Είναι αλήθεια πως ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης Οδυσσέας Ζώρας δεν δίνει συχνά συνεντεύξεις. Ωστόσο επιδιώκει την επαφή του Πανεπιστημίου με την κοινωνία και χωρίς ενδοιασμούς δηλώνει υπέρμαχος της εξωστρέφειας, ακόμα κι αν αυτό μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση ρόλων και προβλήματα. Θεωρεί μάλιστα πως το έργο του Πανεπιστημίου κρίνεται από την σχέση του με την κοινωνία και επιδιώκει ένα σημαντικό άνοιγμα του Πανεπιστημίου Κρήτης με επίκεντρο τον Άγιο Νικόλαο.
«Για το Πανεπιστήμιο Κρήτης η Δια Βίου Μάθηση αποτελεί πρώτη προτεραιότητα», δηλώνει στην ΑΝΑΤΟΛΗ ο Πρύτανης, στη διάρκεια μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας συζήτησης που είχαμε για την σχέση του Πανεπιστημίου με τον Άγιο Νικόλαο και την Ανατολική Κρήτη και με αφορμή την κουβέντα που άνοιξε το τελευταίο χρονικό διάστημα με την Σχολή Τουρισμού.
Συναντηθήκαμε με τον Πρύτανη στο γραφείο του στο Ηράκλειο. Το αίτημα διατυπώθηκε τηλεφωνικά και ομολογώ πως με δεδομένο το διαμορφωμένο κλίμα του τελευταίου χρονικού διαστήματος, η καλύτερη εκδοχή που ανέμενα ήταν μια τυπική, ευγενική άρνηση «λόγω φόρτου εργασίας». Οι πανεπιστημιακοί είθισται να είναι φειδωλοί στην επαφή με την δημοσιότητα. Εστιάζουν στην επίσημη καταγραφή του επιστημονικού έργου και αποφεύγουν την δημοσιογραφική καταγραφή, προσπερνώντας την συζήτηση για τα τρέχοντα θέματα ή τον στρατηγικό σχεδιασμό των πανεπιστημίων.
Ο Οδυσσέας Ζώρας, ωστόσο, είναι άνθρωπος που διαθέτει επικοινωνιακή αμεσότητα, μιλά με ειλικρίνεια και χωρίς περιστροφές. Προσηνής και με μια έμφυτη ευγένεια στην συμπεριφορά και το λόγο του, προσδιορίζει με σαφήνεια τις στοχεύσεις του σε ότι αφορά την επέκταση των Πανεπιστημιακών δράσεων, διευκρινίζοντας πως κινείται πάντα στα όρια του θεσμικού του ρόλου, έχοντας κληθεί από την απόφαση της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου να διαχειριστεί το θέμα της εγκατάστασης πανεπιστημιακών δομών – ινστιτούτων κοινωνικής απήχησης στον τόπο μας.
Σχολή Τουρισμού
Σχολή Τουρισμού στο Ρέθυμνο. Το θέμα δεν μπορούσε παρά να είναι στο επίκεντρο και πρώτο στην ατζέντα της συζήτησης. «Κατανοώ, πραγματικά, το αίτημα της τοπικής κοινωνίας για τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η Σύγκλητος ωστόσο ως Συλλογικό όργανο έχει ένα πλαίσιο λειτουργίας. Ακολουθεί τα όσα προβλέπει ο νόμος για την λειτουργία του Πανεπιστημίου Κρήτης. Σύμφωνα με αυτό η έδρα είναι το Ρέθυμνο και έχει υποστηρικτικές δομές στο Ηράκλειο. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτό το πλαίσιο λειτουργίας και δεν νομοθετούμε. Έχουμε θεσμικά πλαίσια που πρέπει να λειτουργούμε και με αυτά πορευόμαστε. Μάλιστα και στην παρούσα κατάσταση υπάρχει πρόβλημα διότι όλες οι διοικητικές δομές είναι διπλές στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και αυτό προκαλεί μεγάλη ταλαιπωρία, έξοδα και προβλήματα. Είναι δε διαμορφωμένη μία κατάσταση όπου οι λεγόμενες “εύρωστες Σχολές” είναι στο Ηράκλειο και οι αποκαλούμενες “αδύναμες” στο Ρέθυμνο. Έτσι τμήματα όπως τα φιλολογικά ή η κοινωνιολογία που δεν θεωρούνται εύρωστα διότι δεν μπορούν να κερδίσουν πόρους βρίσκονται στο Ρέθυμνο, σε αντίθεση για παράδειγμα με το Τμήμα Φυσικής που μπορεί να αξιοποιήσει χρηματοδοτικά προγράμματα μεγάλου ύψους”, με αποτέλεσμα αυτό να κρατά ανοικτή μια διαρκή συζήτηση για την διασπορά των Σχολών», εξηγεί ο κ. Ζώρας, αναφερόμενος στο πλαίσιο λήψης των αποφάσεων για την δημιουργία νέων Σχολών. Ξεκαθαρίζει δε πως η διάσπαση των αντικειμένων δεν υιοθετείται από τα εκπαιδευτικά στελέχη και τη Σύγκλητο και μάλιστα η Σύγκλητος, όργανο στο οποίο κάθε μέλος λειτουργεί αυτόνομα, προβληματίζεται σοβαρά για την όποια χωροταξική ανάπτυξη εκτός του πανεπιστημιακού campus.
Ειδικά για την Σχολή Τουρισμού, ο κ. Ζώρας εξηγεί πως είναι ένα ακαδημαϊκό κομμάτι που είναι δύσκολο να συγκροτηθεί και θέλει πολλές προσπάθειες. Στο διαδικαστικό κομμάτι αναφέρει πως βρίσκεται στην αρχή και ορίστηκε μία επιτροπή εμπειρογνωμόνων που γνωρίζουν πολύ καλά τα θέματα, η οποία «θα παρουσιάσει το πρόγραμμα σπουδών το οποίο θα πάει ακολούθως για Προεδρικό Διάταγμα και για να δημοσιευτεί στο ΦεΚ και μετά με θέσεις που θα υποστηριχθούν μέσα από το Πανεπιστήμιο θα αρχίσει να συγκροτείται η Σχολή. Το ισχυρό μας χαρτί είναι η Πληροφορική, γιατί το τμήμα είναι πολύ καλό και η υποστήριξη του συγκεκριμένου τμήματος θα είναι σημαντική. Με το αντικείμενο αυτό θα διαφοροποιηθούμε από άλλα πανεπιστημιακά τουριστικά τμήματα. Ο τουρισμός έχει εξελιχθεί σ’ ένα εξαιρετικά πολύπλοκο ακαδημαϊκά αντικείμενο. Άρα θα υπάρχει μαζί Ψυχολογία, Οικονομικά και μια σειρά αντικείμενα που λειτουργούν στο Πανεπιστήμιο κι έχουν σημασία για να μπορέσει να λειτουργήσει η Σχολή. Ουσιαστικά, το Τμήμα του Τουρισμού συγκεντρώνει μεγάλο τμήμα των θεωρητικών επιστημών και απαιτεί την άμεση συνεργασία μαζί τους για να καταφέρει να λειτουργήσει». Μάλιστα, όπως εξηγεί ο Πρύτανης, θα πρόκειται για μια Σχολή που θα εστιάζει στην σχέση του τουρισμού με την οικονομία.
Σε ότι αφορά την απόφαση για την στέγασή της, ο κ. Ζώρας αναφέρει πως ο Δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης έχει παραχωρήσει το Δημαρχείο Φωκά, «αλλά ακόμα κι αυτή η στέγαση θα είναι προσωρινή δεδομένου ότι η Σύγκλητος θέλει το Τμήμα Τουρισμού να είναι μέσα στο campus του πανεπιστημίου».
Είναι αξιοσημείωτο πάντως πως στο παραπάνω πλαίσιο λειτουργίας και με δεδομένο ότι υπάρχει η ΑΣΤΕΚ στον Άγιο Νικόλαο, διαφαίνεται πως μπορεί να υπάρξει μια συζήτηση η οποία μπορεί να ξεκινήσει και να αναπτυχθεί, γύρω από τη συνεργασία και τις συνέργειες που μπορούν να υπάρξουν ανάμεσα στο θεωρητικό, επιστημονικό και ερευνητικό πεδίο που θα έχει μια Πανεπιστημιακή Σχολή Τουρισμού, με την πρακτική, εφαρμοσμένη μεθοδολογία που υπηρετεί με επάρκεια η ΑΣΤΕΚ. Μάλιστα ο Πρύτανης δεν αποκλείει το ενδεχόμενο της συνεργασίας ως προοπτική, εφόσον αυτό κρίνεται σημαντικό από τους άμεσα εμπλεκόμενους με τις σχολές.
Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα κι αφού, προς το παρόν, είναι για το Πανεπιστήμιο ανέφικτη η παρουσία πανεπιστημιακών Τμημάτων ή Σχολών έξω από τα θεσμοθετημένα όρια, το προφανές ερώτημα είναι αν υπάρχει προοπτική λειτουργίας πανεπιστημιακών δομών στον Άγιο Νικόλαο, δεδομένου ότι έχει υπάρξει μια σοβαρή προετοιμασία με επαφές και αρκετές συναντήσεις.
«Δεν υπάρχουν απλώς επαφές. Έχουμε συναντηθεί πέντε φορές. Είχαμε και συνάντηση με τους αιρετούς του Δήμου στον Άγιο Νικόλαο, τον Δήμαρχο και τους επικεφαλής των παρατάξεων του Δημοτικού Συμβουλίου και είπαμε πως δεν μπορούν ρεαλιστικά να γίνουν Τμήματα Σχολών εκεί για τους λόγους που εξήγησα. Θέλω να είμαι ρεαλιστής και παράλληλα να πω ξεκάθαρα πως για ότι μπορούμε να προσπαθήσουμε, θα το κάνουμε. Σας λέω λοιπόν σήμερα πως το Πανεπιστήμιο Κρήτης είναι έτοιμο από την πλευρά του να προχωρήσει αυτή την συνεργασία. Έχει κάνει το πρώτο βήμα συνεργασίας με την απόφαση της Συγκλήτου και περιμένει από τον Δήμο Αγίου Νικολάου να προχωρήσει στην υλοποίηση της συμφωνίας για το κτίριο για να προχωρήσει και η εγκατάσταση του Ινστιτούτου Δια βίου Μάθησης. Παράλληλα, στη συνάντηση με την Δημοτική Αρχή και τους επικεφαλής των παρατάξεων στον Δήμο είπαμε να λειτουργήσουν και τα θερινά σχολεία. Παρότι το Πανεπιστήμιο δεν μπορεί να κάνει Πανεπιστημιακές Σχολές μπορεί να δημιουργήσει πανεπιστημιακές δομές – Ινστιτούτα, στηρίζοντας την διασύνδεση του Ιδρύματος με την πόλη», τόνισε ο Πρύτανης.
Οι δομές
Εξαιρετική εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Πρύτανης ορίζει ως τη μεγαλύτερη εξωστρεφή δράση του Πανεπιστημίου το Ινστιτούτο Δια Βίου Μάθησης, το οποίο τονίζει πως θα γίνει στον Άγιο Νικόλαο μαζί με τα θερινά σχολεία και το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος στο Φινοκαλιά.
«Ως Πρυτανεία έχουμε πολύ μεγάλη ευαισθησία στο κοινωνικό άνοιγμα, κ. Ατσαλάκη. Είμαστε υπέρ της απόλυτης εξωστρέφειας, ακόμα κι αν αυτό κάποιες φορές προκαλεί ζημιά, διότι στην απόλυτη εξωστρέφεια ο κοινωνικός χώρος στον οποίο απευθύνεσαι, αν δεν έχει συναίσθηση του διακριτού του ρόλου, τότε υπάρχει πρόβλημα. Εμείς όμως στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι η μεγαλύτερη εξωστρεφής έκφραση ενός Πανεπιστημίου είναι η Δια βίου Μάθηση. Διότι εκεί συγκλίνουν όλες οι κοινωνικές ομάδες. Για να το πω με παραδείγματα: Δημιουργείται ένα καινούργιο λειτουργικό σύστημα που πρέπει να εφαρμοστεί στις Τράπεζες. Έρχονται και μας ζητούν να εκπαιδεύσουμε την ομάδα που θα το χειριστεί. Υπάρχει μια καινούργια πρόβλεψη κι ένα σύστημα για τους εκπαιδευτικούς των Σχολείων. Έρχεται το Υπουργείο και μας ζητά να τους εκπαιδεύσουμε. Εμείς αναλαμβάνουμε την εκπαίδευση σε ό,τι καινοτόμο και καινούργιο υπάρχει για όλες τις εργασιακές ομάδες. Αυτή θεωρώ πως είναι η προσφορά του Πανεπιστημίου στην κοινωνία. Το να παράγουμε φοιτητές και έρευνα είναι το κλασικό μας έργο, αλλά η εξωστρέφεια και ο συσχετισμός με την κοινωνία έχει εξαιρετική σημασία και γίνεται μέσα από το έργο του Ινστιτούτου. Η Δια Βίου Μάθηση είναι σημαντικό πανεπιστημιακό εργαλείο και η κυριότερη έκφραση εξωστρέφειας. Αν θέλετε να δείτε εάν ένα πανεπιστήμιο είναι εξωστρεφές δείτε τι δραστηριότητα έχει στην Δια Βίου Μάθηση. Για το Πανεπιστήμιο Κρήτης είναι πρώτη προτεραιότητα η Δια Βίου Μάθηση», υπογραμμίζει ο κ. Ζώρας.
Περιγράφοντας τον ρόλο των τριών δομών, σημειώνει πως ο Φινοκαλιάς είναι ένας σταθμός περιβάλλοντος εξαιρετικής φήμης και λειτουργίας. «Επειδή η περιοχή έχει θεωρηθεί η καθαρότερη από πλευράς περιβάλλοντος είναι το σημείο αναφοράς του καθαρού περιβάλλοντος και σε αυτόν τον σταθμό αναφέρονται παρά πολλοί που ασχολούνται με το περιβάλλον και την ρύπανση. Μάλιστα θα επεκταθεί και στο θαλάσσιο χώρο και πάμε να το κάνουμε Ινστιτούτο Περιβάλλοντος με μεγάλη σημασία και απήχηση. Έχουμε πάρει το παλιό σχολείο που βρίσκεται εκεί, έχουμε πολύ καλή συνεργασία με τον Δήμο Αγίου Νικολάου που μας έχει υποστηρίξει και υπάρχει μια καλή χημεία εκεί για να συνεχίσουμε».
Θερινά σχολεία
Σε ότι αφορά τα θερινά Σχολεία, ο Πρύτανης σημειώνει πως είναι ένας παρά πολύ σοβαρός θεσμός για το πανεπιστήμιο και με μεγάλες προοπτικές διότι «συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό φοιτητών απ’ όλο τον κόσμο και είναι προβολή για την Κρήτη και τον τόπο που τα φιλοξενεί. Νομίζω πως ο Άγιος Νικόλαος είναι το ιδανικό μέρος για να γίνονται αυτά. Φέτος για παράδειγμα είχαμε ένα θερινό σχολείο στη Γλωσσολογία που ήρθαν 200 φοιτητές από την Αμερική και βέβαια όλη την θερινή περίοδο μπορούν ν’ αναπτυχθούν προγράμματα».
Τέλος, με αφορμή τους υψηλούς τόνους, την έντονη κριτική και κάποιους σκληρούς χαρακτηρισμούς που διατυπώθηκαν το τελευταίο χρονικό διάστημα, ο Πρύτανης θεωρεί πως είναι κρίσιμο να επικεντρωθούν όλοι στον κοινό στόχο.
«Αυτή τη στιγμή είναι η ώρα να σταματήσουν οι σκιαμαχίες που δεν οδηγούν πουθενά και να προχωρήσουμε στην υλοποίηση των αμοιβαίως δοθέντων υποσχέσεων. Όλο αυτό το πακέτο: Ινστιτούτο Δια βίου μάθησης, Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Θερινά Μαθήματα του Πανεπιστημίου, υπάρχει η επιθυμία, αλλά και της Συγκλήτου η έκφραση, να γίνουν στον Άγιο Νικόλαο. Εμείς από την πλευρά μας, ότι ήταν να κάνουμε το έχουμε κάνει. Υπάρχει απόφαση της Συγκλήτου για την χωροθέτηση του Ινστιτούτου Δια βίου Μάθησης. Τώρα υπάρχουν οι υποσχέσεις από την πλευρά του Δήμου που πρέπει να υλοποιηθούν για να προχωρήσουμε. Δηλαδή, ένα κτίριο για την στέγαση των δομών αυτών και την παρουσία των θερινών σχολείων. Είμαστε στην φάση που περιμένουμε από τον Δήμο και τον Δήμαρχο να κινηθούν ώστε να προχωρήσουμε στη συνεργασία», καταλήγει ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
