Του Κωνσταντινου Εμμ. Ματθαιακη
Υπάρχουν σπίτια που πίσω από μια κλειστή πόρτα κρύβουν φόβο. Φωνές, απειλές, εξευτελισμούς, έλεγχο, ξυλοδαρμούς. Και πολλές φορές, οι άνθρωποι που βρίσκονται γύρω από αυτά τα σπίτια μπορεί να έχουν ακούσει ή να έχουν αντιληφθεί κάτι, αλλά να μην ξέρουν τι πρέπει να κάνουν.
Η ενδοοικογενειακή βία δεν είναι «καβγάς μεταξύ ενός ζευγαριού». Δεν είναι «οικογενειακή υπόθεση» που πρέπει να μείνει πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι ένα σοβαρό κοινωνικό και νομικό ζήτημα που μπορεί να αφορά γυναίκες, άνδρες και παιδιά.
Ως δικηγόρος, θα ήθελα να τονίσω κάτι απλό: κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να ανέχεται τη βία για να προστατεύσει την οικογένεια.
Η βία δεν είναι μόνο ένα χτύπημα. Μπορεί να είναι απειλές, εξαναγκασμός, συνεχής ταπείνωση, εκφοβισμός, οικονομικός έλεγχος ή συμπεριφορές που δημιουργούν ένα περιβάλλον φόβου. Και όταν υπάρχουν παιδιά, οι συνέπειες μπορούν να ξεπεράσουν κατά πολύ το πρόσωπο που υφίσταται άμεσα τη βία.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να γίνει «κάτι χειρότερο».
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι η σκέψη: «Μήπως υπερβάλλω;», «Μήπως φταίω κι εγώ;», «Τι θα πει ο κόσμος;»
Ο φόβος, η ντροπή και η οικονομική εξάρτηση μπορούν να κάνουν έναν άνθρωπο να αισθάνεται ότι δεν έχει διέξοδο.
Όμως υπάρχει ένα σημαντικό πρώτο βήμα: η αναζήτηση βοήθειας.
Ένας άνθρωπος που βιώνει βία μπορεί να απευθυνθεί στις αρμόδιες αρχές, σε δικηγόρο, σε υπηρεσίες υποστήριξης ή σε πρόσωπο εμπιστοσύνης. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει από πριν όλες τις νομικές διαδικασίες. Χρειάζεται πρώτα να γνωρίζει ότι δεν είναι μόνος.
Και εμείς, ως γείτονες, συγγενείς, φίλοι, συνάδελφοι ή απλοί πολίτες, έχουμε επίσης ρόλο. Δεν χρειάζεται να γίνουμε δικαστές μιας οικογένειας. Χρειάζεται όμως να μη γυρίζουμε το βλέμμα όταν αντιλαμβανόμαστε ότι κάποιος κινδυνεύει.
Η σιωπή δεν προστατεύει πάντα την οικογένεια.
Για πολλά χρόνια η φράση «μην ανακατεύεσαι, είναι οικογενειακό θέμα» χρησιμοποιήθηκε για να κλείνουν στόματα.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η πραγματική προστασία δεν βρίσκεται στη σιωπή. Βρίσκεται στην ενημέρωση, στην έγκαιρη παρέμβαση και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη και στην υποστήριξη.
Αν κάποιος σας εμπιστευθεί ότι υφίσταται βία, ακούστε τον χωρίς να τον κατηγορήσετε. Μην του πείτε «γιατί δεν έφυγες;». Ρωτήστε τον «πώς μπορώ να σε βοηθήσω;».
Και αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, προέχει η ασφάλεια και η επικοινωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Ως κοινωνία, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.
Η αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας δεν είναι μόνο ζήτημα νόμων και δικαστηρίων. Είναι ζήτημα παιδείας, πρόληψης, κοινωνικής ευαισθησίας και έμπρακτης στήριξης των θυμάτων.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώνει θεωρώντας φυσιολογικό ότι ο ένας άνθρωπος μπορεί να φοβάται τον άλλον.
Κανένας ενήλικας δεν πρέπει να πιστεύει ότι πρέπει να υπομένει τη βία για να μη «διαλύσει» την οικογένειά του.
Και κανένας από εμάς δεν πρέπει να θεωρεί ότι «δεν είναι δική μου δουλειά» όταν βλέπει έναν άνθρωπο να βρίσκεται σε κίνδυνο.
Η ενδοοικογενειακή βία μπορεί να συμβαίνει πίσω από μια διπλανή πόρτα. Η προστασία, όμως, μπορεί να ξεκινήσει από εμάς.
Μην περιμένουμε να γίνει η επόμενη είδηση. Ας μιλήσουμε, ας ακούσουμε και ας ζητήσουμε βοήθεια όταν χρειάζεται.
* O Κωνσταντίνος Εμμ. Ματθαιάκης είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω & Δικηγόρος – LL.M. στο Δημόσιο Δίκαιο και τη Δημόσια Διοίκηση
