Η ανάδειξη της ταυτότητας και του πλούτου σε ιστορία και παράδοση της ενδοχώρας, είναι ένα από τα ζητούμενα των καιρών μας. Στοχεύει, από τη μια, στη συνειδητοποίηση της σημασίας που είχε διαχρονικά η ορεινή ζώνη στη διαμόρφωση του πολιτισμού και της ιδιοσυγκρασίας του λαού που κατοίκησε αυτόν τον τόπο και από την άλλη, στον εμπλουτισμό και διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος, που προοδευτικά τείνει προς αναζήτηση περισσότερων και αυθεντικών εμπειριών από την επίσκεψη σε μια περιοχή -κάτι περισσότερο από ήλιο και θάλασσα, που αποτελεί το κυρίαρχο πακέτο διακοπών.
Σ’ αυτό ακριβώς στοχεύει και η σχεδιαζόμενη προγραμματική σύμβαση μεταξύ Περιφέρειας Κρήτης, Υπουργείου Πολιτισμού (ΕΦΑΛΑΣ) και Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου για ένα ερευνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Αρχαιολογικό πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Δίκτης», το οποίο θα περιλαμβάνει καθαρισμό, ανασκαφή, μελέτη και ανάδειξη μινωικών κτηρίων στις ορεινές περιοχές των Δήμων Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας. Από την ΕΦΑΛΑΣ επιστημονική υπεύθυνη είναι η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Βάσω Ζωγραφάκη. Η προγραμματική σύμβαση θα είναι ύψους 150.000 ευρώ, με 5ετή διάρκεια, ώστε να απορροφώνται από 30.000 ετησίως σε βάθος πέντε ετών. Ήδη η πρώτη εγγραφή θα γίνει στον νέο Προϋπολογισμό της Αντιπεριφέρειας Λασιθίου, διαβεβαίωσε ο Αντιπεριφερειάρχης Γιάννης Ανδρουλάκης.
Για το θέμα αυτό συναντήθηκαν την Παρασκευή στην Αντιπεριφέρεια Λασιθίου ο Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ Γιάννης Παπαδάτος και ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης, όπου συζήτησαν τις λεπτομέρειες για τη συνεργασία, στο πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης.
«Τα βουνά μας στη ζώνη αυτή είναι γεμάτα με αρχαιότητες, κτίρια τα οποία μπορούν να αποτελέσουν σημεία αναφοράς στις διαδρομές, που επιλέγονται να αναδειχθούν, να χαρτογραφηθούν και να προταθούν για επίσκεψη από τους περιηγητές που αναζητούν κάτι το διαφορετικό ερχόμενοι στον τόπο μας. Εξάλλου, αυτό ανατρέπει και την αντίληψη που είχαμε ως τώρα, ότι δηλ. τα βουνά μας είναι μόνο για τους βοσκούς… Φέτος, το σημαντικότερο εύρημα στην ανασκαφή που διεξάγουμε στα Λαυράκια της Καλαμαύκας ήταν ένας τροχός αγγειοπλάστη! Αλλά, ποιος βοσκός πηγαίνει σε μια ορεινή περιοχή κουβαλώντας ένα τροχό αγγειοπλαστικής; Αυτό δείχνει ότι εκεί υπήρχε οργανωμένη κοινωνία- ναι, από ανθρώπους του καθημερινού μόχθου…», επεσήμανε ο κ. Παπαδάτος.
Lasithi Trails
Ο κ. Ανδρουλάκης αναφέρθηκε στη δράση που ανέλαβε πριν τρία χρόνια για τη διαμόρφωση μονοπατιών (Lasithi Trails) που διασχίζουν την ενδοχώρα, εκπονώντας μελέτη για τη δημιουργία 18 τέτοιων επισκέψιμων διαδρομών. Το εγχείρημα διαμορφώνει νέα οικονομία μικρής κλίμακας πέραν της παραθαλάσσιας ζώνης, προσφέροντας νέα σημεία αναφοράς που θα προσελκύσουν περισσότερους επισκέπτες. «Βρισκόμαστε πολύ κοντά στην εξασφάλιση της χρηματοδότησης για τη δράση αυτή και όλο αυτό θα δέσει αρμονικά ενισχύοντας το προφίλ των διαδρομών αυτών όταν δεθούν με τα στοιχεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που θα επιλεγούν. Μαζί με τα «Bike Trails» και τα αναρριχητικά πεδία, δημιουργείται ένα εναλλακτικό αναπτυξιακό προϊόν, για την ενίσχυση της ενδοχώρας. Η ανάδειξη των κατοίκων των περιοχών, του πολιτισμού και της παράδοσης που βιώνουν, την ιστορική κληρονομιά, τα κατάλοιπα της διαχρονικής παρουσίας των ανθρώπων της ορεινής ζώνης Μαλλών, Ανατολής, Καλαμαύκας, Μεσελέρων, Πρίνας, Κρούστα, Καθαρού και Κριτσάς, δημιουργούν άλλη αναπτυξιακή δυναμική στην περιοχή αυτή. Το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 ενεργοποιείται ξανά…», είπε ο κ. Ανδρουλάκης.
Οι δράσεις
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τους καθαρισμούς από την πυκνή βλάστηση μεγάλου αριθμού μινωικών κτηρίων στις ορεινές περιοχές των δύο δήμων και την ανασκαφή κάποιων από αυτά, με σκοπό τη δημιουργία ενός δικτύου ορεινών διαδρομών που θα τα περιλαμβάνουν. Κύριος στόχος είναι η ανάδειξη του εντυπωσιακού κτιριακού πλούτου στην ορεινή αυτή ζώνη και η διαμόρφωσή τους σε επισκέψιμους χώρους.
Ο κ. Παπαδάτος είναι ίσως ο μόνος που επικέντρωσε τη συστηματική αρχαιολογική και ανασκαφική του έρευνα στους απλούς καθημερινούς ανθρώπους των βουνών και όχι στα «ανακτορικά» διοικητικά κέντρα ή τις μεγάλες πόλεις των πεδιάδων και της παράκτιας ζώνης. Σκοπός είναι η διαμόρφωση στην περιοχή ενός «ενιαίου χώρου», όπου με μια επίσκεψη ο επισκέπτης να μπορεί να δει τον βοσκό, τον μελισσοκόμο, τον υλοτόμο, τον αγγειοπλάστη στα αρχαία κτίρια και με βάση τα ευρήματα σε αυτά, θα είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται κάτι τέτοιο.
Στο δάσος του Κρούστα
Ειδικά στο δάσος του Κρούστα, όπου έχει εντοπιστεί εντυπωσιακός κτιριακός πλούτος, της προϊστορικής περιόδου, προσφέρεται πλούσιο υλικό προς ανάδειξη και αξιοποίηση μετά από καθαρισμούς και σημειακή αρχαιολογική ανασκαφή. Το ίδιο και σε πολλά άλλα σημεία.
Βιβλίο για την ιστορία της Ιεράπετρας
Επίσης ο καθηγητής συζήτησε με τον Αντιπεριφερειάρχη τη συγγραφή ενός βιβλίου για την ιστορία της Ιεράπετρας. Σκοπός το βιβλίου είναι κυρίως να κεντρίσει το ενδιαφέρον και γνωρίσουν και να αγαπήσουν τα παιδιά και οι νέοι της περιοχής την ιστορία και την ταυτότητα του τόπου όπου γεννήθηκαν και ζουν, υπογράμμισε ο κ. Ανδρουλάκης. Έτσι, να δημιουργηθεί μια επόμενη γενιά που θα αγαπήσει τις πόλεις όπου ζει, εξήγησε. Θα είναι εκλαϊκευμένης γραφής ώστε να είναι κατανοητό από τις νεαρές ηλικίες, σε μια μορφή, όπως ένας αρχαιολογικός οδηγός, που θα ξεκινά από τους προϊστορικούς χρόνους και θα εκτείνεται μέχρι την ενετική περίοδο. Ξεχωριστό αντικείμενο αποτελούν από μόνες τους οι εκκλησίες και τα εξωκλήσια της περιοχής.
Τέλος, ο κ. Ανδρουλάκης συζήτησε με τον κ. Παπαδάτο την πιθανότητα συνεργασίας της Περιφέρειας και του ΕΚΠΑ για την αναζήτηση πηγών ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες αναπτυξιακού χαρακτήρα στις ορεινές περιοχές των Δήμων Αγ. Νικολάου και Ιεράπετρας και τη διαμόρφωση ενός δικτύου υποδομών που θα συμβάλουν σε αυτό.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
