Αντιμέτωπος με τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, εάν έχει μακρά διάρκεια, βρίσκεται ο ελληνικός τουρισμός, με την ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια στην ανατολική Μεσόγειο να ναρκοθετεί την επικείμενη εκκίνηση της φετινής σεζόν. Επισφαλείς οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις, καθώς είναι νωρίς ακόμη, ωστόσο επί του παρόντος διαπιστώνεται ανάσχεση του ρυθμού των κρατήσεων για την τουριστική σεζόν που βρίσκεται προ των πυλών, χωρίς πάντως να έχουν καταγραφεί μαζικές ακυρώσεις. Εκτός από τις ζημιές που καταγράφονται επί του παρόντος, εξαιτίας του κλεισίματος των εναέριων χώρων των κρατών που βρίσκονται στην εμπόλεμη ζώνη, η σύρραξη έχει αναστείλει επί της ουσίας την κίνηση προς την Ελλάδα τόσο από την Ασία ευρύτερα, εξαιρουμένης της Κίνας, όσο και από την Αυστραλία.
Οι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται άμεσα ή έμμεσα στον ζωτικής σημασίας κλάδο της ελληνικής οικονομίας τηρούν στάση αναμονής και παρακολουθούν με ψυχραιμία την εξέλιξη των εχθροπραξιών, η χρονική διάρκεια και η γεωγραφική έκταση των οποίων θα καθορίσουν ενδεχόμενες απώλειες για τον τουρισμό.
«Είναι πάρα πολύ νωρίς για να εξαγάγουμε ασφαλή συμπεράσματα. Σίγουρα οι εξελίξεις είναι ανησυχητικές, ωστόσο ο ελληνικός τουρισμός τα τελευταία χρόνια έχει επιδείξει ανθεκτικότητα σε κρίσεις. Το βάθος και το εύρος της σύγκρουσης θα είναι εκείνα που θα καθορίσουν τις επιπτώσεις στον ελληνικό τουρισμό», τονίζει στη Realnews ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Γιάννης Χατζής.
Αερομεταφορές
Απώλειες μετρά προς το παρόν ο κλάδος των αερομεταφορών, απόρροια του κλεισίματος των εναέριων χώρων του Μπαχρέιν, του Ιράκ, του Ισραήλ, της Ιορδανίας, του Λιβάνου, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σε καθημερινή βάση καταγράφονται πλέον στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» περίπου 40 ακυρώσεις δρομολογίων, αριθμός που αντιστοιχεί στο 8% του συνολικού αριθμού των περίπου 600 πτήσεων που εξυπηρετούνται στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας. Λόγω των εξελίξεων πολλές εταιρείες έχουν αναγκαστεί να αναστείλουν δρομολόγια και να προχωρήσουν σε αναπροσαρμογή των πτητικών προγραμμάτων τους. Πέραν των δύο εγχώριων αερομεταφορέων, της Aegean και της Sky Express, από τις ακυρώσεις των πτήσεων έχουν επηρεαστεί η Gulf Air, η Air Haifa, η Arkia, η Bluebird, η El Al, η Israir, η Wizz Air, η Royal Jordanian, η Middle East Airlines, η Qatar Airways, η Air Arabia, η Emirates, η Etihad και η IndiGo.
Ενδεικτικά της δυναμικής των χωρών της Μέσης Ανατολής για τον ελληνικό τουρισμό είναι τα στοιχεία του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, σύμφωνα με τα οποία ο αριθμός των Ισραηλινών τουριστών στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Ελλάδας το 2025 ήταν 360.000. Αντίστοιχα, η συνολική κίνηση στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» από τις χώρες της Μέσης Ανατολής που συνδέονταν με την ελληνική πρωτεύουσα διαμορφώθηκε σε περίπου 2,5 εκατομμύρια επιβάτες.
Τα πρώτα δείγματα, μάλιστα, από την κίνηση της ισραηλινής αγοράς φέτος ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κίνηση από και προς το Ισραήλ ήταν καθοριστικής σημασίας για τις επιδόσεις του αεροδρομίου της Θεσσαλονίκης τον Ιανουάριο, με τον αριθμό των διακινηθέντων ταξιδιωτών να παρουσιάζει αύξηση 49% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Οι παράπλευρες απώλειες
Η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει, πάντως, ντόμινο ακυρώσεων στις αερομεταφορές, καθώς, πέραν των αναμενόμενων απωλειών από τις χώρες του Κόλπου, ο ελληνικός τουρισμός ενδέχεται να καταγράψει μεγαλύτερες ζημιές, εάν η πολεμική σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο κλιμακωθεί περαιτέρω και παραταθεί χρονικά για μεγάλο διάστημα. Εκτός από τις ζημιές που καταγράφονται επί του παρόντος, εξαιτίας του κλεισίματος των εναέριων χώρων των κρατών που βρίσκονται στην εμπόλεμη ζώνη, η σύρραξη έχει αναστείλει επί της ουσίας την κίνηση προς την Ελλάδα τόσο από την Ασία ευρύτερα, εξαιρουμένης της Κίνας, όσο και από την Αυστραλία.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ινδικής αεροπορικής εταιρείας IndiGo, η οποία ξεκίνησε τον Ιανουάριο δρομολόγια από και προς την Ινδία, συνδέοντας για πρώτη φορά την Ελλάδα απευθείας με την ασιατική χώρα, η οποία αναγκάστηκε να αναστείλει τις πτήσεις της επί του παρόντος, καθώς δεν δύναται να επιχειρήσει πάνω από τον εναέριο χώρο των κρατών που εμπλέκονται στον πόλεμο. Αυτή η κίνηση ματαιώνει για την ώρα τις προσδοκίες για το μεγάλο άνοιγμα στην Ινδία. Από την πολεμική σύγκρουση επηρεάζεται, πάντως, και η κίνηση από την Αυστραλία προς την Ελλάδα, καθώς οι χώρες της Μέσης Ανατολής λειτουργούν ως κόμβοι (hub) για τις αεροπορικές εταιρείες που εκτελούν δρομολόγια από τη συγκεκριμένη χώρα. Αλώβητη από τις καραμπόλες παραμένει, την ίδια στιγμή, η Κίνα, δεδομένου ότι τα δρομολόγια από την ασιατική χώρα προς την Ελλάδα πραγματοποιούνται μέσω του εναέριου χώρου της Ρωσίας.
Αύξηση κόστους
Εκτός από τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, οι παράγοντες του τουρισμού εγείρουν ανησυχίες και σε ό,τι αφορά το μεσο-μακροπρόθεσμο αποτύπωμα του πολέμου στον κλάδο, εάν αυτός διαρκέσει επί μακρόν, τόσο στον κλάδο της φιλοξενίας όσο και στον κλάδο των αερομεταφορών. Ενδεχόμενη αύξηση της τιμής του πετρελαίου θα επιβαρύνει το λειτουργικό κόστος των καταλυμάτων, ενώ, παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος ανόδου της τιμής των αεροπορικών εισιτηρίων, εξέλιξη που θα οδηγήσει σε μειωμένη ζήτηση.
Σε επιφυλακή βρίσκεται, την ίδια στιγμή, και ο κλάδος της κρουαζιέρας που εγκλωβίζεται από την έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Αν και επί του παρόντος η κρουαζιέρα στην Ελλάδα δεν έχει επηρεαστεί, παράγοντες της αγοράς εκφράζουν τις ανησυχίες τους για το μέλλον.
Ηδη οι μεγάλοι παίκτες του θαλάσσιου τουρισμού που δραστηριοποιούνται στις χώρες που βρίσκονται στην «καυτή» ζώνη του πολέμου έχουν ακυρώσει τα δρομολόγιά τους. Σε αυτό το περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, οι εταιρείες εξετάζουν το ενδεχόμενο να απομακρύνουν τα κρουαζιερόπλοιά τους από την ανατολική Μεσόγειο ευρύτερα, ενδεχόμενο που δεν θα αφήσει αλώβητη την Ελλάδα, ενισχύοντας τους κλυδωνισμούς.
Ο παράγοντας ΗΠΑ
Κρίσιμη για την πορεία του ελληνικού τουρισμού είναι και η αντίδραση των Αμερικανών ταξιδιωτών. Μπορεί η Ελλάδα να θεωρείται ασφαλής προορισμός για τους τουρίστες από την άλλη άκρη του Ατλαντικού, ωστόσο η εγγύτητα της χώρας μας στην εμπόλεμη ζώνη ενδέχεται να επηρεάσει τα πλάνα κυρίως ταξιδιωτών που προέρχονται από αγορές μακρινών αποστάσεων. Πάντως, επί του παρόντος, όπως τόνισε στο πλαίσιο εκδήλωσης ο Stefano Casaregola, περιφερειακός διευθυντής της Air Canda για την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο, η ζήτηση για τη νότια Ευρώπη συνολικά και για την Ελλάδα συγκεκριμένα μέχρι στιγμής επιδεικνύει ισχυρή ανθεκτικότητα και είναι πολύ ικανοποιητική για το 2026, επισημαίνοντας ότι δεν καταγράφεται επιβράδυνση των κρατήσεων για ταξίδια από τη βόρεια Αμερική προς την Ευρώπη.
Η σημασία της ισραηλινής αγοράς
Βασικά χαρακτηριστικά της ισραηλινής αγοράς είναι η επίδειξη γρήγορων αντανακλαστικών και η ικανότητα ανάκαμψης με ταχείς ρυθμούς έπειτα από περιόδους κρίσης, γεγονός που μπορεί να μετριάσει τις απώλειες που ενδέχεται να δεχθεί ο ελληνικός τουρισμός εξαιτίας της σύρραξης. Ενα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα για τον ελληνικό τουρισμό είναι το γεγονός ότι η ισραηλινή αγορά δεν εμφανίζει τόσο έντονη εποχικότητα όσο άλλες μεγάλες αγορές. Ενδεικτικά της σημασίας της εν λόγω αγοράς για την Ελλάδα είναι τα στοιχεία του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), βάσει των οποίων τη διετία 2023-2024 ο εισερχόμενος τουρισμός από το Ισραήλ κατέγραψε αύξηση σε όλα τα βασικά μεγέθη του, με τις αφίξεις να βρίσκονται στο +29,6%, τις διανυκτερεύσεις να καταγράφουν άνοδο 53,5% και τις εισπράξεις να ενισχύονται σε ποσοστό 55,4%.
Σε ό,τι αφορά το μερίδιο της ισραηλινής αγοράς στον εισερχόμενο τουρισμό το 2024 σε όρους αφίξεων κατείχε μερίδιο 1,7%, όταν το 2023 ήταν στο 1,5%, ενώ ως προς τις διανυκτερεύσεις το αντίστοιχο ποσοστό είχε διαμορφωθεί στο 1,7%, όταν το 2023 ήταν 1,1%. Τέλος, το μερίδιο της εν λόγω αγοράς σε επίπεδο εισπράξεων το 2024 ανήλθε στο 2% έναντι 1,4% το 2023. Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της χώρας, οι επισκέπτες από το Ισραήλ το 2024 κατέγραψαν υψηλότερη κατά 18% μέση κατά κεφαλή δαπάνη, 675 ευρώ έναντι 572 ευρώ, και υψηλότερη κατά 19,7% μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση, 106,7 ευρώ έναντι 89,1 ευρώ. Ο μοναδικός δείκτης που παρουσίασε κάμψη κατά 1,4% είναι αυτός της μέσης διάρκειας παραμονής με 6,3 διανυκτερεύσεις.
Κορυφώνεται η ζήτηση για Golden Visa
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι όσο διαρκεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή τόσο η Ελλάδα θα αποτελεί «ασφαλές καταφύγιο» για επενδυτές που αναζητούν σταθερότητα και ελεύθερη μετακίνηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση
Εκρηκτική αύξηση της ζήτησης της Golden Visa από επενδυτές που αναζητούν ασφάλεια, σταθερότητα και ελεύθερη μετακίνηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση σημειώθηκε στην ελληνική κτηματαγορά μετά τις πολεμικές συγκρούσεις μεταξύ Ιράν και Ισραήλ και την εντεινόμενη αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η τάση ξεκίνησε ήδη από το 2025, έτος κατά το οποίο ο αριθμός των εγκρίσεων Χρυσής Βίζας σε Ιρανούς επενδυτές αυξήθηκε κατά 52,5%, φτάνοντας τις 816 άδειες, ενώ αντίστοιχα η αύξηση των αδειών Golden Visa προς Ισραηλινούς επενδυτές έφτασε το 85%, με το Ισραήλ να κατέχει πλέον μερίδιο 3% επί του συνόλου των αδειών. Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν ότι η διάρκεια των πολεμικών εντάσεων και η αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή θα καθορίσουν την αγοραστική διάθεση για ακίνητα στην Ελλάδα τόσο των Ιρανών και των Ισραηλινών όσο και των πολιτών σε γειτονικές περιοχές που αναζητούν ασφαλείς διεξόδους στην Ευρώπη.
Η ζήτηση εστιάζει σε πολυτελή διαμερίσματα ή βίλες με θέα στη θάλασσα, σε ακίνητα με ιστορική και πολιτιστική αξία και σε εξοχικά σε νησιά όπου υπάρχουν υποδομές, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κως κ.ά.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ιράν συγκαταλέγεται στις πέντε κορυφαίες χώρες (μαζί με Τουρκία, Ισραήλ, Κίνα, ΗΠΑ) που κυριάρχησαν στις αιτήσεις για την Golden Visa, λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στην περιοχή. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη διαφύλαξης περιουσιακών στοιχείων και τη μεταφορά κεφαλαίων σε ένα ασφαλές ευρωπαϊκό περιβάλλον. Ιδιαίτερα στην αγορά της Αττικής, οι Ισραηλινοί αποτελούν την πλειονότητα των ξένων αγοραστών και ακολουθούν οι Τούρκοι και οι Λιβανέζοι, ενώ σημαντική είναι και η παρουσία αγοραστών από την Κίνα και την Ουκρανία.
Προοπτικές
Το 2026 ξεκίνησε με αισιόδοξους οιωνούς λόγω του επενδυτικού ενδιαφέροντος από πολίτες τρίτων χωρών. Τις τελευταίες ωστόσο ημέρες παράγοντες της κτηματαγοράς επισημαίνουν ότι η ζήτηση εκτοξεύτηκε αποτυπώνοντας τη γενικότερη ανασφάλεια που επικρατεί για τις περιουσίες από πολίτες χωρών που εμπλέκονται στις πολεμικές συρράξεις.
Το 2025, ολόκληρο το πρόγραμμα Golden Visa της Ελλάδας σημείωσε ρεκόρ, με τον αριθμό των συνολικών εγκρίσεων να αυξάνεται κατά 95% σε σχέση με το 2024, φτάνοντας τις 8.879 νέες άδειες. Πλέον, αρχές του 2026, οι συνολικές ισχύουσες άδειες μόνιμου επενδυτή (μαζί με τα μέλη οικογένειας) αριθμούν τις 26.685.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι όσο διαρκεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή τόσο η Golden Visa της Ελλάδας θα αποτελεί «ασφαλές καταφύγιο» για επενδυτές που αναζητούν ασφάλεια, σταθερότητα και ελεύθερη μετακίνηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
«Η Ελλάδα, ως μέλος της Ε.Ε. και της ζώνης Σένγκεν, προσφέρει την απαραίτητη νομική και πολιτική σταθερότητα, κάνοντας την απόκτηση άδειας παραμονής μέσω επένδυσης ακινήτων (Golden Visa) ιδανική λύση», αναφέρει χαρακτηριστικά μεσίτης με εξειδίκευση σε επενδυτικά ακίνητα. Επιπλέον, παρά τις αλλαγές στα όρια της επένδυσης, το ελληνικό πρόγραμμα εξακολουθεί να είναι από τα πιο ελκυστικά στην Ευρώπη.
Υπενθυμίζεται ότι το 2024 καταγράφηκαν 9.289 νέες αιτήσεις (αύξηση 10% από το 2023, έτος που σημειώθηκε κατακόρυφη αύξηση). Αρκεί να σημειωθεί ότι μέχρι τον Νοέμβριο του 2023 οι αιτήσεις είχαν εκτιναχθεί στις 7.752, από 4.362 ολόκληρο το 2022.
www.real.gr
