Όλος ο Ελληνισμός χαίρεται με πραγματική ειλικρίνεια για το γεγονός ότι έστω και καθυστερημένα η Ελληνική πολιτεία κατόρθωσε να εντάξει τα Μινωικά ανάκτορα στον κατάλογο των μνημείων της Παγκόσμιας πολιτιστική κληρονομιάς της UNESCO .
Χαιρόμαστε που η Γεν. Συνέλευση της UNESCO , ξεπέρασε τον σκόπελο-αρνητική εισήγηση της ICOMOS, της ιταλοκρατούμενης οργάνωσης για την αξιολόγηση της αυθεντικότητας των παγκόσμιων μνημείων, και εστιάζοντας στην μεγάλη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Μινωικού Πολιτισμού έδωσε την συγκατάθεση για την ένταξη τους στον κατάλογο.
Η σειριακή ένταξη των κρητικών ανακτόρων ήταν και επιβεβλημένη αφού αποτελούσε ενιαίο σύνολο και της ίδιας ακριβώς λογικής μνημεία σε όλη την διάρκειά τους και είχαν απόλυτη συνοχή.
Επετεύχθει λοιπόν ο μεγάλος στόχος της Ελλάδας γιατί η κυβέρνηση επιτέλους αποφάσισε να διαθέσει πολιτικό κεφάλαιο για την επιτυχή εξέλιξη του στόχου. Καθοριστικό προφανώς λόγο αποτελεί το ότι αυτή την περίοδο η χώρα μας συμμετέχει ως μη μόνιμο μέλος στην Γεν. Συνέλευση που σημαίνει ότι είχε – και έχει – πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα και ευχέρειας χειρισμού του θέματος. Αυτό δεν το αναφέρω για να μειώσω το θετικότατο αποτέλεσμα αλλά για να υποση-μειώσω την αλλαγή των συνθηκών στο πεδίο αυτό για την χώρα μας.
Μένει βέβαια να δούμε αν θα στηριχθεί και η πραγματική ανάδειξη αυτών των μνημείων και δεν θα συνεχίσουν οι αρχαιολογικοί χώροι μόνο ως εισπρακτικοί και μηχανισμοί χωρίς να διατίθενται οι αναγκαίοι πόροι για την βελτίωση των υποδομών τους και την παροχή σύγχρονων υπηρεσιών στους χιλιάδες επισκέπτες τους.
Θεωρώ λοιπόν ότι θα πρέπει να ξαναειδωθεί το θέμα της ένταξης της Σπιναλόγκας με τις νέες ευνοϊκές συνθήκες για την χώρα μας.
Με την υποβολή του φακέλου της υποψηφιότητας της Σπιναλόγκα, η ICOMOS έκανε αρνητική εισήγηση , χωρίς αρνητικά σχόλια για κτηριακά ζητήματα που είναι η αρμοδιότητά της, αλλά χωρίς αρμοδιότητα δεν δέχτηκε την οικουμενική αξία του μνημείου. Η κυβέρνηση, στην περίπτωση, αυτή αντί να οδηγήσει το θέμα στην Γεν. Συνέλευση και να προσπαθήσει – όπως τώρα – για την θετική έκβαση της ένταξης, απέσυρε τον φάκελο και τον κρατά στο συρτάρι . Ένα φάκελο που ολοκληρώθηκε ουσιαστικά από τα τοπικά στελέχη της ΕΦΑΛ, με την καθοδήγηση των στελέχη του Υπουργείου και την οικον. στήριξη από τον Δήμο. Να σημειωθεί με ιδιαίτερη σημασία ότι είναι πολλές οι περιπτώσεις που η Γεν. Συνέλευση της UNESCO έχει εγκρίνει την ένταξη μνημείων με αρνητικές εισηγήσεις από τα τεχνοκρατικά της όργανα.
Νομίζω λοιπόν ότι πρέπει το θέμα να επανέλθει. Ο σχετικός φάκελος είναι έτοιμος , είτε να επανυποβληθεί αυτούσιος, είτε να συμπληρωθεί/διορθωθεί με τις οδηγίες που θα δώσει εκ νέου το Υπουργείο αλλά ως ανεξάρτητο όμως μνημείο όπως ξεκίνησε . Γιατί η Σπιναλόγκα δεν είναι ένα ακόμα ενετικό φρούριο αλλά ένα μνημείο ιδιαίτερα ξεχωριστό λόγω της τελευταίας περιόδου χρήσης του . Ο τεράστιος αριθμός επισκεπτών που επισκέπτεται ένα μνημείο όπως τα στρατόπεδα του Ολοκαυτώματος στην Κεντρ. Ευρώπη, της νήσου Robben Island της Νότιας Αφρικής όπου είχε εγκλειστεί ο Νέλσον Μαντέλα, των νήσων Goree στην Σενεγάλη από όπου έφευγαν οι καραβιές με μαύρους σκλάβους για την φυτείες στην Αμερική, το κάνει όχι για την πολιτιστική του σημασία. Τα μνημεία αυτά όπως φαίνεται και από τις αναρτήσεις στον κατάλογο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO – που φαίνονται δίπλα – είναι χωρίς πολιτιστική διάσταση. Απέκτησαν δε την οικουμενικότητά τους ως μνημεία υπενθύμισης της αξίας της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας και που η σύγχρονη ορολογία αποφάσισε να τα αποκαλεί ‘’μαύρα’’ μνημεία. Ως κοινωνία μάλλον μας είναι δύσκολο να δεχθούμε την υπενθύμιση των ευθυνών μας για την πορεία της κοινωνίας μας σήμερα, και ίσως γι’ αυτό οι χώροι αυτή μνήμης , τους ‘’χρωματίζονται’’/ονοματίζονται ‘’μαύροι’’.
Η ένταξη της Σπιναλόγκα ως σειριακή εγγραφή των ενετικών φρουρίων θα αλλιώσει τελείως τον χαρακτήρα του μνημείου. Του χαρακτήρα που του έδωσε η τελευταία χρήση του μνημείου – ως χώρος απομόνωσης και εγκλεισμού – και που αποτελεί και τον λόγο της επίσκεψης από τους χιλιάδες επισκέπτες του.
Στην Σπιναλόγκα όμως συνυπάρχει ο πολιτισμός λόγω του φρουρίου. Αλλά και η αχλύς που το περιβάλει και το διαφοροποιεί από ανάλογα φρούρια λόγω της τελευταίας χρήσης του λόγω της υπενθύμισης των ανθρώπινων αξιών.
Ας το ξαναδούν λοιπόν όλοι, τοπικές, περιφερειακές αρχές και ΥΠ.ΠΟ. Κυρίως οι τοπικοί παράγοντες αν πράγματι ενδιαφέρονται για την ανάδειξη ενός ακόμα μνημείου της Κρήτης σε μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ύπαρξη περισσότερων εθνικών μνημείων στον κατάλογο στην UNESCO περιποιεί τιμή για την χώρα και την Κρήτηκαι σημαντικό πλεονέκτημα για την βαριά μας βιομηχανία τον τουρισμό.
Αντώνης Εμμ. Ζερβός
Πολιτ. Μηχ/κός ΕΜΠ
πρ. Δήμαρχος Αγ. Νικολάου
