Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, και ειδικότερα το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, αποτελεί ένα έργο πνοής για την ανάπτυξη και την ασφάλεια ολόκληρου του νομού Λασιθίου. Ωστόσο, ο δρόμος προς την υλοποίησή του αποδεικνύεται πιο δύσβατος και από τον παλαιό, καθώς δεν εμποδίζεται από τεχνικές δυσκολίες, αλλά από έναν αόρατο εχθρό που καθιστά διαρκώς παρούσα την εξουσία που έχει: την ελληνική γραφειοκρατία. Μια νέα, τέταρτη κατά σειρά, επιστολή των θιγόμενων ιδιοκτητών γης και ακινήτων, με ημερομηνία 9 Οκτωβρίου 2025, αποκαλύπτει με τον πιο γλαφυρό τρόπο πως το σπουδαιότερο αναπτυξιακό έργο της περιοχής κινδυνεύει να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα.
¨Οπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Μιχάλη Ατσαλάκη στην ΑΝΑΤΟΛΗ, το έγγραφο, με τίτλο «Χρονοδιάγραμμα No 4 ενεργειών απαλλοτριώσεων», που κοινοποιήθηκε στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και σε υψηλόβαθμα στελέχη της αναδόχου «Άκτωρ», είναι αποκαλυπτικό. Παρά την αρχική πρόοδο που είχε σημειωθεί μετά από συνεχείς πιέσεις και τρία προηγούμενα χρονοδιαγράμματα το 2024, η διαδικασία των απαλλοτριώσεων έχει περιπέσει ξανά σε κατάσταση επικίνδυνης αδράνειας, απειλώντας ευθέως την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων και την ίδια την ομαλή εξέλιξη του έργου.
Η πηγή του κακού, όπως τεκμηριώνεται αναλυτικά, εντοπίζεται στη βασανιστική διαδικασία διόρθωσης των κτηματολογικών στοιχείων. Τα αρχικά διαγράμματα που συντάχθηκαν ήταν διάτρητα από λάθη, παραλείψεις και ανακρίβειες, αναγκάζοντας τους ιδιοκτήτες να εισέλθουν σε έναν κυκεώνα αιτήσεων, αυτοψιών και δικαστικών προσφυγών. Ακόμη όμως και όταν οι δικαστικές αποφάσεις (όπως οι ΜονΕφΑνΚρ 138/2024 και 260/2023) δικαιώνουν τους πολίτες και διατάσσουν τις διορθώσεις, η υλοποίησή τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες γίνεται με ρυθμούς χελώνας.
Το κράτος δεν λειτουργεί
Το πιο εξοργιστικό, όπως τονίζεται στην επιστολή, είναι πως ακόμη και μετά την έγκριση των διορθωμένων κτηματολογίων, αυτά δεν κοινοποιούνται στους ιδιοκτήτες και τους δικηγόρους τους. Αυτή η παράλειψη δεν είναι μια απλή αμέλεια. Στην πράξη, στερεί από τους πολίτες τη δυνατότητα να προετοιμάσουν σωστά την υπεράσπισή τους στις δίκες για τον καθορισμό των αποζημιώσεων, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο καθυστερήσεων και νομικής ανασφάλειας. Η χαρακτηριστική περίπτωση μιας καθυστέρησης μόλις δέκα ημερών στην έγκριση ενός διορθωτικού πίνακα για το τμήμα Β, οδήγησε σε αναβολή της εκδίκασης της υπόθεσης για έντεκα ολόκληρους μήνες, αποδεικνύοντας το μέγεθος του παραλογισμού.
Αποζημιώσεις και ενδεχόμενη εμπλοκή
Το δεύτερο μέτωπο που παραμένει ανοιχτό και εξίσου επικίνδυνο είναι αυτό των αποζημιώσεων. Το Δημόσιο, ενώ αξιοποιεί τη δυνατότητα του νόμου (άρθρο 7Α) να καταλαμβάνει τις εκτάσεις καταβάλλοντας μέρος της αποζημίωσης, καθυστερεί αδικαιολόγητα να παρακαταθέσει τις διαφορές που προκύπτουν μετά τον δικαστικό καθορισμό της τελικής τιμής. Αυτή η πρακτική έχει τρεις καταστροφικές συνέπειες.
Πρώτον, επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό με τεράστια ποσά, καθώς για κάθε εξάμηνο καθυστέρησης οφείλονται τόκοι υπερημερίας που αγγίζουν το 2% μηνιαίως. Δεύτερον, καθηλώνει τους ιδιοκτήτες. Χωρίς το σύνολο της αποζημίωσης, είναι αδύνατο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μετεγκατασταθούν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομική και προσωπική τους ζωή. Τρίτον, και σημαντικότερο, δημιουργεί μια ωρολογιακή βόμβα. Για το τμήμα Α του έργου, η προθεσμία είναι ασφυκτική. Αν οι προσωρινές αποζημιώσεις δεν καταβληθούν νομότυπα έως τις 21 Δεκεμβρίου 2025, οι ιδιοκτήτες έχουν το νόμιμο δικαίωμα να ζητήσουν την αυτοδίκαιη ανάκληση της απαλλοτρίωσης. Μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με «τορπίλη» στα θεμέλια του έργου, γυρίζοντάς το χρόνια πίσω.
Να τελειώσει ο φαύλος κύκλος
Η επιστολή δεν σταματά εκεί. Αναδεικνύει και άλλες παθογένειες, όπως την καθυστέρηση χορήγησης μελετών σε επιχειρήσεις για τη σύνδεσή τους με τον νέο άξονα, την αδράνεια στην προώθηση συμπληρωματικών απαλλοτριώσεων για ακίνητα που έμειναν χωρίς πρόσβαση, αλλά και την αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη μεταγραφή των πράξεων στα Κτηματολογικά Γραφεία.
Το μήνυμα προς το Υπουργείο είναι ξεκάθαρο και αυστηρό. Η καλή θέληση και οι διακηρύξεις δεν επαρκούν. Το έργο του ΒΟΑΚ στο Λασίθι δεν θα σκοντάψει ούτε στα βουνά, ούτε στη χρηματοδότηση, αλλά στα γρανάζια ενός δυσκίνητου και αδιάφορου κρατικού μηχανισμού. Απαιτείται άμεση, δραστική πολιτική παρέμβαση για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της γραφειοκρατίας. Διαφορετικά, το όνειρο ενός σύγχρονου και ασφαλούς αυτοκινητόδρομου κινδυνεύει να παραμείνει για πολλά χρόνια ακόμη μια μακέτα στα υπουργικά συρτάρια και δεν θα φταίνε οι ιδιοκτήτες που αντιδρούν για τα αυτονόητα.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
