Τη γενιά μου στεναχωρεί, ό,τι διαβάζουμε τις τελευταίες ημέρες, για την οικογένεια Ελευθερουδάκη. Με την 12τομη εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη μεγάλωσε η γενιά μου. Μαζί με την 24τομη εγκυκλοπαίδεια του Χάρη Πάτση, ήταν τα βασικά βοηθήματα που είχαμε για να ανακαλύπτουμε γνώσεις.
* Αυτό που τότε μας έπαιρνε αρκετό χρόνο για να βρούμε, –αν βρούμε!-, στοιχεία για κάποιο θέμα, σήμερα το κάνει η… Google εντός ολίγων δευτερολέπτων.
* Οι νεότερες γενιές δύσκολα μπορούν να συνειδητοποιήσουν πόσες πολλές γνώσεις και πόσο εύκολα τους προσφέρει η σύγχρονη εποχή μας. Αυτά που σήμερα θεωρούνται δεδομένα, δεν ήταν καθόλου γι’ αυτούς που γεννήθηκαν λίγες μόλις δεκαετίες πριν.
* Έχω στα χέρια μου έναν συλλεκτικό Οδηγό Κρήτης, έκδοση Ελευθερουδάκη, του 1930 και διαβάστε πως ήταν ο τόπος μας 93 μόλις χρόνια πριν:
▪ Υπάρχει από Ηράκλειο για Άγιο Νικόλαο τακτική ακτοπλοϊκή συγκοινωνία άπαξ τουλάχιστον της εβδομάδας. Προτιμητέα η δι’ αυτοκινήτου μετάβασης μέχρι Αγίου Νικολάου. Το ατμόπλοιο, προτού παρακάμψει το κατά την έξοδο του κόλπου του Μεραμπέλλου ακρωτήριο Αφορεσμένος διέρχεται προ της υπό των Σπιναλόγκας Βενετών οχυρωμένης νησίδας όπου σήμερα λειτουργεί λεπροκομείο (κάτοικοι 264)
▪ Πέρα των Μαλίων η αμαξιτός οδός εισέρχεται εις την χαράδρα Σεληνάρι εν τω μέσω της οποίας ο εις όλην την νήσον γνωστός ως θαυματουργός ναός του Αγίου Γεωργίου.
▪ Μετά από 16 χιλιόμετρα η δροσερά και ωραία ως θερινή διαμονή Νεάπολις (κάτοικοι 2391). Από Νεαπόλεως η αμαξιτός διέρχεται δια των χωριών Χουμεριάκος (κάτοικοι 687) και Λίμνες (κάτοικοι 880) και καταλήγει στην πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου Άγιο Νικόλαο (κάτοικοι 1543) παραθαλάσσια κωμόπολη. Διακρίνονται λείψανα του ενετικού φρουρίου Μιραμπέλλου.
▪ Υπάρχει καθημερινή συγκοινωνία αυτοκινήτων εις την εκ των πλουσιότερων και μεγαλύτερων της Κρήτης κωμόπολη Κρητσάν (κάτοικοι 2476). Από εκεί ο ταξιδιώτης δύναται να μεταβεί εντός τριών ωρών δια ζώου, μέσω δάσους, στο υψηλό οροπέδιο Καθαρό.
▪ Εις τρίωρον από του Αγίου Νικολάου απόστασιν βρίσκεται το Καλό Χωριό (κάτοικοι 520). Εκείθεν εις Παχείαν Άμμον (κάτοικοι 162) όπου υπάρχει υποφερτόν πανδοχείον. Ο βουλόμενος δύναται να μεταβεί εις Παχείαν Άμμον και κατ’ ευθείαν εξ Αγίου Νικολάου δια λέμβου ή ατμόπλοιου.
ΛΕΩΝ.Κ.
