Σε «πεδίο μάχης» μετατρέπεται το εκκλησιαστικό τοπίο στην Κρήτη, μετά την αιφνίδια και μονομερή απόφαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου να προχωρήσει στην εκλογή του Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίου σε Μητροπολίτη Μοσχονησίων. Η είδηση έπεσε ως «κεραυνός εν αιθρία» το μεσημέρι της Τετάρτης, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις και βυθίζοντας σε βαθιά κρίση τις σχέσεις Φαναρίου και Εκκλησίας της Κρήτης.
Η απόφαση του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου ελήφθη χωρίς να έχει προηγηθεί παραίτηση του 81χρονου Ιεράρχη, αλλά ούτε καν ενημέρωσή του. Πρόκειται ουσιαστικά για μια υποχρεωτική μετάθεση σε μια Μητρόπολη άνευ ποιμνίου (Τιτουλάριος), η οποία ερμηνεύεται από εκκλησιαστικούς κύκλους ως μια επίδειξη ισχύος του Φαναρίου απέναντι στην «απειθαρχία» της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης στο ζήτημα της εκλογής του νέου Μητροπολίτη Κυδωνίας.
Με την κίνηση αυτή, το Πατριαρχείο «κενώνει» βιαίως τη θέση στο Σπήλι, ανοίγοντας τον δρόμο για την κάθοδο Πατριαρχικής Εξαρχίας στο νησί, καθώς πλέον χηρεύουν δύο Μητροπόλεις.
Η αδυναμία εκλογής στις 31 Οκτωβρίου Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου, προκάλεσε μεγάλη δυσαρέσκεια στο Φανάρι. Οι δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν πως η επιμονή τριών ιεραρχών, οδήγησε στο να μην υπάρξει εκλογή στις 31 Οκτωβρίου με αποτέλεσμα να υπάρξουν τα σημερινά προβλήματα.
«Ουδέν γνώριζε» – Ξεσηκωμός Κλήρου και τοπικής κοινωνίας
Η αντίδραση στην ενδοχώρα του Ρεθύμνου και τα Σφακιά ήταν ακαριαία και οργισμένη. Ο Σύνδεσμος Κληρικών της Μητροπόλεως «Οι Άγιοι Τέσσερεις Μάρτυρες» εξέδωσε ανακοίνωση-καταπέλτη, κάνοντας λόγο για ενέργεια που προκαλεί «βαθιά θλίψη και απογοήτευση». Οι ιερείς αποκαλύπτουν ότι ο κ. Ειρηναίος τους ενημέρωσε πως «ουδέν γνώριζε και ουδέποτε ερωτήθηκε υπό ουδενός». Δηλώνουν μάλιστα την αμετακίνητη στήριξή τους στον Ποιμενάρχη που επί 35 χρόνια «ανέστησε από την τέφρα» την ακριτική Μητρόπολη, ξεκαθαρίζοντας πως γι’ αυτούς παραμένει ο μοναδικός Επίσκοπος.
Παράλληλα εξαίρει το έργο του κ. Ειρηναίου, τονίζοντας πως επί 35 έτη «διακονεί θυσιαστικά», έχοντας ανακαινίσει πλήθος ναών και χειροτονήσει εβδομήντα κληρικούς. Οι ιερείς δηλώνουν την «υιική αφοσίωση» και την άρνησή τους να αποδεχθούν την εξέλιξη, ξεκαθαρίζοντας πως για εκείνους παραμένει ο Ποιμενάρχης που «ανέστησε την Μητρόπολη από την τέφρα της», ενώ καλούν τους βουλευτές και την κοινωνία σε συμπαράσταση στον «δίκαιο αγώνα» τους.
Ταυτόχρονα, ηχηρή παρέμβαση έκαναν από κοινού οι Δήμαρχοι Αγίου Βασιλείου, Αμαρίου και Σφακίων (Γ. Ταταράκης, Π. Μουρτζανός, Γ. Ζερβός). Χαρακτηρίζοντας τους εαυτούς τους «πνευματικά παιδιά» του Μητροπολίτη, εξέφρασαν την λύπη και τον προβληματισμό τους για το γεγονός ότι η απόφαση ελήφθη χωρίς να ερωτηθεί ο ίδιος. Υπογραμμίζουν το «ανιδιοτελές και πολυσχιδές έργο» του που αποτέλεσε «πηγή ενότητας» για τις επαρχίες τους, ζητώντας να εισακουστεί η προσωπική του επιθυμία και να επικρατήσει πνεύμα δικαιοσύνης στην Τοπική Εκκλησία.
Σοκ στην Επαρχιακή Σύνοδο
Η εξέλιξη αυτή φέρνει την Εκκλησία της Κρήτης προ τετελεσμένων και νομικών αδιεξόδων. Το Κανονικό Δίκαιο του Πατριαρχείου συγκρούεται εν προκειμένω με το καθεστώς της ημιαυτόνομης Εκκλησίας και το Πολιτειακό Δίκαιο, καθώς δεν νοείται μετάθεση Μητροπολίτη χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του ή απόφαση ελληνικού δικαστηρίου βάσει του Καταστατικού Χάρτη.
Το μήνυμα του κ. Βαρθολομαίου είναι σαφές: η περίοδος ανοχής τελείωσε. Με τον κ. Ειρηναίο να αρνείται – σύμφωνα με πληροφορίες– να αποδεχθεί την «προαγωγή» και τους κληρικούς να ζητούν από τους βουλευτές και την Ιερά Σύνοδο της Κρήτης να πάρουν θέση, οι επόμενες ημέρες προμηνύονται δραματικές.
Η Σύνοδος στο Ηράκλειο καλείται πλέον να διαχειριστεί το μεγαλύτερο ίσως ρήγμα στη σύγχρονη ιστορία της με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ισορροπώντας ανάμεσα στην κανονική υπακοή και την προάσπιση της αξιοπρέπειας των μελών της.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
