Στη Βουδαπέστη ο Μητροπολίτης κ. Τίτος για τα θυρανοίξια του Ι.Ν. Τριών Ιεραρχών και τα εγκαίνια του «Fanarion»

Το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος τέλεσε τον Αγιασμό των θυρανοιξίων του νέου Ιερού Ναού των Τριών Ιεραρχών και εγκαινίασε το Ορθόδοξο Χριστιανικό Κέντρο Διαλόγου «Fanarion», στην καρδιά της ουγγρικής πρωτεύουσας. Ακολούθησε Θεία Λειτουργία, στην οποία χοροστάτησε ο Παναγιώτατος, με την παρουσία πολυάριθμων Αρχιερέων, εκπροσώπων της Ελληνικής Πολιτείας, διπλωματικών αρχών και πλήθους πιστών.

Το νέο Κέντρο φέρει ένα όνομα με ιδιαίτερο συμβολισμό. Το «Fanarion» παραπέμπει ευθέως στο Φανάρι, την ιστορική έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν ανοιχτό χώρο συνάντησης ανθρώπων, πολιτισμών, επιστημών και θρησκευτικών παραδόσεων. Έναν χώρο στον οποίο η Ορθοδοξία δεν θα απομονώνεται από τον κόσμο, αλλά θα προσφέρει με παρρησία, διάκριση και αγάπη τη δική της μαρτυρία.

Το μεγαλόπνοο αυτό έργο έλαβε σάρκα και οστά κατόπιν πολλών κόπων και αγώνων του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αυστρίας και Εξάρχου Ουγγαρίας κ. Αρσενίου, ο οποίος ευχαρίστησε τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο για την σεπτή παρουσία του και την τέλεση των εγκαινίων.

Στην ομιλία του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Αρσένιος ανέφερε ότι «ανοίγεται μια νέα θύρα για να φανερώσει εκείνο που επί πολύ χρόνον εκυοφορείτο εν σιωπή. Αποκαλύπτεται μία χειροπιαστή πραγματικότητα η οποία είναι μεταμόρφωση της μνήμης σε ελπίδα και της ιστορίας σε ευθύνη».

Σε άλλη συνάφεια τόνισε ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης «στη συνείδηση των πιστών είναι φορεύς μνήμης και διάκονος ενότητος. Στο πρόσωπο του Πατριάρχου συνοψίζεται μία ιστορία αιώνων, ποτισμένη με το αίμα των Μαρτύρων, την σοφία των Πατέρων, την παρακαταθήκη των Οικουμενικών Συνόδων, την προσευχή και την υπομονή της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας». Ξεκινώντας την προσφώνησή του, ξετύλιξε το νήμα της ιστορίας που συνδέει τη γη των Μαγυάρων με τη Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, από τα χρόνια του Επισκόπου Ιεροθέου και του Βασιλέως Στεφάνου και την παρουσία στη Βουδαπέστη Ελλήνων όπως ο Σίμων Σίνας και ο Γεώργιος Ζαβίρας, έως και τις ημέρες μας. Αναφέρθηκε στην πρόσφατη ιστορία της Εξαρχίας, η οποία αποτέλεσε το λίκνο μιας πολυεθνούς κοινότητας και, διαφυλάσσοντας την πολιτιστική κληρονομιά της Ουγγαρίας, παρουσίασε από τα πρώτα της βήματα πλούσιο και πολυποίκιλο έργο. Ανέφερε χαρακτηριστικά: «σήμερα διακονούμε κοινότητες διαφορετικών γλωσσών, διαφυλάσσομε την ορθόδοξη πολιτιστική κληρονομιά της Ουγγαρίας, προστατεύομε έργα τέχνης, διδάσκομε, εκδίδομε βιβλία, βοηθούμε τους ενδεείς και υποδεχόμαστε εκείνους που ο πόλεμος ξερίζωσε από τα σπίτια τους, προσπαθώντας να τους προσφέρωμε όχι μόνον στέγη, αλλά και τη βεβαιότητα ότι δεν είναι μόνοι». Στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος εξήγησε τη σημασία της επιλογής του ονόματος του νέου Ορθοδόξου Κέντρου Διαλόγου ως αναφορά στο σεπτό κέντρο της Ορθοδοξίας και ως φιλόξενο και ανοιχτό χώρο συναντήσεως και παιδείας στο μεταίχμιο ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Ακολούθως μίλησε για την πορεία των εργασιών αποκαταστάσεως, σχεδιασμού και υλοποιήσεως του Κέντρου, οι οποίες υπήρξαν αποτέλεσμα του μόχθου πολλών ανθρώπων, τους οποίους ευχαρίστησε με ειδική αναφορά, και τελούσαν υπό τη σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου και των Αγίων Τριών Ιεραρχών.

Με ευγνωμοσύνη ανέφερε ότι «στρεφόμαστε προς την Ουγγαρία. Ευχαριστούμε το Ουγγρικό Κράτος και τον ευγενή ουγγρικό λαό για τη γενναιόδωρη στήριξη και την εμπιστοσύνη με την οποία περιέβαλαν αυτό το έργο. Δεν θεωρούμε αυτήν την προσφορά ως αντάλλαγμα για μία παλαιά απώλεια, ούτε ως αποζημίωση, αλλά την δεχόμεθα ως εμπιστοσύνη. Έχομε την πεποίθηση ότι μία παράδοση που ριζώνει περισσότερο από χίλια χρόνια σε αυτή τη γη δεν ανήκει μόνον στο παρελθόν της, αλλά μπορεί να οικοδομεί και το μέλλον της. Στην εμπιστοσύνη αυτή οφείλομε να απαντήσωμε με διακονία». Καταλήγοντας ανέφερε: «από αύριο αυτό το κτήριο είθε να γεμίσει ζωή, προσευχή, βιβλία και γνώση, μουσική και τέχνη, παιδιά και νέους, επιστήμονες, κληρικούς, καλλιτέχνες, προσκυνητές, ξένους και φίλους· να γίνωνται συναντήσεις ανθρώπου με άνθρωπο εξ Ανατολής και εκ της Δύσεως, μνήμης και μέλλοντος, πολιτισμού και πίστεως· να γεννηθούν ερωτήματα και, αν ο Θεός το ευλογήσει, να δοθούν απαντήσεις».

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αφιέρωση του νέου Ιερού Ναού στους Αγίους Τρεις Ιεράρχες, τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Οι τρεις μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας κατόρθωσαν να συναντήσουν δημιουργικά τον πολιτισμό και την παιδεία της εποχής τους, χωρίς να αλλοιώσουν την αποκαλυπτική αλήθεια της πίστεως. Με διάκριση προσέλαβαν ό,τι μπορούσε να υπηρετήσει τον άνθρωπο και να οδηγήσει προς την αλήθεια, καθιστώντας τη θεολογία όχι μια κλειστή γνώση, αλλά λόγο ζωής, κοινωνίας και ευθύνης.

Αυτό ακριβώς το πνεύμα ανέδειξε και ο Οικουμενικός Πατριάρχης στην ομιλία του, υπογραμμίζοντας ότι η αποστολή της Εκκλησίας δεν είναι η απόρριψη του σύγχρονου κόσμου, αλλά η συμβολή στη μεταμόρφωσή του. Η Εκκλησία καλείται να είναι παρούσα, να διαλέγεται, να συναντά τον άνθρωπο εκεί όπου βρίσκεται και να καταθέτει την αλήθεια του Ευαγγελίου με ελευθερία, σεβασμό και αγάπη.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Παναγιώτατος επανέφερε με σαφήνεια τη θέση ότι η θρησκεία οφείλει να αποτελεί δύναμη ειρήνης και καταλλαγής, τονίζοντας ότι «πόλεμος εν ονόματι της θρησκείας είναι πόλεμος κατά της θρησκείας». Παράλληλα, αναφέρθηκε στην προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στην αντιμετώπιση του ρατσισμού, των διακρίσεων και των σύγχρονων μορφών δουλείας, καθώς και στην ανάγκη διαφύλαξης της κοινωνικής συνοχής.

Μέσα σε αυτή την προοπτική, το νέο «Fanarion» καλείται να γίνει ένα πραγματικό «παράθυρο προς την οικουμένη»: τόπος στον οποίο η θεολογία θα συνομιλεί με τον πολιτισμό και την επιστήμη, η πίστη με τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα του ανθρώπου, η παράδοση με τις αγωνίες και τις προσδοκίες της εποχής μας.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας παρουσιάστηκε επίσης πλούσιο πολιτιστικό πρόγραμμα, προβλήθηκε ταινία του John Harrison για την αγιογράφηση του Ιερού Ναού και των Παρεκκλησίων του Κέντρου από τον διακεκριμένο αγιογράφο Γιώργο Κόρδη και τους συνεργάτες του, ενώ εγκαινιάστηκε η έκθεση «ICON. ΕΙΚΟΝΑ. IKON» με επιλεγμένα έργα του ίδιου καλλιτέχνη.

Το απόγευμα τελέστηκε Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός, στον οποίο χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος, γεγονός που προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην παρουσία της Εκκλησίας της Κρήτης στις εκδηλώσεις της Βουδαπέστης.

Την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου τελέστηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον νεόδμητο Ιερό Ναό των Τριών Ιεραρχών, με χοροστασία του Σεβασμιωτάτου Γέροντος Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ.

Στο κήρυγμά του ο Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος ανέδειξε το βαθύτερο νόημα της θείας πρόσκλησης μέσα από την ευαγγελική παραβολή του γάμου. Η Εκκλησία, όπως τόνισε, δεν περιορίζεται μέσα στα δικά της όρια, αλλά εξέρχεται προς τα «σταυροδρόμια» της οικουμένης, συναντώντας λαούς, πολιτισμούς και παραδόσεις. Το δε «ένδυμα του γάμου» είναι η αγάπη, χωρίς την οποία καμία συνάντηση και κανένας διάλογος δεν μπορεί να αποκτήσει αληθινό εκκλησιαστικό περιεχόμενο.

Η παρουσία του ποιμενάρχου μας στη Βουδαπέστη εντάσσεται ακριβώς σε αυτή την ευρύτερη μαρτυρία της Εκκλησίας: μια μαρτυρία ενότητας γύρω από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανοιχτού διαλόγου με τον σύγχρονο άνθρωπο και σταθερής προσήλωσης στην πατερική και ορθόδοξη παράδοση.

Το έργο αυτό αποτελεί καρπό μιας πολυετούς προσπάθειας της Ιεράς Μητροπόλεως Αυστρίας και της Εξαρχίας Ουγγαρίας, με τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αυστρίας και Έξαρχο Ουγγαρίας κ. Αρσένιο να έχει καθοριστική συμβολή στον σχεδιασμό, στην επίβλεψη και στην υλοποίησή του. Τη συμβολή αυτή αναγνώρισε και η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, απονέμοντας τον πατρικό έπαινο της Μητρός Εκκλησίας στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αυστρίας κ. Αρσένιο.

Για την Ιερά Μητρόπολη Κυδωνίας και Αποκορώνου, η συμμετοχή του Ποιμενάρχου της σε ένα γεγονός με τόσο έντονο πατριαρχικό, θεολογικό και οικουμενικό χαρακτήρα αποτελεί ιδιαίτερη τιμή, αλλά συγχρόνως και υπενθύμιση της ευθύνης όλων μας να μεταφέρουμε το ίδιο πνεύμα διαλόγου, ενότητας και διακονίας και στην καθημερινή ζωή της τοπικής μας Εκκλησίας.

Από τη Βουδαπέστη, από έναν Ναό αφιερωμένο στους τρεις μεγάλους φωστήρες της Εκκλησίας και από ένα Κέντρο που φέρει το όνομα του Φαναρίου, εκπέμπεται ένα μήνυμα βαθιά εκκλησιαστικό και συγχρόνως επίκαιρο: η Ορθοδοξία δεν φοβάται τη συνάντηση. Δεν κλείνεται στον εαυτό της. Διαλέγεται χωρίς να χάνει την ταυτότητά της, προσφέρει χωρίς να επιβάλλεται και μαρτυρεί την αλήθεια του Χριστού μέσα από την αγάπη, την ελευθερία και τον σεβασμό προς κάθε ανθρώπινο πρόσωπο.

Αυτή είναι η ουσιαστικότερη παρακαταθήκη των ημερών της Βουδαπέστης: να υπάρχουν πάντοτε ανοιχτές θύρες, μέσα από τις οποίες η αλήθεια της πίστεως θα συναντά τον άνθρωπο και το φως του Χριστού θα μπορεί να φωτίζει τον κόσμο.

Αυτή την παρακαταθήκη παρέδωσε στην καρδιά της Ευρώπης, στην Εκκλησία της Διασποράς και σε όλους εμάς ο Κρης στην καταγωγή Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αυστρίας και Έξαρχος Ουγγαρίας κ. Αρσένιος.