Μπορεί στις μέρες μας να ακούμε για καλλιέργεια βαμβακιού στην Κρήτη και να γελάμε γιατί ξέρουμε πως δεν υπάρχει κάτι τέτοιο και πως όσοι δήλωσαν παραγωγή βαμβακιού στο νησί μας το έκαναν για να πάρουν, παρανόμως, ευρωπαϊκές επιδοτήσεις.
Όμως πριν κάμποσες δεκαετίες το βαμβάκι καλλιεργούνταν σε αρκετές περιοχές. Γνωρίζουμε ότι υπήρχε κάποια καλλιέργεια μπαμπακιού στους κάμπους των Λιμνών, των Λακωνίων, της Φουρνής και του Μαρδατίου. Στο Καστέλλι Φουρνής, γράφει η φίλη Ελένη Βασιλάκη (e-storieskritis), διατηρείται ως τις μέρες μας η ονομασία Μπαμπακιά και αφορά τη μεγάλη στρογγυλή στέρνα, που συναντάμε στην είσοδο του οικισμού.
Ο 93χρονος Μανώλης Οικονομάκης αναφέρει ότι με το νερό αυτής της στέρνας στο Καστέλι Φουρνής πότιζαν, σε χωράφια κοντά στον οικισμό, το βαμβάκι που καλλιεργούσαν μαζί με άλλα είδη που σήμερα δεν βρίσκουμε στην Κρήτη, όπως το λινάρι και ο καπνός. Ειδικά για το βαμβάκι ήξερε πως για να σπείρουν τον καρπό του έσκαβαν το χωράφι 2-3 φορές για να αφρατέψει πολύ το χώμα, με τη σπορά του να γίνεται βραδινές ώρες για να μην αφαιρέσει ο ήλιος την υγρασία από το έδαφος. Μάλιστα για να βλέπουν και να δουλεύουν τις νύχτες κρέμαγαν οι καλλιεργητές βαμβακιού φανάρια στο ζυγό του αλόγου τους.
Στην Κρήτη πάντως η καλλιέργεια βαμβακιού φέρεται να υπήρχε πολύ πριν την έλευση των Οθωμανών. Ο Zuanne Papadopoli, που έζησε στο βενετοκρατούμενο Χάνδακα, πριν από τον Κρητικό Πόλεμο και την Οθωμανική κατάκτηση, στο βιβλίο του L’ Occio μας δίνει μια ωραία περιγραφή της καλλιέργειας βαμβακιού γύρω από το Χάνδακα: «Το μπαμπάκι ήταν έτοιμο για συγκομιδή τον ίδιο καιρό που γινόταν τα πεπόνια. Η ποσότητα που παράγονταν στην Κρήτη ήταν αρκετή για οικιακή χρήση, για να φτιάξουν υφάσματα και για άλλες ανάγκες των οικογενειών. Το φύτευαν μόνο στα περίχωρα της πόλης, σε αγρούς καλά λιπασμένους και οργωμένους πολλές φορές, ώσπου το χώμα να γίνει αφράτο και χωρίς σβόλους, σαν αλεύρι».
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
