«Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα συνεχίζει να αντιμετωπίζει δυσκολίες λόγω του χαμηλού επιπέδου δημόσιας χρηματοδότησης.
Οι κρατικές δαπάνες για την εκπαίδευση ανήλθαν στο 4,3 % του ΑΕΠ το 2015, δηλαδή μειώθηκαν από 4,4 % το 2014 και 4,6 % το 2013, και υπολείπονταν του μέσου όρου της ΕΕ (4,9 %). Έντονη μείωση είναι επίσης αισθητή στο ποσοστό των εκπαιδευτικών δαπανών σε σχέση με τις συνολικές κρατικές δαπάνες που κινήθηκαν από 8,7 % το 2014 σε 7,8 % το 2015, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.»
Τα παραπάνω αποτελούν μέρος των συμπερασμάτων που καταγράφονται στην έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2017, σε σχέση με την Ελλάδα.
Είναι προφανές πως καταγράφουν σημαντικό κομμάτι της εκπαιδευτικής υστέρησης που συνεχώς μεγαλώνει για την χώρα, αφού μειώνονται οι διαθέσιμοι πόροι, σε μια περίοδο όπου είναι κρίσιμη η στήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας για το μέλλον της χώρας, η οποία φέρει σοβαρά κοινωνικά τραύματα έχοντας απολέσει το σημαντικότερο κομμάτι του νέου επιστημονικού δυναμικού που διέθετε διότι έφυγε στο εξωτερικό κατά την τρέχουσα κρίση. Αυτό είχε ως βασικό αποτέλεσμα οι επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ που έκαναν τα ελληνικά νοικοκυριά να έχουν κυριολεκτικά χαθεί για την αναπτυξιακή προοπτική και το μέλλον της χώρας, αφού το ανθρώπινο κεφάλαιο έφυγε εκτός συνόρων και προσφέρει υπηρεσίες σε άλλες χώρες, οι οποίες δεν κατέβαλλαν κανένα επενδυτικό κόστος για να τις απολαμβάνουν.
Είναι προφανές πως το παραπάνω, καίριο και ουσιαστικό συμπέρασμα για την αποτυχία της πολιτικής τάξης στην Ελλάδα, αποτυπώνεται στην έκθεση, όχι μόνο από τα στοιχεία της μείωσης του ποσοστού του ΑΕΠ που διατίθεται για την παιδεία, αλλά και από το συμπέρασμα της έκθεσης πως «τα ιδιωτικά νοικοκυριά επωμίζονται μεγάλο μέρος του κόστους της εκπαίδευσης».
Μάλιστα η έκθεση καταγράφει σοκαριστικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν πως το κόστος της εκπαίδευσης το έχουν υποστεί τα νοικοκυριά των Ελλήνων και πως δεν υπάρχει ακόμα φως στο τούνελ για να αλλάξει ριζικά η κατάσταση που αποτυπώνει μια παθογένεια πολλών ετών. «Σύμφωνα με εθνικά στοιχεία, το χαμηλό επίπεδο δημόσιων δαπανών αντισταθμίζεται εν μέρει από το αυξημένο επίπεδο ιδιωτικών δαπανών, το οποίο για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έφτασε σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τις δημόσιες δαπάνες σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις (ΚΑΝΕΠ 2017). Το γεγονός αυτό εγείρει ζητήματα ισότιμης μεταχείρισης, ιδίως σε σχέση με τις δαπάνες που διοχετεύονται στην παραπαιδεία, της οποίας το ποσοστό επί των ιδιωτικών δαπανών για την εκπαίδευση υπερέβη το 40 % το 2014 (ΚΑΝΕΠ 2017). Τον Φεβρουάριο του 2017 συγκροτήθηκε διακομματική επιτροπή για τη μελέτη των οικονομικών της εκπαίδευσης προκειμένου να αξιολογήσει το πραγματικό χρηματοοικονομικό κόστος του εκπαιδευτικού συστήματος από την προσχολική αγωγή έως το πανεπιστήμιο και να προσδιορίσει τομείς προς βελτίωση, συμπεριλαμβανομένου του κόστους των πιθανών αλλαγών».
Είναι προφανές πως η παραπάνω καταγραφή αποτυπώνει με σαφήνεια το πρόβλημα, χωρίς να καταγράφει πλήρως τις διαστάσεις του που είναι αρκετά μεγαλύτερες, στοιχείο που αναμένεται να επιβεβαιωθεί όταν ολοκληρωθεί η καταγραφή και ενδεχομένως να περιληφθεί στην επόμενη έκθεση.
Ανεργία και απασχόληση
Θα περιμένει κάποιος όταν υπάρχει αυτό το κόστος να είναι αρκετά καλύτερα τα δεδομένα για την απασχόληση των αποφοίτων.
Δεν ισχύει όμως κάτι τέτοιο. «Τα επίπεδα απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων έχουν αυξηθεί αλλά εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλά. Στο πλαίσιο της διαρκούς οικονομικής κρίσης, η συνολική ανεργία εξακολουθεί να είναι η υψηλότερη στην ΕΕ με ποσοστό 23,6 % το 2016, η δε ανεργία των νέων (ηλικίας 15-24 ετών) ανέρχεται σε 47,3 %. Παρότι σημείωσε αύξηση σε σύγκριση με το 2015, το ποσοστό απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων από την τριτοβάθμια εκπαίδευση (ISCED 5-8) το 2016 ήταν το χαμηλότερο στην ΕΕ-28, καθώς ανήλθε σε 55 %, και υπολειπόταν μακράν του μέσου όρου της ΕΕ (82,2 %). Παρόμοια τάση παρατηρείται και όσον αφορά τους αποφοίτους ανώτερης δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ISCED 3-4): το ποσοστό απασχόλησής τους αυξήθηκε ελαφρώς στο 37,8 %, αλλά παραμένει μακράν το χαμηλότερο στην ΕΕ».
Τα χαμένα παιδιά (NEETs)
Εξίσου δραματικό όμως είναι και το στοιχείο που αφορά την πιο ευάλωτη ομάδα των NEETs (young people not in education, employment or training) Πρόκειται για τους νέους ανθρώπους ηλικίας 15 έως 24 ετών που απέχουν από κάθε διαδικασία εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης, είναι δηλαδή “απόντες” από κάθε μείζονα θεσμική μέριμνα του Κοινωνικού Κράτους.
«Όσον αφορά το ποσοστό των νέων (ηλικίας 15-29 ετών) εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, το οποίο ανήλθε σε 22,2 % το 2016, ήταν το δεύτερο υψηλότερο μετά τη Βουλγαρία», αναφέρει η επίσημη έκθεση της Ε.Ε. για την εκπαίδευση στην Ελλάδα.
Πρόκειται για το χειρότερο δεδομένο που έχει να επιδείξει η χώρα και αποδεικνύει την διάσταση της κρίσης την οποία έχει υποστεί και συνεχίζει να βρίσκεται η χώρα.
Δημογραφικό και παιδεία
Η ευρωπαϊκή έκθεση καταγράφει επίσης κι άλλα εξίσου δραματικά δεδομένα που σχετίζονται με την εκπαίδευση και αφορούν το μέλλον της χώρας, με πρώτο και σημαντικό την δημογραφική αλλαγή, αφού οι Έλληνες, μέχρι το 2050 θα γεράσουν – κατά μέσο όρο – πέντε χρόνια, επηρεάζοντας το σύνολο του εκπαιδευτικού συστήματος.
«Όλες οι βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος θα επηρεαστούν από σημαντικές δημογραφικές αλλαγές. Έως το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να έχει μειωθεί κατά 14,5 % σε σύγκριση με σήμερα», αναφέρει και παραθέτει στοιχεία.
«Η διάμεση ηλικία εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 43,4 σε 52,8 έτη, δηλαδή κατά 5 έτη μεγαλύτερη από τον προβλεπόμενο μέσο όρο της ΕΕ (VID 2016). Εντός των επόμενων 10 ετών, ο αριθμός των παιδιών ηλικίας 5 ετών (ηλικία έναρξης της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης) αναμένεται να μειωθεί κατά 27 %. Κατά την ίδια περίοδο, το ποσοστό των μαθητών ηλικίας 7-14 ετών θα μειωθεί κατά ποσοστό άνω του 17 %. Παρότι έως το 2027 εκτιμάται ότι θα αυξηθεί ελαφρώς ο αριθμός των ατόμων που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση και ενδεχομένως εισέρχονται στα ΕΕΚ, στη μεταδευτεροβάθμια ή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ηλικιακή ομάδα 15-19 ετών), σε ορίζοντα 20 ετών προβλέπεται ότι ο αριθμός αυτός θα μειωθεί κατά 23 % σε σύγκριση με το 2017. Οι προβλέψεις αυτές αναδεικνύουν τόσο τις προκλήσεις όσο και τις ευκαιρίες για εξορθολογισμό σε διάφορα επίπεδα και για προσαρμογή στη μεταβαλλόμενη σύνθεση της κοινωνίας, μεταξύ άλλων μέσω της παροχής ευκαιριών διά βίου μάθησης».
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ




























































































