Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) αποτελεί αδιαμφισβήτητα το μεγαλύτερο και πλέον σύνθετο έργο συγκοινωνιακής υποδομής που εκτελείται σήμερα στην Ελλάδα. Με έναν θηριώδη συνολικό προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ για το σύνολο της χάραξης από την Κίσσαμο Χανίων έως τη Σητεία, το έργο φέρει το βάρος της οριστικής άρσης της συγκοινωνιακής απομόνωσης του νησιού, της δραστικής μείωσης των τροχαίων και της τουριστικής και εμπορικής ανάπτυξης.
Εντός αυτού του ευρύτερου σχεδιασμού, το ανατολικό μέτωπο και ειδικότερα το υποτμήμα «Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος», ανέλαβε τον ρόλο του «πιλότου». Ήταν το πρώτο κομμάτι του νέου αυτοκινητόδρομου που δημοπρατήθηκε και εισήλθε σε ενεργό κατασκευή.
Το ιστορικό
Το συγκεκριμένο τμήμα, μήκους περίπου 14,5 χιλιομέτρων, συμβασιοποιήθηκε ως αμιγώς δημόσιο έργο τον Σεπτέμβριο του 2022. Ανάδοχος είναι η κατασκευαστική εταιρεία AKTOR, με τον αρχικό ορίζοντα ολοκλήρωσης να είχε τοποθετηθεί τον Ιούνιο του 2026. Ο σχεδιασμός ήταν πράγματι φιλόδοξος και προέβλεπε εξαρχής ριζική αναβάθμιση και διαπλάτυνση της υφιστάμενης χάραξης σε μια σύγχρονη κλειστή τετράιχνη αρτηρία (δύο λωρίδες και ΛΕΑ ανά κατεύθυνση, κεντρικό στηθαίο, συνολικό πλάτος 22,50 μέτρων), καθώς και την κατασκευή ανισόπεδων κόμβων σε Νεάπολη, Λίμνες και Άγιο Νικόλαο, με ένα εκτεταμένο δίκτυο παράπλευρων οδών.
Ωστόσο, η μετάβαση από τις θεωρητικές μελέτες στην εργοταξιακή πραγματικότητα ανέδειξε δομικές και διαχειριστικές παθογένειες, θέματα που έχουμε αναδείξει εκτενώς μέσα από τις σελίδες της «ΑΝΑΤΟΛΗΣ». Γεγονότα που οδήγησαν σε παράλληλη εκτέλεση των έργων και χρήση του δρόμου την θερινή περίοδο, γεγονός που προκάλεσε προβλήματα και γκρίνιες.
Ο αρχικός προϋπολογισμός (206,3 εκατ. ευρώ) βασιζόταν σε χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε., το οποίο απαιτεί αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Η ελληνική δημόσια διοίκηση απέτυχε να παραδώσει εγκαίρως το έδαφος στην ανάδοχο. Καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις, που ήταν εν πολλοίς αναμενόμενες αφού δεν είχαν προχωρήσει οι διαδικασίες και δευτερευόντως η βραδύτατη μετατόπιση δικτύων κοινής ωφέλειας (ΔΕΔΔΗΕ, ΔΕΥΑ) οδήγησαν σε αδιέξοδο.
Η συνέπεια ήταν μια βαριά οικονομική ήττα. Στις 27 Φεβρουαρίου 2026, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας προχώρησε στην 5η τροποποίηση ένταξης του έργου, επισημοποιώντας την απένταξη σχεδόν 38 εκατομμυρίων ευρώ από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (μειώθηκε από 137 εκατ. στα 99,8 εκατ. ευρώ) και ουσιαστικά μετατέθηκε και η ημερομηνία αποπεράτωσης του έργου για τα τέλη του 2027.
Αν και το φυσικό αντικείμενο του έργου δεν συρρικνώθηκε και η συνολική δαπάνη αυξήθηκε μάλιστα στα 206 εκ. ευρώ, η αλλαγή της χρηματοδοτικής πηγής προκαλεί ανησυχία. Στο Ταμείο Ανάκαμψης παραμένει πλέον μόνο ένα κεντρικό υποτμήμα 10,2 χιλιομέτρων και ο Κόμβος Λιμνών.
Η ευθύνη για τα πιο σύνθετα και δαπανηρά τμήματα, δηλαδή τους κόμβους Αγίου Νικολάου και Νεάπολης, καθώς και 11 χιλιόμετρα παράπλευρου δικτύου, μεταβιβάστηκε στους εθνικούς πόρους χωρίς όμως κανείς να μπορεί να βεβαιώσει πως είναι διασφαλισμένες οι πιστώσεις του έργου, το οποίο ασφαλώς δεν μπορεί να μείνει ημιτελές.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά την υλοποίηση των εκατέρωθεν άκρων του έργου απολύτως εξαρτώμενη από τις, συχνά ευαίσθητες, δημοσιονομικές αντοχές του κρατικού προϋπολογισμού, κάνοντας την αποπεράτωση επισφαλή.
Συνεπώς, η απάντηση μπορεί να έρθει μόνο μέσα από την παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη που αναμένεται πως θα έρθει να εγκαινιάσει το πρώτο τμήμα του ΒΟΑΚ.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
