Μια νέα, πανελλαδική δημοσκοπική έρευνα, η οποία υλοποιήθηκε από τη Metron Analysis για λογαριασμό του Ινστιτούτου Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ), φέρνει στο φως σημαντικά στοιχεία για την εργασιακή πραγματικότητα στον ιδιωτικό τομέα. Η έρευνα διεξήχθη από τις 25 έως τις 30 Αυγούστου 2025 σε δείγμα 806 εργαζομένων, συνδυάζοντας τηλεφωνικές και διαδικτυακές συνεντεύξεις. Αναδεικνύει την εμπειρία των εργαζομένων σε θέματα όπως η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η ετήσια άδεια, το ωράριο και η ευελιξία, καθώς και οι κοινωνικές και κατ’ επέκταση δημογραφικές συνέπειες του σημερινού εργασιακού πλαισίου.
Ψηφιακή κάρτα εργασίας
Σχεδόν ένας στους δύο (47%) εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα δηλώνει ότι χρησιμοποιεί την ψηφιακή κάρτα εργασίας στην επιχείρησή του. Η χρήση της είναι πιο διαδεδομένη στους κλάδους της μεταποίησης/βιομηχανίας (52%) και του εμπορίου (63%), καθώς και σε μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις (50-249 υπαλλήλους: 58%, 250+ υπαλλήλους: 65%). Για τη συντριπτική πλειονότητα όσων τη χρησιμοποιούν, η καθημερινή της χρήση κρίνεται εύκολη (93%) και δεν παρουσιάζει δυσκολίες.
Ωστόσο, η έρευνα αποκαλύπτει και μια σκοτεινή πλευρά: το 10% των χρηστών της ψηφιακής κάρτας έχει προβεί σε παράτυπη χρήση. Εντυπωσιακό είναι ότι στην πλειονότητα αυτών των περιπτώσεων (62%), η παράτυπη χρήση ζητήθηκε από τον εργοδότη ή τους εργοδότες, ενώ μόνο το 37% ήταν πρωτοβουλία του ίδιου του εργαζόμενου. Παρά τις παρατυπίες, η πλειονότητα των εργαζομένων (65%) που χρησιμοποιούν την κάρτα πιστεύει ότι διασφαλίζει την ορθή τήρηση του ωραρίου εργασίας τους. Αυτή η πεποίθηση είναι ισχυρότερη στις υπηρεσίες (71%) και στις μεγαλύτερες ηλικίες (45+ ετών: 69%), ενώ είναι λιγότερο διαδεδομένη στη μεταποίηση/βιομηχανία (53%) και στους νεότερους (18-29 ετών: 59%).
Άδεια και ωράριο
Όσον αφορά την ετήσια άδεια, πάνω από ένας στους δύο (55%) εργαζόμενους την λαμβάνει σπασμένη σε τρεις ή περισσότερες περιόδους. Το 24% τη λαμβάνει σπασμένη σε δύο περιόδους και μόλις το 20% ολόκληρη σε μία συγκεκριμένη περίοδο. Η πρακτική αυτή είναι πιο συχνή σε μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις (άνω του 64% σε 50+ υπαλλήλους) και στους άνω των 45 ετών (61%). Στην πλειονότητα των περιπτώσεων (77%), η διευθέτηση της άδειας γίνεται με κοινή απόφαση και συνεννόηση μεταξύ εργαζόμενου και εργοδότη.
Η έρευνα διερεύνησε επίσης τις απόψεις για τη μείωση του εβδομαδιαίου ωραρίου εργασίας από 40 σε 37,5 ώρες. Η πλειονότητα των εργαζομένων θεωρεί ότι μια τέτοια μείωση θα είχε θετική επίδραση στην οικογενειακή (84%), ψυχική και σωματική υγεία (83%), κοινωνική ζωή (82%) και παραγωγικότητα (72%). Ωστόσο, η μείωση αυτή απορρίπτεται μαζικά (78%) εάν συνοδεύεται από αναλογική μείωση μισθού, ειδικά από τις μεγαλύτερες ηλικίες. Αντίθετα, γίνεται σχεδόν καθολικά αποδεκτή (94%) εάν ο μισθός παραμείνει ίδιος. Σε περίπτωση μείωσης ωραρίου, το 55% των εργαζομένων θα προτιμούσε συνολική μείωση των ημερών εργασίας μέσα στο έτος, ενώ το 45% θα ήθελε μείωση του ημερήσιου εργάσιμου χρόνου στις 7,5 ώρες.
Η ευελιξία στο χρόνο εργασίας αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό εύρημα. Το 26% των εργαζομένων έχει εργαστεί πολλές/αρκετές φορές έως και 13 ώρες την ημέρα σε δύο ή περισσότερους εργοδότες. Αυτό συμβαίνει περίπου εξίσου με πρωτοβουλία του εργαζόμενου (50%) ή κατόπιν αιτήματος των εργοδοτών (50%). Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι το 33% έχει εργαστεί πολλές/αρκετές φορές 13 ώρες μέσα σε μία ημέρα στον ίδιο εργοδότη. Σε αυτή την περίπτωση, η υπερεργασία προκύπτει κατά κανόνα από αίτημα του εργοδότη (67%), παρά ως πρωτοβουλία του εργαζόμενου (32%), ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες. Τελικά, η πλειονότητα των ερωτώμενων (56%) τοποθετείται αρνητικά στο ενδεχόμενο θεσμοθέτησης 13ωρου στον ίδιο εργοδότη, ακόμη και με αναλογική μείωση των ωρών εργασίας μέσα στην εβδομάδα.
Ωράριο και οικογένεια
Ένα από τα πιο δραματικά ευρήματα της έρευνας αφορά τις κοινωνικές συνέπειες της έντασης της εργασίας. Σχεδόν δύο στους τρεις εργαζόμενους (62%) δηλώνουν ότι το σημερινό ωράριο εργασίας λειτουργεί αποτρεπτικά σε μια πιθανή απόφασή τους να αποκτήσουν παιδιά (ή περισσότερα παιδιά). Το ποσοστό αυτό είναι ιδιαίτερα υψηλό στους άγαμους (69%) και στις γυναίκες (67%), υποδεικνύοντας μια βαθιά επίδραση της εργασιακής συνθήκης στην προσωπική και οικογενειακή ζωή.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο Μανόλης Πεπόνης, Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ, επεσήμανε: «Τα αποτελέσματα της πανελλαδικής έρευνας της ΓΣΕΕ είναι κάτι παραπάνω από ενδεικτικά. Αποδεικνύουν με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι η πίεση στον εργασιακό χώρο είναι αφόρητη και έχει σοβαρές κοινωνικές προεκτάσεις. Η αποδοχή παράτυπης χρήσης της ψηφιακής κάρτας μετά από αίτημα εργοδοτών, η διασπασμένη λήψη των αδειών, και κυρίως, η αποθαρρυντική επίδραση του ωραρίου στη δημιουργία οικογένειας, συγκροτούν το μεγάλο πρόβλημα.
Ως ΓΣΕΕ και ως εκπρόσωποι των εργαζομένων, οφείλουμε να αναδείξουμε αυτά τα ζητήματα και να απαιτήσουμε άμεσες παρεμβάσεις και λύσεις. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη και ευημερία όταν η καθημερινότητα των εργαζομένων είναι ένα διαρκές άγχος και τα θεμελιώδη δικαιώματά τους, όπως το ωράριο και η προσωπική ζωή, παραβιάζονται.
Αν δεν διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των νόμων και αν δεν προωθήσουμε πολιτικές που στηρίζουν την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, θα υποστούμε τις συνέπειες και ως χώρα, γιατί θα κλείσουν πολλά περισσότερα σχολεία από εκείνα που βλέπουμε τώρα να κλείνουν».
Μια χώρα που εργάζεται, αλλά «σβήνει»
Η έρευνα της ΓΣΕΕ αναδεικνύει μια εργασιακή πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από την αμφιλεγόμενη εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας, την ανάγκη για πραγματική ευελιξία που δεν θίγει τα δικαιώματα και τον μισθό των εργαζομένων, και κυρίως, τις βαθιές επιπτώσεις του σημερινού εργασιακού μοντέλου στην κοινωνική συνοχή και τη δημογραφική προοπτική της χώρας.
Τα ευρήματα αυτά θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για έναν ουσιαστικό διάλογο και τη χάραξη πολιτικών που θα προστατεύουν τους εργαζομένους. Αλλά και θα συμβάλλουν στην οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου και ανθρώπινου εργασιακού περιβάλλοντος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
