Σε μια εκδήλωση ορόσημο για τον πρωτογενή τομέα και την ταυτότητα της Κρήτης, παρουσιάστηκε, η επίσημη αναγνώριση του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου «Κρήτη / Kriti» ως προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εξέλιξη αυτή, που αποτελεί επιστέγασμα πολυετών προσπαθειών, θωρακίζει το πολυτιμότερο προϊόν του νησιού, διασφαλίζοντας την ποιότητα, την προέλευση και την παγκόσμια φήμη του.
Η διαδικασία αναγνώρισης κορυφώθηκε με τη δημοσίευση της αίτησης καταχώρισης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 15 Απριλίου 2025. Μετά την άπρακτη παρέλευση της τρίμηνης περιόδου ενστάσεων, η ονομασία «Κρήτη / Kriti» εγγράφηκε και επίσημα στο μητρώο των προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2025/1845 της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, προσδίδοντας στο κρητικό ελαιόλαδο ένα ισχυρό διαβατήριο για τις διεθνείς αγορές.
Η ονομασία ΠΓΕ «Κρήτη / Kriti» καλύπτει το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο που παράγεται αποκλειστικά εντός των γεωγραφικών ορίων της Περιφέρειας Κρήτης, από τις περιφερειακές ενότητες Χανίων, Ρεθύμνης, Ηρακλείου και Λασιθίου. Η ταυτότητα του προϊόντος ορίζεται αυστηρά από τις ποικιλίες του: τουλάχιστον το 90% του ελαιοκάρπου πρέπει να προέρχεται από τις γηγενείς ποικιλίες Κορωνέικη ή και Τσουνάτη. Το υπόλοιπο 10% μπορεί να συμπληρώνεται από άλλες ποικιλίες, με κυρίαρχη τη Θρούμπα.
Οι προδιαγραφές ποιότητας είναι αυστηρότατες και υπερβαίνουν τα συνήθη όρια του εξαιρετικού παρθένου. Η οξύτητα κατά την εμφιάλωση δεν πρέπει να ξεπερνά το 0,6%, ενώ συγκεκριμένοι δείκτες εγγυώνται τη φρεσκάδα και την αντοχή του στον χρόνο. Οργανοληπτικά, το ελαιόλαδο «Κρήτη / Kriti» ξεχωρίζει για την ισορροπία του, με έντονα φρουτώδη, πικρά και πικάντικα χαρακτηριστικά, και την απουσία οποιουδήποτε ελαττώματος.
Αυτή η ανώτερη ποιότητα δεν είναι τυχαία. Αποτελεί προϊόν της μοναδικής αλληλεπίδρασης του κρητικού μικροκλίματος, των εδαφικών συνθηκών και της αιώνιας τεχνογνωσίας των παραγωγών. Το μεσογειακό κλίμα με τους ήπιους, υγρούς χειμώνες, τα ξηροθερμικά καλοκαίρια και την άπλετη ηλιοφάνεια (πάνω από 2.500 ώρες ετησίως), σε συνδυασμό με τα ασβεστολιθικά, καλά στραγγιζόμενα εδάφη, δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την καλλιέργεια της ελιάς, και ειδικά της ποικιλίας Κορωνέικη, η οποία ευδοκιμεί και προσδίδει στο ελαιόλαδο τα πλούσια αρωματικά του συστατικά.
Εξίσου καθοριστικός είναι ο ανθρώπινος παράγοντας. Οι καλλιεργητικές φροντίδες, από το κλάδεμα μέχρι τη φυτοπροστασία, μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Η συγκομιδή γίνεται την κατάλληλη στιγμή, όταν ο καρπός αποκτά το χαρακτηριστικό μελανοϊώδες χρώμα, κυρίως με χειροκίνητα μέσα για την προστασία του δέντρου και του καρπού. Η άμεση μεταφορά του ελαιοκάρπου στο ελαιουργείο και η ελαιοποίηση σε χαμηλές θερμοκρασίες («ψυχρή έκθλιψη») διασφαλίζουν τη διατήρηση όλων των θρεπτικών και οργανοληπτικών του χαρακτηριστικών.
Η φήμη του κρητικού ελαιολάδου προηγείται της επίσημης αναγνώρισής του. Ιστορικές επιστημονικές μελέτες, όπως η «Μελέτη των Επτά Χωρών» του Ancel Keys, ανέδειξαν την κρητική διατροφή, με το ελαιόλαδο ως ακρογωνιαίο λίθο, ως πρότυπο υγείας και μακροζωίας.
Τα τελευταία χρόνια, το προϊόν έχει σαρώσει τα βραβεία σε κορυφαίους διεθνείς διαγωνισμούς (Berlin, Miami, Terraolivo), με αποκορύφωμα τη θέσπιση του ειδικού βραβείου «BEST OF CRETE» στον διαγωνισμό Terraolivo, μια μοναδική διάκριση για ευρωπαϊκή περιφέρεια.
Πέρα από τη διατροφική του αξία, το ελαιόλαδο «Κρήτη / Kriti» αποτελεί ψυχή της γαστρονομίας και του πολιτισμού του νησιού. Είναι το θεμέλιο της «Κρητικής Κουζίνας», ενός σήματος ποιότητας που απονέμεται από την Αγροδιατροφική Σύμπραξη της Περιφέρειας σε εστιατόρια που το χρησιμοποιούν αποκλειστικά. Είναι πηγή έμπνευσης στη λαογραφία, τις μαντινάδες και τις τέχνες, ένας ζωντανός δεσμός με το παρελθόν, που συμβολίζεται από τα μνημειακά ελαιόδεντρα ηλικίας χιλιάδων ετών που κοσμούν ακόμα την κρητική γη.
Η αναγνώριση ΠΓΕ δεν είναι απλώς μια ετικέτα. Είναι μια ασπίδα προστασίας έναντι του αθέμιτου ανταγωνισμού, ένα εργαλείο για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας και μια δικαίωση για τον κόπο χιλιάδων Κρητικών παραγωγών. Η Κρήτη γιορτάζει, καθώς ο «υγρός χρυσός» της λαμβάνει τη θέση που του αξίζει στον παγκόσμιο χάρτη της ποιότητας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
