Με νέα Ερώτηση προς πέντε συναρμόδια Υπουργεία επανέρχεται στο ζήτημα του Δικταίου Άντρου και των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών που έχει υποστεί το Οροπέδιο Λασιθίου η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη.
Την Ερώτηση, η οποία κατατέθηκε με πρωτοβουλία της Κατερίνας Σπυριδάκη προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Ανάπτυξης, Πολιτισμού και Τουρισμού, συνυπογράφουν η Βουλευτής Λακωνίας και Τομεάρχης Πολιτισμού Νάγια Γρηγοράκου, ο Βουλευτής Δωδεκανήσου και Τομεάρχης Ανάπτυξης Γιώργος Νικητιάδης και ο Βουλευτής Β3΄ Νοτίου Τομέα Αθηνών και Τομεάρχης Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Παύλος Χρηστίδης.
Η Βουλευτής Λασιθίου επανέρχεται, καθώς οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις για τις καθυστερήσεις, την ελλιπή προετοιμασία, τις οικονομικές επιπτώσεις στην περιοχή και την ανάγκη στήριξης της τοπικής κοινωνίας όχι μόνο δεν εισακούστηκαν, αλλά σήμερα επιβεβαιώνονται από την ίδια την πραγματικότητα.
Όπως υπενθυμίζεται στην Ερώτηση, είχαν προηγηθεί πολυάριθμες Ερωτήσεις, Αναφορές, παρεμβάσεις από το βήμα της Βουλής, καθώς και Επίκαιρη Ερώτηση επί του θέματος, μέσα από τις οποίες είχαν αναδειχθεί οι καθυστερήσεις, οι σοβαρές εκκρεμότητες των υποέργων του Δικταίου Άντρου και κυρίως οι συνέπειες από την παρατεταμένη αναστολή λειτουργίας του Σπηλαίου προς την τοπική οικονομία και την κοινωνία του Οροπεδίου Λασιθίου.
Είκοσι μήνες κλειστό – είκοσι μήνες η τοπική κοινωνία πλήρωνε τον λογαριασμό
Η αναστολή λειτουργίας του Σπηλαίου για περίπου 20 μήνες είχε άμεσο αντίκτυπο στις επιχειρήσεις εστίασης, στα τουριστικά και εμπορικά καταστήματα, στους εργαζόμενους και συνολικά στην οικονομική και κοινωνική ζωή του Οροπεδίου.
Και όλα αυτά σε μία περίοδο κατά την οποία η περιοχή είχε ήδη πληγεί από ακραία καιρικά φαινόμενα και σοβαρές καταστροφές στην αγροτική παραγωγή.
Όπως τονίζεται στην Ερώτηση: «Σε μία περιοχή που χρειαζόταν περισσότερο από ποτέ την παρουσία και τη στήριξη της Πολιτείας. Αντί γι’ αυτό, οι επιχειρήσεις κλήθηκαν επί σχεδόν δύο χρόνια να απορροφήσουν μόνες τους το κόστος ενός δημόσιου έργου, χωρίς ειδικό καθεστώς στήριξης, χωρίς ουσιαστική αντιστάθμιση των απωλειών τους και χωρίς, μέχρι σήμερα, να έχει παρουσιαστεί κάποια ολοκληρωμένη αποτίμηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων.»
«Ανοίξαμε και σας περιμένουμε» – Η πραγματικότητα διέψευσε τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα αποκτά η νέα Ερώτηση καθώς η Κατερίνα Σπυριδάκη είχε ήδη καλέσει την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού να λογοδοτήσει στη Βουλή.
Στις 29 Μαΐου 2026, κατά τη συζήτηση Επίκαιρης Ερώτησης της Βουλευτή Λασιθίου, ο Υφυπουργός Πολιτισμού είχε δηλώσει από το βήμα της Βουλής:
«Ανοίξαμε και σας περιμένουμε».
Όταν τέθηκε το ζήτημα των καθυστερήσεων, είχε απαντήσει:
«Ανοίξαμε τώρα, γιατί τώρα έλεγαν τα χρονοδιαγράμματα ότι θα ανοίγαμε. Άρα, απλά τηρήσαμε τα χρονοδιαγράμματα».
Ενώ για την Πλατεία Ευρώπης ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός:
«Η ανάπλαση της Πλατείας Ευρώπης έχει ολοκληρωθεί».
Μόνο που η πραγματικότητα που ακολούθησε ήταν διαφορετική.
Την ίδια ημέρα που το Υπουργείο δήλωνε στη Βουλή ότι η ανάπλαση είχε ολοκληρωθεί, η Πλατεία Ευρώπης παρέμενε στην πράξη εργοτάξιο, ενώ για το συγκεκριμένο υποέργο είχε ήδη δοθεί παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Και ούτε αυτή η ημερομηνία αποδείχθηκε επαρκής.
Στις αρχές Ιουλίου ζητήθηκε, σύμφωνα με την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας που παρατίθεται στην Ερώτηση, το κλείσιμο του κεντρικού άξονα της Πλατείας Ευρώπης περίπου από τις 6 έως τις 15 Ιουλίου, προκειμένου να εκτελεστούν οι υπολειπόμενες εργασίες.
Δηλαδή, μέσα στην καρδιά της τουριστικής περιόδου.
Όπως επισημαίνεται: «Η εξέλιξη αυτή δεν συνιστά απλώς μία ακόμη τεχνική καθυστέρηση. Αποδομεί στην πράξη το κυβερνητικό αφήγημα περί πιστής τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων.»
Ένα έργο για την προσβασιμότητα που δεν εξασφάλισε… την προσβασιμότητα
Η νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση αναδεικνύει και μία από τις σημαντικότερες αντιφάσεις του έργου.
Το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης με βασικό στόχο τη βελτίωση της προσβασιμότητας και τη δυνατότητα επίσκεψης του αρχαιολογικού χώρου από ηλικιωμένους, Άτομα με Αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα.
Κι όμως, το βασικό και οικονομικά μεγαλύτερο υποέργο, το αναβατόριο, εγκαταλείφθηκε, χωρίς να έχει παρουσιαστεί εγκαίρως μια ολοκληρωμένη εναλλακτική λύση που να επιτυγχάνει τον ίδιο στόχο.
Παράλληλα, παραμένει σοβαρό το πρόβλημα στάθμευσης. Δεν υπάρχει επαρκής δημοτικός χώρος για τουριστικά λεωφορεία και ΙΧ, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Ερώτηση, τα λεωφορεία να αναγκάζονται να σταθμεύουν περίπου 500 μέτρα μακριά από την Πλατεία Ευρώπης.
Και η Ερώτηση θέτει την αντίφαση χωρίς περιστροφές:
«Το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης ακριβώς με κεντρικό στόχο τη βελτίωση της προσβασιμότητας και τη διεύρυνση της δυνατότητας επίσκεψης πολιτιστικών χώρων από ηλικιωμένους, ΑμεΑ και εμποδιζόμενα άτομα, χωρίς εν τέλει να έχει εξασφαλιστεί το πιο βασικό: η προσβασιμότητα!»
Άνοιξε μετά από 20 μήνες – αλλά παραμένει κλειστό κάθε Τρίτη
Τα προβλήματα δεν σταματούν στα έργα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία και τις αναφορές της τοπικής κοινωνίας που επικαλείται η Ερώτηση, το Δικταίο Άντρο λειτουργεί με ωράριο 10:30 έως 17:00, ενώ καταγράφεται μειωμένη επισκεψιμότητα, η οποία αποδίδεται μεταξύ άλλων στις δυσκολίες πρόσβασης και στάθμευσης των τουριστικών λεωφορείων.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι το σπήλαιο παραμένει κλειστό κάθε Τρίτη λόγω προσωρινού κενού στελέχωσης.
Μετά από περίπου 20 μήνες αναστολής λειτουργίας, ένα έργο εκατομμυρίων ευρώ και τις πανηγυρικές κυβερνητικές δηλώσεις ότι «ανοίξαμε και σας περιμένουμε», δεν έχει εξασφαλιστεί ούτε η απρόσκοπτη επταήμερη λειτουργία του μνημείου.
«Το ερώτημα δεν είναι γιατί προέκυψε ένα προσωρινό κενό προσωπικού. Το ερώτημα είναι γιατί ένα οργανωμένο Υπουργείο δεν διαθέτει εναλλακτικό σχέδιο όταν αυτό το κενό προκύψει.»
Οι προειδοποιήσεις επιβεβαιώθηκαν – αλλά τον λογαριασμό τον πλήρωσε το Οροπέδιο
Η Κατερίνα Σπυριδάκη επαναφέρει με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα της οικονομικής στήριξης των ανθρώπων της περιοχής.
Από την πρώτη στιγμή είχε προειδοποιήσει ότι η μακρά αναστολή λειτουργίας του Δικταίου Άντρου δεν θα επηρέαζε μόνο τον αριθμό των επισκεπτών ενός αρχαιολογικού χώρου.
Θα σήμαινε χαμένο εισόδημα, χαμένες ημέρες εργασίας, πίεση στην εστίαση και στο εμπόριο, προβλήματα ρευστότητας και σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις σε μια μικρή ορεινή οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το μνημείο.
Είχε ζητηθεί εγκαίρως ειδικό καθεστώς στήριξης για τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους.
Δεν υπήρξε.
Και σήμερα, όπως αναφέρεται στην Ερώτηση:
«Οι επιχειρήσεις έμειναν για μήνες χωρίς τον βασικό πόλο που τροφοδοτούσε την τοπική αγορά. Η ρευστότητά τους εξαντλήθηκε. Επαγγελματίες αναγκάστηκαν να αναζητήσουν δραστηριότητα εκτός περιοχής. Εργαζόμενοι είδαν τις ημέρες απασχόλησής τους να μειώνονται.»
Η κατάσταση, πλέον, ξεπερνά τα όρια μιας τεχνικής αστοχίας: «Όταν ο εκτροχιασμός ενός δημόσιου προγραμματισμού μεταφράζεται σε χαμένο εισόδημα, χαμένα ένσημα, κλειστά καταστήματα, χρέη και αβεβαιότητα για δεκάδες οικογένειες, η Κυβέρνηση δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από τεχνικούς όρους, παρατάσεις και τροποποιήσεις αποφάσεων ένταξης.»
Από τη «μικροπολιτική» στην πραγματικότητα του Οροπεδίου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην επιλογή του Υφυπουργού Πολιτισμού, κατά τη συζήτηση της προηγούμενης Επίκαιρης Ερώτησης, να απαντήσει στις επισημάνσεις της Βουλευτή με χαρακτηρισμούς περί «λασπολογίας», «μικροπολιτικής» και «άγρας ψήφων».
Η απάντηση της νέας Ερώτησης είναι σαφής: «Είναι εύκολο, όμως, από το βήμα της Βουλής να χαρακτηρίζονται οι κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις “μικροπολιτική”. Πολύ δυσκολότερο είναι να βρεθεί κανείς στο Οροπέδιο, να συναντήσει τους επιχειρηματίες που επί σχεδόν δύο χρόνια είδαν τους τζίρους τους να καταρρέουν, τους εργαζόμενους που έχασαν ημέρες δουλειάς, τις οικογένειες που εξαρτώνται από αυτή την τοπική οικονομία και να τους εξηγήσει γιατί κανένα ουσιαστικό μέτρο στήριξης δεν ενεργοποιήθηκε.»
Γιατί η πολιτική δεν ασκείται μόνο με δελτία προόδου, παρουσιάσεις και πανηγυρικές ανακοινώσεις.
Ασκείται στο πεδίο.
Και στο πεδίο υπάρχει σήμερα μια τοπική κοινωνία που αισθάνεται ότι πλήρωσε βαρύ τίμημα για καθυστερήσεις, παρατάσεις και έναν σχεδιασμό που άλλαξε στην πορεία.
Έξι συγκεκριμένα ερωτήματα προς την Κυβέρνηση
Με τη νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για την ακριβή κατάσταση όλων των υποέργων και για ποιο λόγο δηλώθηκε στη Βουλή στις 29 Μαΐου ότι η Πλατεία Ευρώπης είχε ολοκληρωθεί, ενώ ακολούθησαν παρατάσεις και εργασίες ακόμη και μέσα στον Ιούλιο.
Παράλληλα, ζητείται δεσμευτικό σχέδιο πλήρους και ασφαλούς πρόσβασης, ιδίως για ηλικιωμένους, ΑμεΑ και εμποδιζόμενα άτομα, καθώς και συγκεκριμένη λύση για τη στάθμευση και την εξυπηρέτηση τουριστικών λεωφορείων και ΙΧ.
Η Ερώτηση ζητά ακόμη να διευκρινιστεί πώς θα εξασφαλιστεί η καθημερινή και απρόσκοπτη λειτουργία του Δικταίου Άντρου, με επαρκές προσωπικό και διευρυμένο ωράριο, ώστε να μην παραμένει κλειστό μία ημέρα την εβδομάδα εξαιτίας κενών στελέχωσης.
Κυρίως, όμως, ζητείται να πραγματοποιηθεί επίσημη αποτίμηση της οικονομικής και κοινωνικής ζημιάς που υπέστη το Οροπέδιο και να θεσπιστεί ειδικό καθεστώς στήριξης των επιχειρήσεων που είχαν αποδεδειγμένη απώλεια τζίρου και ρευστότητας, με φορολογικά, ασφαλιστικά, χρηματοδοτικά ή άλλα μέτρα ανακούφισης.
Τέλος, ζητείται ειδική μέριμνα για τους εργαζόμενους και ιδιαίτερα τους εποχικά απασχολούμενους, οι οποίοι έχασαν ημέρες εργασίας και εισόδημα και ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ακόμη και πρόβλημα θεμελίωσης δικαιώματος τακτικής επιδότησης ανεργίας.
Η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, δήλωσε κλείνοντας:
«Επανερχόμαστε για ακόμη μία φορά, γιατί το Οροπέδιο δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Εδώ και περισσότερο από δύο χρόνια καταθέτουμε Ερωτήσεις, Αναφορές, φέρνουμε το θέμα στην Ολομέλεια, προειδοποιούμε για τις καθυστερήσεις και ζητάμε στήριξη για τους ανθρώπους που πληρώνουν το κόστος. Και κάθε φορά ακούμε διαβεβαιώσεις. Η πραγματικότητα, όμως, είναι εκεί και δεν κρύβεται πίσω από καμία πανηγυρική ανακοίνωση.
Το Δικταίο Άντρο έμεινε κλειστό περίπου 20 μήνες. Επιχειρήσεις έχασαν τζίρο, εργαζόμενοι έχασαν μεροκάματα και ένσημα, οικογένειες είδαν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται. Και όταν επιτέλους άνοιξε, τα έργα δεν είχαν ολοκληρωθεί, τα προβλήματα πρόσβασης και στάθμευσης παρέμεναν και σήμερα δεν έχει εξασφαλιστεί ούτε η λειτουργία του επτά ημέρες την εβδομάδα. Αν αυτό θεωρεί η Κυβέρνηση επιτυχία, τότε έχουμε πολύ διαφορετική αντίληψη για το τι σημαίνει αποτελεσματικό κράτος.
Και επειδή στη Βουλή ακούσαμε ακόμη και ότι όλα αυτά είναι “μικροπολιτική” και “άγρα ψήφων”, η απάντησή μου είναι απλή: ας έρθουν στο Οροπέδιο. Ας κοιτάξουν στα μάτια τον επαγγελματία που είδε τον τζίρο του να καταρρέει, τον εργαζόμενο που έχασε τα μεροκάματά του, τον νέο που αναρωτιέται αν έχει λόγο να μείνει στον τόπο του. Και ας τους εξηγήσουν οι ίδιοι γιατί επί σχεδόν δύο χρόνια η Πολιτεία τούς ζήτησε απλώς να κάνουν υπομονή.
Γιατί αυτή είναι η ουσία: το Οροπέδιο αισθάνεται εγκαταλελειμμένο. Ένας ορεινός τόπος που θα έπρεπε να αποτελεί πρότυπο σύνδεσης πολιτισμού, τουρισμού και πρωτογενούς παραγωγής, αντιμετωπίστηκε σαν να μπορεί επ’ αόριστον να αντέχει καθυστερήσεις, αστοχίες και χαμένο εισόδημα. Δεν μπορεί η Κυβέρνηση να μιλά για ορεινή ανάπτυξη, αντιμετώπιση της ερήμωσης και στήριξη της περιφέρειας και, όταν έρχεται η ώρα της πράξης, να αφήνει μια ολόκληρη τοπική κοινωνία μόνη της να πληρώνει τις συνέπειες ενός δημόσιου έργου.
Οι άνθρωποι του Οροπεδίου έκαναν υπομονή. Οι επιχειρήσεις απορρόφησαν τις ζημιές. Οι εργαζόμενοι πλήρωσαν την αβεβαιότητα. Αρκετά. Τώρα είναι η σειρά της Πολιτείας να αναλάβει τις ευθύνες της. Το Οροπέδιο δεν ζητά άλλη υπομονή. Ζητά δικαιοσύνη, ουσιαστική στήριξη και τον σεβασμό που δικαιούται.»
