Το ΣΔΕ Αγίου Νικολάου, την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025, στα πλαίσια του φετινού project«Εξερευνώντας τα Ιστορικά και Θρησκευτικά Μνημεία και δοκιμάζοντας τα τοπικά προϊόντα» φιλοξενηθήκαμε στη Σχολή Υφαντικής«xhobli»που είναι, πραγματικά, μία μεγάλη αγκαλιά, η οποία χωράει όλα τα μέλη της τοπικής κοινωνίας της Κριτσάς και όχι μόνο.
Αυτό, εξάλλου, υποδηλώνει και η επωνυμία αυτής της εταιρείας: «Κοινωνική, ΣυνεταιριστικήΕπιχείρηση Αλληλέγγυας Οικονομίας» .
Δύο γυναίκες η κ. Μαρία Βάρδα και η κ. Πόπη Σιγανού αποφάσισαν και ίδρυσαν, το καλοκαίρι του 2023, αυτήν τη σχολή. Μας μαγνητίζουν οι δύο πρώτες λέξεις- κλειδιά των λόγων τους: Καλό και Παράδοση. Σ αυτές τις έννοιες έδωσαν και δίνουν σάρκα και οστά οι δύο αυτές Κυρίες κι έτσι γίνονται οι ποιήτριες, οι σκηνοθέτριες, οι ηθοποιοί,ταυτόχρονα, σαν σε αρχαία τραγωδία. Έτσι, κατασκευάζουν, ακατάπαυστα, όμορφα υφαντά, με πολύ μεράκι και πηγαία χαρά τα οποία διατίθενται προς πώληση. Με αυτό το εισόδημα καλύπτουν τις τρέχουσες ανάγκες τους, αλλά και μέρος αυτού εξυπηρετεί κοινωφελείς σκοπούς. Επίσης, διενεργούν μαθήματα Υφαντικής τα οποία παρακολουθούν, ως επί το πολύ, «ξένες» γυναίκες που τα συνδυάζουν με τις διακοπές τους. Εκείνο, όμως, που ενθαρρύνει και μαγεύει τις Κυρίες Πόπη και Μαρία είναι τα μαθήματα που κάνουν σε μαθητές σχολείων – που τις επισκέπτονται – αλλά προπάντων σε παιδιά ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, τα οποία ανταποκρίνονται άριστα σε αυτή την τέχνη!!!
Οι Κυρίες συνεχίζουν και μας καταθέτουν την ψυχή τους. Αφηγούνται, με αφοπλιστική ειλικρίνεια, το πώς μία γιαγιά μπόλιασε την ψυχή τους και φώλιασε σ αυτήν τον πρώτο σπόρο…Η κ. Πόπη αναφέρει το πώς, οι κιλιμάτες κουρτίνες της γειτόνισσάς της, στάθηκαν η έμπνευση για ένα νέο ξεκίνημα…Εν τω μεταξύ, το 2012 συμμετέχει στις ομάδες που δημιουργεί η κ. Πηνελόπη Γκάντη, με σκοπό την αναβίωση της Υφαντικής τέχνης. Και το 2013, αποτελεί η ίδια, μέλος των γυναικών, από όλη την Κρήτη, που μεταφέρουν στο Μουσείο Μπενάκη και παρουσιάζουν δείγματα αυτής, υφαίνοντας επί μία εβδομάδα. Από την άλλη, η κ. Μαρία μας λέει και μας δείχνει στον εκατόχρονο Μικρασιάτικο αργαλειό – που τους δώρισε μία Ηρακλιώτισσα γυναίκα – ένα τραπεζομάντηλο, με αστεράκια, που έφτιαξε – επί μία εβδομάδα – με προορισμό τη μακρινή Αμερική.
Επιπρόσθετα, να πούμε πως δεν είναι η μοναδική δωρεά που τους δόθηκε. Οι κυρίες μιλούν για τη δωρεά επτά αργαλειών, που τους έκαναν στην αρχή της σύστασης της Εταιρείας. Ακόμη και τις πρώτες ύλες, τις προμηθεύτηκαν από διάφορες συγχωριανές τους, που πρόσφεραν νήματα, κουρέλια κ.λ.π. Αλλά και σήμερα, βιοτεχνίες που φτιάχνουν μπλουζάκια μακό ή κουρτίνες τους δίνουν όποια υπολείμματα τους περισσεύουν κι έτσι κάνουν και τη λεγόμενη ανακύκλωση των υλικών.Σ αυτό συμβάλλει και ένα εργοστάσιο τουριστικών ειδών, το οποίο τους προσφέρει την ούγια χάρη στην οποία κατασκευάζουν χοντρά και ανθεκτικά χαλιά.
Ακόμη, μας μίλησαν για τα βασικά μέρη του αργαλειού, τον τρόπο που λειτουργεί, τη διαδικασία του τυλίματος, αλλά και την επεξεργασία του μαλλιού – μία πολύ κοπιαστική και χρονοβόρα διαδικασία- με την οποία καταπιάνονται οι ίδιες οι κυρίες. Τα μαλλιά από τα πρόβατα τα πλένουνε με μία συγκεκριμένη διαδικασία και τα βάφουνε χρησιμοποιώντας κρεμμυδόφυλλα, ρόδια, καρυδόφυλλα, σκίνα, παντζάρια, ξυνίδα, πράσινους καρπούς κυπαρισσιών, ρυζάρι, στρέφυλα, ακονιζά, δηλαδή με μία φράση, φυσικές βαφές, αλλά και κάποιες φορές χημικές.
Ιδιαίτερη αντήχηση στα αυτιά μας προκάλεσε η λέξη «σαρανταπέτρι» αλλά και η περιγραφή του κοπανίσματος του λιναριού και, βέβαια, όλης της πορείας του από τη στιγμή της καλλιέργειάς του έως και τη στιγμή της απόλαυσης ενός υφάσματος κατασκευασμένου από λεπτοκλωσμένο λινάρι!
Στη συνέχεια, είδαμε να δεσπόζουν στους τοίχους πολλά υφαντά, που το καθένα είχε τη δική του ιστορία. Παγώνια καμαρωτά και ένας σκύλος που μας παρέπεμψε σε ζωγραφική αναπαράσταση κ.λ.π. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένα υφαντό, δώρο από κάποιον Ροδίτη, ως ευγνωμοσύνη για όσες πληροφορίες του έδωσαν, σχετικά με την Υφαντική παράδοση. Στο κέντρο αναγράφεται από αυτόν τον άνδρα: « Έχει ο Θεός» .
Ο σκοπός για τον οποίο φτάσαμε, ως εδώ, επιτεύχθηκε! Επιστρέψαμε με πολλά διδάγματα…
Η κ. Μαρία Βάρδα και η κ. Πόπη Σιγανού, σε πείσμα των καιρών, συνεχίζουν και επιτελούν μία «Λειτουργία». Παντρεύουν την Υφαντική παράδοση των γιαγιάδων μας ενσωματώνοντας σύγχρονες πινελιές κι έτσι αποτελούν ισχυρό συνεκτικό δεσμό στην ανθρώπινη κοινωνία του τόπου μας. Είναι ένα «μυστικό» που αναζωογονεί τις ίδιες, αλλά και όποιον τολμήσει να ανταποκριθεί στο κάλεσμά τους και να μυηθεί σε αυτό το πρωτότυπο εγχείρημά τους!!!
Ευχαριστούμε πολύ την κ. Πόπη και την κ. Μαρία για την πολύτιμη βοήθεια που μας πρόσφεραν! Ευχόμαστε καλή συνέχεια στο έργο τους!!!
Οι Εκπαιδευτές και οι Εκπαιδευόμενοι
Ευφροσύνη Στιβαχτοπούλου Εκπαιδεύτρια Ελληνικής Γλώσσας
του παραρτήματος ΣΔΕ Αγίου Νικολάου
Δημήτριος Αργυράκης Υποδιευθυντής του ΣΔΕ Ιεράπετρας
