Την έναρξη της λειτουργικής δραστηριότητας του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης στη Νεάπολη σηματοδότησε η εκδήλωση με τίτλο «Η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης στον Δήμο Αγίου Νικολάου», η οποία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026 στο Κινηματοθέατρο «Δρήρος».
Η εκδήλωση, στην οποία παραβρέθηκαν εκπρόσωποι φορέων, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής και εκπαιδευτικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών, διοργανώθηκε σε συνεργασία του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Δήμου Αγίου Νικολάου και αποτέλεσε την πρώτη επίσημη δράση της νέας αυτής δομής του Πανεπιστημίου Κρήτης, η οποία θα λειτουργήσει στην ιστορική πρωτεύουσα του Δήμου Αγίου Νικολάου και αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας και την ενδυνάμωση της επιστημονικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Αγίου Νικολάου, του Μιραμπέλλου, του νομού Λασιθίου και της Ανατολικής Κρήτης.
Το Κέντρο Μεσογειακού Πολιτισμού, το οποίο θα στεγάσει, μεταξύ άλλων, το Εργαστήριο Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας και Αρχαιολογίας, φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σταθερό πυρήνα πολιτισμού, γνώσης και εξωστρέφειας, δημιουργώντας έναν ζωντανό χώρο συνάντησης και δημιουργικής αλληλεπίδρασης με πολίτες, επιστήμονες και νέους του τόπου.
Στον χαιρετισμό του, ο Δήμαρχος Αγίου Νικολάου κ. Μανώλης Μενεγάκης υπογράμμισε τον ιδιαίτερο συμβολισμό της ημέρας για τη Νεάπολη και τον Δήμο, τονίζοντας ότι η ίδρυση του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού αποτελεί μια ουσιαστική επένδυση στη γνώση, τον πολιτισμό και το μέλλον της περιοχής.
Παράλληλα, ο κ. Μενεγάκης αναφέρθηκε στις ενέργειες του Δήμου για την προώθηση του εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι προχωρούν οι απαραίτητες διοικητικές και θεσμικές διαδικασίες, όπως η προγραμματική συμφωνία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς και τα ζητήματα που αφορούν τη στέγαση του Κέντρου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διαδικασία αλλαγής χρήσης της οικίας Φθενάκη, η οποία δρομολογείται σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Εξέφρασε, επίσης, τη βούληση του Δήμου να στηρίξει έμπρακτα τη λειτουργία και την ανάπτυξη του Κέντρου, διασφαλίζοντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητά του, ενώ υπογράμμισε ότι η επιτυχία του εγχειρήματος αποτελεί κοινό στόχο που προϋποθέτει συνεργασία, συντονισμό και συνέπεια.
Ο Δήμαρχος ευχαρίστησε θερμά το Πανεπιστήμιο Κρήτης, τον Πρύτανη κ. Γεώργιο Κοντάκη, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον Σύμβουλο του Πανεπιστημίου κ. Νίκο Κοκκίνη, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση της σημαντικής αυτής πρωτοβουλίας.
Χαιρετισμούς, πριν από την έναρξη των ομιλιών, απηύθυναν, επίσης, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Καθηγητής κ. Γεώργιος Κοντάκης, η Αντιπρύτανις, Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Μελίνα Ταμιωλάκη, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αγίου Νικολάου και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής υποστήριξης από τον Δήμο του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Σοφία Καραμανώλη, ο επικεφαλής της μείζονος δημοτικής μειοψηφίας κ. Θωμάς Χαριτάκης και ο πρώην βουλευτής Λασιθίου και Σύμβουλος των Πρυτανικών Αρχών του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Νίκος Κοκκίνης.
Στη συνέχεια, μέσα από ενδιαφέρουσες εισηγήσεις, μέλη του Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασαν το έργο και τις δράσεις των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφίας και Φιλολογίας, φωτίζοντας σημαντικές πτυχές της μεσαιωνικής και νεότερης ιστορίας, της φιλοσοφίας και της πολιτιστικής και επιστημονικής κληρονομιάς της Ανατολικής Κρήτης.
Στο πρώτο μέρος της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν οι προοπτικές συνεργασίας του Δήμου Αγίου Νικολάου με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς και βασικές πτυχές του έργου της Φιλοσοφικής Σχολής. Η κ. Ελευθερία Ζέη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας Νέων Χρόνων στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, αναφέρθηκε στο «Εργαστήριο Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης», ενώ η κ. Ελένη Σακελλαρίου, Καθηγήτρια Ιστορίας της Μεσαιωνικής Δύσης στο ίδιο Τμήμα, παρουσίασε την εισήγηση «Η Κρήτη και η Μεσόγειος: ιστορικές διαδρομές – ιστορικοί διάλογοι». Ακολούθησε η τοποθέτηση της κ. Κατερίνας Μπαντινάκη, Επίκουρης Καθηγήτριας Αισθητικής και Φιλοσοφίας της Τέχνης στο Τμήμα Φιλοσοφίας, με θέμα «Το Τμήμα Φιλοσοφίας στον Δήμο Αγίου Νικολάου».
Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν ερευνητικά πορίσματα που αφορούν την Ανατολική Κρήτη και ειδικότερα το νομό Λασιθίου. Ο κ. Νικόλαος Μπετείνης, υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, παρουσίασε την εισήγηση «Οι αρχαιολογικές έρευνες στην Οξά», εκ μέρους της κ. Χριστίνας Τσιγωνάκη, Επίκουρης Καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας, η οποία δεν κατέστη δυνατό να παραστεί. Η κ. Βίκυ Φοσκώλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας, ανέπτυξε το θέμα «Μνημειακή ζωγραφική στη μεσαιωνική Κρήτη: η ανεκτίμητη κληρονομιά του νομού Λασιθίου», ενώ η κ. Μαρίνα Δετοράκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας, παρουσίασε την εισήγηση «Χειρόγραφα και κωδικογράφοι της Ανατολικής Κρήτης».
Ακολουθεί ολόκληρος ο χαιρετισμός του Δημάρχου Αγίου Νικολάου κ. Μανώλη Μενεγάκη κατά την εκδήλωση «Η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης στον Δήμο Αγίου Νικολάου»:
«Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, αγαπητοί καθηγητές, συνάδελφοι στην αυτοδιοίκηση, κυρίες και κύριοι,
Σήμερα είναι μια βαθιά συγκινητική και ιστορική στιγμή για την ιστορική έδρα του δήμου μας – την Νεάπολη και για ολόκληρο τον Δήμο μας. Μια στιγμή που δεν σηματοδοτεί απλώς την έναρξη μιας νέας δομής, αλλά την επανεκκίνηση ενός ζωντανού δεσμού του τόπου μας με τον πολιτισμό, τη γνώση και την ιστορική του ταυτότητα.
Η ίδρυση του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, αποτελεί μια σημαντική επιτυχία και μια μεγάλη ευκαιρία για τον τόπο μας. Ένα εγχείρημα που ανοίγει νέους δρόμους στην εκπαίδευση, την έρευνα και τον πολιτισμό, και φιλοδοξεί να καταστήσει τη Νεάπολη σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Ανατολική Κρήτη.
Το Κέντρο αυτό δεν είναι απλώς ένας χώρος ή μια δομή. Είναι μια ζωντανή υπόσχεση. Ένας πυρήνας δημιουργίας, διαλόγου και γνώσης, που έρχεται να ενώσει ανθρώπους, ιδέες και γενιές. Να δώσει φωνή στην ιστορία μας και προοπτική στο μέλλον μας.
Ως Δήμος Αγίου Νικολάου, στεκόμαστε με ευθύνη και συνέπεια απέναντι σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια. Έχουμε αναλάβει και προχωρούμε όλες τις απαραίτητες διοικητικές και θεσμικές ενέργειες για την προώθηση του εγχειρήματος, με τις προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ζητήματα που απαιτούν χρόνο και προσεκτική διαχείριση, όπως η διαδικασία αλλαγής χρήσης της οικίας Φθενάκη, η οποία θα ολοκληρωθεί μέσω της δικαστικής οδού, όπως ορίζει η νομοθεσία. Παράλληλα, όμως, προχωρούμε σταθερά όλα τα υπόλοιπα βήματα: η προγραμματική συμφωνία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης βρίσκεται ήδη σε στάδιο επεξεργασίας, ενώ οι δράσεις του Κέντρου ξεκινούν σήμερα, δίνοντας το πρώτο ζωντανό στίγμα αυτού του οράματος.
Θέλω να διαβεβαιώσω όλους τους πολίτες ότι ο Δήμος θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να στηρίξει το Κέντρο, με ιδιαίτερη έμφαση στο κρίσιμο ζήτημα της στέγασής του, ώστε να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη και τη βιωσιμότητά του.
Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος είναι κοινός μας στόχος. Απαιτεί συνεργασία, καλή πίστη και συντονισμό όλων. Και σε αυτή την πορεία, ο Δήμος θα παραμείνει ανοιχτός, παρών και αφοσιωμένος.
Θέλω από καρδιάς να ευχαριστήσω το Πανεπιστήμιο Κρήτης, τον αξιότιμο Πρύτανη κ. Γ. Κοντάκη, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον σύμβουλο του πανεπιστημίου κ. Ν. Κοκκίνη και όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή την προσπάθεια.
Ας αγκαλιάσουμε όλοι μαζί αυτή τη νέα αρχή. Γιατί ο πολιτισμός είναι η ψυχή του τόπου μας — και σήμερα, αυτή η ψυχή κάνει ένα μεγάλο βήμα μπροστά.
Καλή αρχή, με πίστη, συνεργασία και δημιουργία».
