Το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας και της βίας ανηλίκων αποτελεί, αναμφίβολα, ένα από τα πιο ακανθώδη και πολυσύνθετα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας, το οποίο δεν γνωρίζει γεωγραφικά σύνορα και απασχολεί έντονα και την τοπική κοινωνία της Κρήτης. Η έξαρση των περιστατικών βίας τόσο εντός, όσο και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος, δημιουργεί εύλογη ανησυχία στις οικογένειες, στους εκπαιδευτικούς, αλλά και στους θεσμικούς φορείς. Απέναντι σε αυτή τη νέα και ανησυχητική πραγματικότητα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν παραμένει απλός θεατής. Αντιθέτως, αναλαμβάνει ενεργό ρόλο, επιδιώκοντας να λειτουργήσει ως δίχτυ προστασίας και πρόληψης για τη νέα γενιά.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) έχει θέσει το ζήτημα ψηλά στην ατζέντα της, αναλαμβάνοντας μια εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία για την ολοκληρωμένη κατανόηση και αντιμετώπιση του φαινομένου σε τοπικό επίπεδο. Αιχμή του δόρατος σε αυτή την προσπάθεια αποτελεί η Επιτροπή Εγκληματικότητας -Παραβατικότητας των Νέων, υπό την προεδρία του κ. Μιχάλη Καραμαλάκη, μέλους του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ.
Μιλώντας στην ΑΝΑΤΟΛΗ για την κρισιμότητα των παρεμβάσεων που σχεδιάζονται, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εγκληματικότητας -Παραβατικότητας των Νέων της ΚΕΔΕ, κ. Μιχάλης Καραμαλάκης, έδωσε το στίγμα της επόμενης μέρας:
«Η νεανική παραβατικότητα αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που απαιτεί συντονισμένη και πολυεπίπεδη αντιμετώπιση. Η Επιτροπή μας εργάζεται συστηματικά για την ενίσχυση της πρόληψης, την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των Δήμων και τη διαμόρφωση στοχευμένων παρεμβάσεων. Πιστεύουμε ότι η έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, η στήριξη της οικογένειας, η συνεργασία με τα σχολεία και η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μείωση των φαινομένων παραβατικότητας. Η Αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτήν την εθνική προσπάθεια».
Δυο έρευνες
Για να μετουσιωθεί αυτή η στόχευση σε πράξη, η ΚΕΔΕ προχώρησε στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση δύο συμπληρωματικών ερευνητικών έργων, ώστε η αυτοδιοίκηση να αποκτήσει μια ξεκάθαρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική. Το πρώτο έργο, που υλοποιήθηκε από την εταιρία BIRDIE σε συνεργασία με την GPO, αφορούσε μια εκτεταμένη ποιοτική και ποσοτική έρευνα σε όλη την επικράτεια. Μέσα από συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και στελέχη της ΕΛ.ΑΣ., χαρτογραφήθηκαν οι αντιλήψεις της κοινωνίας. Παράλληλα, η εταιρία Choose Α.Ε., με επιστημονικά υπεύθυνους τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Παντείου κ. Χριστόφορο Σκαμνάκη και την Επίκουρη Καθηγήτρια του ΔΠΘ κ. Μαργαρίτα Γασπαρινάτου, ανέλαβε τη διαμόρφωση της Στρατηγικής της ΚΕΔΕ.
Βαθιά κρίση στην οικογένεια
Τα ευρήματα των ερευνών είναι αποκαλυπτικά και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι ειδικοί διαπιστώνουν μια βαθιά κρίση στον θεσμό της οικογένειας και τονίζουν τη διαβρωτική επίδραση που ασκούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ειδικά η περίοδος της πανδημίας άφησε βαρύ αποτύπωμα, προκαλώντας στους νέους αυξημένα επίπεδα άγχους και απομόνωσης, γεγονός που οδήγησε σε αύξηση της παραβατικότητας, συμπεριλαμβανομένης και της διαδικτυακής.
Εργαλειοθήκη
Σε αυτό ακριβώς το σημείο παρεμβαίνει το νέο Σχέδιο Δράσης. Όπως τονίζει από την πλευρά της ΚΕΔΕ, ο κ. Καραμαλάκης, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια ακόμη «έκθεση ιδεών», αλλά μια πρακτική «εργαλειοθήκη» με σαφείς κατευθύνσεις. Ένα ουσιαστικό πλαίσιο για να δουλέψουν μαζί ο Δήμος, η γειτονιά, το σχολείο και η οικογένεια. Πρόκειται για μια «εργαλειοθήκη» με σαφή στρατηγική και λειτουργεί ως «γεννήτρια» τοπικών σχεδίων, που κάθε Δήμος προσαρμόζει στη δική του ανθρωπογεωγραφία και στις ανάγκες των τοπικών σχολείων.
Φυσικά, το σχέδιο αναγνωρίζει τον ρεαλισμό της αυτοδιοικητικής καθημερινότητας. Οι πόροι και το προσωπικό των δήμων είναι περιορισμένα. Γι’ αυτό, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν επιδιώκει να αναλάβει ευθύνες του κεντρικού κράτους. Ο ρόλος της είναι διακριτός και επικεντρώνεται στο να λειτουργήσει ως επιταχυντής.
Μέσα από το σχέδιο προβλέπονται συγκεκριμένες οριζόντιες δράσεις, όπως ενδυνάμωση του θεσμικού και συντονιστικού ρόλου της ΚΕΔΕ. Ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών των Δήμων ώστε να παίξουν ουσιαστικό συντονιστικό ρόλο τοπικά. Δημιουργία μόνιμων δομών συμβουλευτικής και ψυχοκοινωνικής στήριξης, σε συνδυασμό με την απαραίτητη κατανομή πόρων.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως ο θεσμός που βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη, καλείται πλέον να εφαρμόσει αυτή τη Στρατηγική. Να φέρει κοντά τον αθλητισμό, τον πολιτισμό και τις κοινωνικές δομές, δίνοντας ταυτόχρονα χώρο και φωνή στους ίδιους τους νέους. Το πλαίσιο έχει τεθεί. Μένει πλέον σε κάθε Δήμο να το κάνει πράξη με σύνεση και συνεργασίες που θα παράγουν μετρήσιμο αποτέλεσμα για την προστασία της νεολαίας μας, αρκεί το κεντρικό κράτος να στηρίξει όπως πρέπει αυτή την προσπάθεια.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
