Για το τέλος Νοεμβρίου μετατίθεται η έναρξη της πρώτης υποβρύχιας συστηματικής ανασκαφής που θα επιχειρήσει η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων στον αρχαίο Ολούντα. Αρχικά η έναρξη της ανασκαφής είχε προσδιοριστεί για τα μέσα με τέλη Οκτωβρίου αλλά η γραφειοκρατική διαδικασία που απαιτήθηκε να προηγηθεί υποχρέωσε σε επαναπρογραμματισμό των υποβρύχιων εργασιών, που θα διενεργήσει το προσωπικό του Γραφείου Κρήτης της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, με επικεφαλής τον προϊστάμενο του Γραφείου, Δρ Θεοτόκη Θεοδούλου.
Η ανασκαφή θα ξεκινήσει από τη νότια πλευρά του Πόρου, όπου, ήδη σε προηγούμενη φάση, της υποβρύχιας επιφανειακής αρχαιολογικής έρευνας, που πραγματοποιήθηκε από το 2017 έως το 2021, έχουν εντοπιστεί με τη χρήση μέσων υψηλής τεχνολογίας, σημαντικά ίχνη εντυπωσιακών πέτρινων κατασκευών.
Όπως είπε στην ΑΝΑΤΟΛΗ ο κ. Θεοδούλου, η διάρκεια των ανασκαφών είναι 15 περίπου ημέρες. Ανά ζεύγη – ένας αρχαιολόγος και ένας βοηθός – θα καταδύονται κάθε φορά και θα σκάβουν στο βυθό, χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα μέσα μιας και τέτοιου είδους ανασκαφή στο βυθό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και τη χρήση τεχνικών μέσων που θα εξασφαλίζει ασφάλεια για τους καταδυόμενους και ευχέρεια στην πρόοδο των εργασιών.
Σε κάθε κατάδυση η ανασκαφή στο βυθό ακολουθεί τα ίδια πρωτόκολλα που ισχύουν και για την ανασκαφή στην ξηρά, αλλά συμπληρωματικά χρησιμοποιείται μια αντλία προκειμένου να διατηρείται διαύγεια του νερού στο σημείο της ανασκαφής και να αποτρέπεται η «θολούρα».
Επιδίωξη κατ’ αρχήν είναι με την ανασκαφή σε βάθος να εξακριβωθεί η ταυτότητα των κατασκευών που φθάνουν ως την επιφάνεια του βυθού, αν είναι τείχος ή κατασκευές που αφορούν το λιμάνι του Ολούντος. Τα επιμέρους ευρήματα θα βοηθήσουν να προσδιοριστεί η χρήση των κτιρίων.
Κύριο αντικείμενο της προγραμματικής σύμβασης είναι η πραγματοποίηση ανασκαφικών τομών σε συγκεκριμένα σημεία και δομές, κυρίως στην περιοχή του Πόρου, όπου εντοπίζεται το «αστικό κέντρο» της αρχαίας πόλεως, καθώς και δοκιμαστικές τομές σε επιλεγμένα σημεία στους όρμους Βαθύ και Μελισσός και στην περιοχή του Τσιφλικιού. Αποτυπώθηκε ό,τι υπήρχε στην επιφάνεια. Η πρώτη φάση έδωσε την γενική εικόνα και τώρα έχει ζητηθεί άδεια για ένα πενταετές πρόγραμμα ανασκαφής.
Η σημασία του λιμανιού
Με την πρόοδο της αρχαιολογικής ανασκαφής και της μελέτης των ευρημάτων, θα γίνει κατανοητός ο ρόλος του Ολούντος ως λιμανιού – σταθμού στον ναυτικό δρόμο που συνδέει την Κρήτη με το Αιγαίο, αλλά και με την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και θα διασαφηνιστεί η ανάπτυξη της εξωστρέφειας που αποδιδόταν στην πόλη.
Ό,τι νεώτερο προκύψει, αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη τεκμηρίωση, μιας από τις σημαντικές αρχαίες κρητικές πόλεις που υπήρξε ο Ολούς και θα ενισχύσει την πολιτιστική διαδρομή που έχει καθιερώσει η Σπιναλόγκα στην περιοχή, επεκτείνοντας την στην Κολοκύθα και στον Πόρο.
Όπως έχει ήδη γράψει η ΑΝΑΤΟΛΗ, ο αρχαιολογικός χώρος του Ολούντος σχεδιάζεται να ενταχθεί σε οργανωμένες κολυμβητικές διαδρομές, που θα μπορεί κάποιος να τις επισκέπτεται λαμβάνοντας και την αντίστοιχη ιστορική πληροφόρηση για την περιοχή που συμπεριλαμβάνει και άλλες θέσεις αρχαιολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος.
Η νέα φάση της αρχαιολογικής έρευνας στον αρχαίο Ολούντα χρηματοδοτείται από την Αντιπεριφέρεια Λασιθίου στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης στην οποία συμμετέχουν το Υπουργείο Πολιτισμού, η Περιφέρεια και ο Δήμος Αγίου Νικολάου και προβλέπει τη διάθεση: 10.000 ευρώ το 2023, 10.000 ευρώ το 2024, 10.000 ευρώ το 2025 και 10.000 ευρώ το 2026.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
