Η διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων στην Κρήτη αναδεικνύεται σε μια διαρκή και πολυσύνθετη πρόκληση, απαιτώντας αυστηρές διαδικασίες ασφαλείας τόσο για τη δημόσια υγεία, όσο και για την προστασία του περιβάλλοντος. Το νησί, με το εκτεταμένο δίκτυο υγειονομικών μονάδων -από δημόσια νοσοκομεία και ιδιωτικές κλινικές μέχρι ιατρεία και διαγνωστικά κέντρα- παράγει σημαντικές ποσότητες επικίνδυνων και μη αποβλήτων που χρήζουν εξειδικευμένης μεταχείρισης. Η διαδικασία περιλαμβάνει διαχωρισμό στην πηγή, αδειοδοτημένη συλλογή, μεταφορά, επεξεργασία και τελική διάθεση, εφαρμόζοντας διαφορετικές μεθόδους ανάλογα με την κατηγορία του αποβλήτου.
Η διαχείριση των αποβλήτων εκκινεί εντός των υγειονομικών μονάδων και κυρίως των νοσοκομείων της Κρήτης, τα οποία εφαρμόζουν λεπτομερείς Εσωτερικούς Κανονισμούς Διαχείρισης Αποβλήτων. Αυτοί οι κανονισμοί επιβάλλουν αυστηρό διαχωρισμό στην πηγή παραγωγής (κλινικές, χειρουργεία, εργαστήρια) σε διακριτές κατηγορίες, χρησιμοποιώντας χρωματική κωδικοποίηση.
Υπάρχουν τα αστικά Απόβλητα (ΑΣΑ) από χώρους διοίκησης και εστίασης, που δεν έχουν έρθει σε επαφή με ασθενείς. Τα Επικίνδυνα Απόβλητα Αμιγώς Μολυσματικά (ΕΑΑΜ) που είναι η πολυπληθέστερη κατηγορία επικίνδυνων αποβλήτων, συμπεριλαμβάνοντας σύριγγες, γάντια, γάζες και άλλα υλικά που έχουν έρθει σε επαφή με βιολογικά υγρά ασθενών. Τα Μικτά Επικίνδυνα Απόβλητα (ΜΕΑ) που είναι απόβλητα ταυτόχρονα μολυσματικά και τοξικά/χημικά. Καθώς και Άλλα Επικίνδυνα Απόβλητα (ΑΕΑ), όπως κυτταροστατικά/ χημειοθεραπευτικά, που συλλέγονται σε ειδικούς, ανθεκτικούς περιέκτες με σήμανση. Επίσης, η κατηγορία περιλαμβάνει λοιπά επικίνδυνα απόβλητα (Λοιπά ΕΑ) εκτός των ΕΑΑΜ, ΜΕΑ, ΑΕΑ και επικίνδυνων ΑΗΣΣ και ΑΗΗΕ.
Διαχείριση μολυσματικών
Στο πλαίσιο των παραπάνω διαδικασιών και για τη διαχείριση των ΕΑΑΜ, η επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κρήτης ενέκρινε την ανανεωμένη Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μονάδας αποστείρωσης που λειτουργεί στο Επιχειρηματικό Πάρκο Ηρακλείου. Όπως εξήγησε ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Νίκος Ξυλούρης, Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος, «είναι πολύ σημαντικό να λειτουργούν με ορθό και ολοκληρωμένο τρόπο εξειδικευμένες μονάδες στην Κρήτη, διότι με το έργο που κάνουν, όταν είναι πλήρες, προστατεύουν ουσιαστικά και αποτελεσματικά το περιβάλλον και την κρητική γη».
Είναι αξιοσημείωτο το παράδειγμα που έφερε για τα υγρά φρένων των αυτοκινήτων που ξεκίνησε να κάνει η εταιρεία, αφού παρά το γεγονός ότι είναι σχετικά μικρές ποσότητες (έως 50 τόνοι το έτος), εντούτοις εξ αιτίας της τοξικότητάς τους δεν πρέπει να μένουν στο χώμα και για αυτό γίνεται και σε αυτό το είδος ανακύκλωση.
Η επιτροπή γνωμοδότησε θετικά για τη συνέχιση λειτουργίας της «εγκατάστασης Αποστείρωσης Επικίνδυνων Αποβλήτων Αμιγώς Μολυσματικών (ΕΑΑΜ) και αποθήκευσης Επικίνδυνων και μη Αποβλήτων Υγειονομικών Μονάδων (ΥΜ) και λοιπών παραγωγών- κατόχων αποβλήτων» της εταιρείας. Η γνωμοδότηση αφορά την εξέταση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων της εγκατάστασης, η οποία είχε λάβει έγκριση το 2018 και τροποποιήθηκε εκ νέου το 2023.
730 κωδικοί για απόβλητα!
Η τροποποίηση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) αφορούσε κυρίως την προσαύξηση του αριθμού των κωδικών του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (ΕΚΑ). Προστίθενται 616 νέοι κωδικοί, φτάνοντας τους συνολικά 730, με στόχο τη δυνατότητα συλλογής και προσωρινής αποθήκευσης μεγαλύτερου εύρους επικίνδυνων και μη επικίνδυνων αποβλήτων. Σημαντικό είναι ότι αυτή η προσθήκη γίνεται χωρίς αύξηση της συνολικής αποθηκευτικής ικανότητας της μονάδας.
Η εγκατάσταση αποθήκευσης επικίνδυνων αποβλήτων (εκτός προσωρινής αποθήκευσης στον χώρο παραγωγής) καταγράφει ολική αποθηκευτική ικανότητα περίπου 500 τόνους, ενώ η δυναμικότητα αποθήκευσης επικίνδυνων αποβλήτων (ΕΑ) ανέρχεται σε 49,9 τόνους ανά ημέρα, και μη επικίνδυνων αποβλήτων σε 60 τόνους.
Διαχωρισμός αποβλήτων
Σε ό,τι αφορά τα απόβλητα από τις δομές υγείας, όπως εξηγήθηκε, εξειδικευμένα οχήματα της εταιρείας παραλαμβάνουν τα σφραγισμένα κίτρινα κιβώτια από υγειονομικές μονάδες σε όλη την Κρήτη, τα μεταφέρουν στη μονάδα στο Ηράκλειο, όπου υποβάλλονται σε αποστείρωση με υγρό ατμό υπό υψηλή πίεση και θερμοκρασία. Αυτή η μέθοδος αδρανοποιεί τους παθογόνους μικροοργανισμούς, καθιστώντας τα απόβλητα μη μολυσματικά και ασφαλή για τελική διάθεση σε Χώρο Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ). Η δραστηριότητα της επιχείρησης διακρίνεται σε δύο βασικές μονάδες: την 1η μονάδα για αποστείρωση και διαχείριση υγειονομικών αποβλήτων (ΕΑΥΜ, συμπεριλαμβανομένων ΕΑΑΜ, ΜΕΑ, ΑΕΑ) και τη 2η μονάδα για επικίνδυνα απόβλητα εκτός ΕΑΥΜ και μη επικίνδυνα απόβλητα (ΜΗΕΑ), όπως Απόβλητα Ηλεκτρικών Στηλών και Συσσωρευτών (ΑΗΣΣ) και Απόβλητα Ηλεκτρικού Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ).
Σε αντίθεση με τα μολυσματικά, τα τοξικά, κυτταροστατικά, χημικά και φαρμακευτικά απόβλητα δε μπορούν να υποστούν αποστείρωση. Η ενδεδειγμένη μέθοδος για την οριστική τους καταστροφή είναι η αποτέφρωση σε υψηλές θερμοκρασίες. Δεδομένου ότι στην Κρήτη δε λειτουργεί αδειοδοτημένη μονάδα αποτέφρωσης ιατρικών αποβλήτων, αυτά τα απόβλητα μεταφέρονται εκτός νησιού, κυρίως στην Αττική, όπου βρίσκεται η μοναδική εγκατάσταση αποτέφρωσης υψηλής δυναμικότητας στη χώρα. Αυτή η αναγκαστική μεταφορά αυξάνει το κόστος διαχείρισης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
