Μια εξαιρετική απεικόνιση του Castel Mirabello και του Αγίου Νικολάου από το 1631, του R. F. Monani, κοινοποίησε ο αρχαιολόγος Μιχάλης Ανδριανάκης.
Φαίνεται το φρούριο (Castel Mirabello), ο μικρός οικισμός, η Λίμνη, το λιμανάκι και δυο ανεμόμυλοι (ο ένας σώζεται σήμερα να ζητά την αξιοποίησή του). «Ο ζωγράφος μάλλον ήταν ναύτης βενετσιάνικου πλοίου και ανέβηκε στα Λενικά» σχολιάζει ο κ. Ανδριανάκης.
Διακρίνουμε και τη λέξη Pozzo (πηγάδι) και λογικά είναι το πηγάδι που ακόμα υπάρχει στη γέφυρα του Ξεροπόταμου (ΑΣΤΕΚ) και περιγράφει ως παλιό Ενετικό στο ημερολόγιό του, ο Γάλλος διοικητής της Ανατολικής Κρήτης Emil Destelle, στην κρίσιμη περίοδο πριν την ανακήρυξη της Κρητικής Πολιτείας.
Ο Destelle επισκέφθηκε τον Άγιο Νικόλαο στις 30 Ιουνίου του 1897, όταν ο Άγιος Νικόλαος είχε 600 περίπου κατοίκους και 105 μαγαζιά: «Πηγαίνοντας προς το χωριό (εννοεί τον Άγιο Νικόλαο), περνάμε μπροστά από το παλιό βενετσιάνικο πηγάδι που μάλλον είναι το μοναδικό που δίνει πόσιμο νερό στο χωριό. Πλήθος γυναικών κατευθύνεται προς τα εκεί, και σταματάμε λίγο για να τις δούμε. Μερικές είναι νέες και όμορφες και όλες δείχνουν αρκετά ήπιες. Υπάρχει κάποια διαφορά από τις τουρκικές περιοχές» έγραψε («Ημερολόγιο 1897»).
ΛΕΩΝ.Κ.
