλειές που προσφέρουν σιγουριά όλο τον χρόνο, ακόμη και αν οι μηνιαίες απολαβές είναι χαμηλότερες από αυτές που θα εξασφάλιζε κατά τη διάρκεια της τουριστικής σεζόν.
Στην Κρήτη, η δομή του τουριστικού προϊόντος είναι τέτοια που η μόνιμη εργασία στα ξενοδοχεία αποτελεί «προνόμιο» για λίγους. Μόλις το 10% με 15% του προσωπικού- κυρίως διευθυντικά στελέχη, λογιστήρια και τμήματα πωλήσεων- απολαμβάνει ετήσια συμβόλαια. Η συντριπτική πλειονότητα ζει με την αβεβαιότητα του χειμώνα.
Το επίδομα ανεργίας ως κίνητρο παραμονής
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σφακιανάκης θέτει επιτακτικά το ζήτημα της αναμόρφωσης του ταμείου ανεργίας. Το αίτημα είναι σαφές: επέκταση της επιδότησης κατά δύο μήνες, ώστε να φτάσει συνολικά τους πέντε. Ωστόσο, η προσέγγιση δεν είναι επιδοματική αλλά αναπτυξιακή. Δεν πρόκειται για «βοήθημα ανεργίας», αλλά για ένα ισχυρό κίνητρο ώστε οι επαγγελματίες να παραμείνουν στον κλάδο.
Χωρίς αυτό το συμπληρωματικό εισόδημα κατά την «αναγκαστική αργία» του χειμώνα, έμπειρα στελέχη με τεχνογνωσία εγκαταλείπουν τον τουρισμό. Η θέση τους καλύπτεται συχνά από ανειδίκευτο προσωπικό προερχόμενο από τρίτες χώρες, γεγονός που μακροπρόθεσμα υποβαθμίζει την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρει η Κρήτη ως κορυφαίος προορισμός.
Το λάθος του «αθηνοκεντρικού» μοντέλου
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο που αναδεικνύεται είναι η λανθασμένη αντίληψη της κεντρικής διοίκησης. Η πολιτεία νομοθετεί και σχεδιάζει με βάση το μοντέλο της Αθήνας, όπου τα ξενοδοχεία λειτουργούν δωδεκάμηνα, αγνοώντας την πραγματικότητα της υπόλοιπης Ελλάδας που βασίζεται στα resorts.
Για να επιτευχθεί η πολυπόθητη επέκταση της σεζόν, το κράτος οφείλει να λειτουργήσει ως ο κύριος μοχλός ανάπτυξης. Οι επιχειρηματίες αδυνατούν να αναλάβουν μόνοι τους το ρίσκο. Απαιτείται έμπρακτη στήριξη των αεροπορικών εταιρειών για πτήσεις εκτός αιχμής, αλλά και φορολογικές ή ασφαλιστικές ελαφρύνσεις για τα ξενοδοχεία που τολμούν να ανοίξουν νωρίτερα ή να κλείσουν αργότερα, περιόδους κατά τις οποίες τα λειτουργικά έξοδα υπερβαίνουν τα έσοδα.
Παράλληλα, η επένδυση στην τουριστική εκπαίδευση, από το προσωπικό βάσης (service, housekeeping) έως τα ανώτερα κλιμάκια, είναι μονόδρομος.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του ο κ. Σφακιανάκης προχώρησε σε μια σαφή δήλωση για το μέλλον του κλάδου: «Αν δεν ληφθούν μέτρα στήριξης τώρα και δεν δοθούν κίνητρα, με τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου σε λίγα χρόνια, ο τουριστικός κλάδος θα βρεθεί σε κατάσταση απόγνωσης λόγω έλλειψης προσωπικού. Η πολιτεία πρέπει να καταλάβει ότι χωρίς τους ανθρώπους του, ο τουρισμός δεν μπορεί να προχωρήσει».
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
