Ένα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, φτιαγμένο με μεράκι, αγάπη, νοσταλγία και πλημμυρισμένο από πολλαπλά και έντονα συναισθήματα, αφιερωμένο στην Μικρασιατική Καταστροφή αρχίζει να γυρίζεται, να μοντάρεται και να ετοιμάζεται από τον προσεχή Νοέμβριο στην περιοχή της Ιεράπετρας. Η Ελένη Βλάσση είναι η εμπνεύστρια και δημιουργός του ντοκιμαντέρ, με μικρασιάτικες ρίζες, καλλιτεχνική Διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας.
Το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Γη της πονεμένης Παναγιάς» αφορά τον ερχομό των Μικρασιατών μετά την καταστροφή, από διάφορες πόλεις και περιοχές της Μικράς Ασίας, στα Γουρνιά και την διασπορά τους στη συνέχεια σε διάφορες περιοχές του Νομού Λασιθίου, την ένταξή τους και την προσφορά τους στο οικονομικό και πολιτιστικό σκέλος της κοινωνίας στην οποία εν συνεχεία αφομοιώθηκαν.
Όπως εύγλωττα μας λέει η κ. Βλάσση, δεν θα είναι απλά ένα ντοκιμαντέρ μνήμης «αφού εγώ δεν το θεωρώ μόνο ως τέτοιο. Δεν είναι μόνο οι μνήμες από την Μικρασιατική καταστροφή και ο ξεριζωμός τους αλλά είναι και ο ερχομός τους στη νέα κοινωνία του Νομού Λασιθίου, η μη αποδοχή τους αρχικά και η ένταξη και αφομοίωση τους στη συνέχεια στην κοινωνία και οι τομείς στους οποίους άλλαξαν τον κοινωνικό ιστό, δηλαδή στην οικονομία, σε μεθόδους καλλιέργειας, πολιτιστικά, τα οποία και έφεραν εδώ και τα ενέταξαν».
Αφηγήσεις μαρτύρων
και δραματοποίηση
«Η ιδέα για να κάνω το ντοκιμαντέρ» σημειώνει «είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πίσω, όταν από την Τουρκία είχαν έρθει κάποιοι Τουρκοκρητικοί που πήγαν στο Τζαμί. Είχαν έρθει τότε σε επαφή μαζί μου και μου περιέγραψαν την συμφορά που τους βρήκε και αυτούς όταν πήγαν στην καινούργια πατρίδα τους που ήταν η Τουρκία. Στη συνέχεια εγώ που έχω και καταγωγή από Μικρασιατική οικογένεια απ’ την μεριά του πατέρα μου (οι γιαγιάδες μου ήταν Μικρασιάτισσες) και έχω ιδιαίτερη ευαισθησία επάνω στο θέμα, είχα ξεκινήσει να μαζεύω στοιχεία και να κάνω γυρίσματα – συνεντεύξεις με κάποιους γέροντες που έζησαν τα τραγικά γεγονότα της καταστροφής και θα είναι και οι αφηγητές. Τώρα πλέον που έφτασα να έχω αρκετά, θα ξεκινήσω το ντοκιμαντέρ που ως ένα βαθμό θα είναι και δραματοποιημένο ώστε να αναπαραστήσει και την πραγματικότητα της εποχής και να μεταφέρει τον θρήνο, τον πόνο, τον ξεριζωμό, αφού δεν έχουμε εικόνα του πώς έφτασαν οι άνθρωποι στα Γουρνιά και πρέπει αναγκαστικά να την «παράγουμε». Θα έχει δηλαδή τις ζωντανές εικόνες της εποχής εκείνης και των ανθρώπων από την πρώτη γενιά που έζησαν μέχρι προ κάποιων ετών εδώ. Θα υπάρχει μεγάλη δραματοποίηση αφού θέλουμε να έχουμε τον ερχομό, από πού πέρασαν, σε ποιες περιοχές πήγαν, πού κατοίκησαν, πώς εντάχθηκαν ή όχι στην κοινωνία.
Η ιδέα ουσιαστικά έχει ξεκινήσει εδώ και περισσότερα από 5 χρόνια και ωρίμασε αφού έχω πια το υλικό περισσότερο συγκεντρωμένο.
Αυτή την στιγμή οι συνεντεύξεις αυτές που πήραμε όλα αυτά τα χρόνια έχουν τελειώσει και τώρα θα αρχίσουμε τα δραματοποιημένα κομμάτια του ντοκιμαντέρ που θα συνδέσουν την ωμή πραγματικότητα μέσω των ανθρώπων που αφηγούνται και των πλάνων της εποχής με την δραματοποίηση της εποχής – το πώς ήρθαν, τι δουλειές έκαναν, πού εγκαταστάθηκαν αρχικά».
Το ντοκιμαντέρ θα είναι διάρκειας μίας ώρας και πέντε λεπτών, θα πρόκειται στην ουσία για μεγάλου μήκους ταινία. «Δεν ήθελα όμως να κάνω ταινία μιάμισης ώρας» τονίζει «αφού στο τέλος μπορεί να κουράσει. Όσο ενδιαφέρον κι αν είναι ένα θέμα, προτιμώ να λέει ο θεατής «γιατί δεν έχει κι άλλο», από το να αναφωνεί «πότε θα τελειώσει». Το ντοκιμαντέρ αυτό το κάνω μόνη μου όπως και όλες τις ταινίες μου – παραγωγή, έρευνα, σκηνοθεσία και σενάριο και τα χρήματα που χρειάζονται για να γίνουν όλα αυτά».
Αρχές Νοέμβρη
Τα γυρίσματα προγραμματίζεται να ξεκινήσουν στις αρχές του Νοέμβρη (5 με 10), κάτι βέβαια που θα εξαρτηθεί και από τις καιρικές συνθήκες, αφού όπως λέει η κ. Βλάσση «το πρώτο μας γύρισμα θα είναι στην θάλασσα, με βάρκα, αναπαριστώντας πώς έρχονταν οι άνθρωποι στα Γουρνιά, και είναι κάτι που πρέπει να γίνει με ασφάλεια».
«Ξεκινώντας από το πού ήρθαν και με ποιες κακουχίες θα περάσουμε στο πού πήγαν – ποιους χωματόδρομους ακολούθησαν για να φτάσουν μέχρι την Ιεράπετρα, τον Άγιο Νικόλαο, Σητεία, σε όλο το Νομό Λασιθίου».
Αναφορικά με το πώς η ίδια νιώθει μέσα της σχετικά με το θέμα αυτό που καταπιάνεται και στο ντοκιμαντέρ της, η κ. Βλάσση με συγκίνηση απαντά «εγώ επειδή έχω και καταγωγή από γιαγιάδες Μικρασιάτισσες νιώθω συγκλονιστικά συναισθήματα. Ο τίτλος που δίνω στο ντοκιμαντέρ άλλωστε έχει να κάνει με την εικόνα που έφερναν αυτοί οι άνθρωποι όταν έφτασαν στην περιοχή μας. Το μόνο κειμήλιο, το μόνο ιερό και όσιο, η μόνη τους πατρίδα ήταν μία εικόνα της Παναγιάς. Όσα χρόνια κι αν περάσουν τελικά αυτές οι μνήμες δεν πρόκειται να είναι λιγότερο συγκινητικές και συγκλονιστικές».
«Ήθελα πολύ και πολλά χρόνια να το κάνω» υπογραμμίζει ακόμα η σκηνοθέτιδα και παραγωγός «αφού το έχω και εγώ σαν προσωπική ανάγκη για να αποδώσουμε έναν φόρο τιμής σε αυτούς τους ανθρώπους που ξεριζώθηκαν από τις πατρίδες τους για να έρθουν στην «μητέρα πατρίδα». Νιώθω ότι και οι ίδιοι το έχουν ανάγκη, χρειάζονται να τους θυμόμαστε – ότι υπήρξαν, ότι ήρθαν, ότι προσέφεραν κάτι κι αυτοί. Εξάλλου, είναι πλέον πάρα πολλοί αριθμητικά οι απόγονοι Μικρασιατών στις περιοχές μας – έκαναν παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα».
Στην έναρξη του Φεστιβάλ
Το ντοκιμαντέρ θα προβληθεί στην έναρξη του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας του 2018 (το οποίο θα λάβει χώρα, όπως και κάθε χρόνο, το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου) ενώ αμέσως μετά το «ταξίδι» του θα συνεχιστεί σε όλη την Κρήτη (Άγιο Νικόλαο, Ηράκλειο, Χανιά, Οροπέδιο Λασιθίου) αλλά και σε 36 χώρες όλου του κόσμου, στις οποίες πάντοτε συμμετέχει και με τις οποίες αναπτύσσει συνεργασία το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας.
ΝΙΚΟΣ ΣΓΟΥΡΟΣ
