Μια παλιά φωτογραφία του Αγίου Νικολάου κοινοποίησε ο Νεοζηλανδός φωτογράφος Julian Ward (hxonews). Επισκέφτηκε τον Άγιο Νικόλαο το έτος 1975 και ένας από τους λόγους του ταξιδιού του στην Κρήτη ήταν γιατί ο πατέρας της γυναίκας του ήταν Νεοζηλανδός στρατιώτης στο νησί μας στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τι βλέπουμε στην φωτογραφία;
Το νεκροταφείο του Αγίου Νικολάου, μισό σε μέγεθος από ότι είναι σήμερα καθώς ο δίπλα χώρος, που τον λέγαμε το Ιταλικό νεκροταφείο, δεν είχε ακόμα χρησιμοποιηθεί για την ταφή των νεκρών μας. Ο φιλόλογος Μανόλης Κλώντζας, στο βιβλίο της πόλης του Αγίου Νικολάου (σελ. 364) αναφέρει:
«Να σημειωθεί ότι οι πολυάριθμοι Ιταλοί της περιοχής και θύματα είχαν από την αντίσταση των κατοίκων και θανάτους από κάθε είδους αιτία. Έτσι δημιούργησαν δίπλα στο Α’ Νεκροταφείο το δικό τους κοιμητήριο. Εκεί ενταφιάστηκαν και τα δεκάδες πτώματα των στρατιωτών που ξεβράστηκαν στις παραλίες μας όταν οι Γερμανοί τορπίλισαν ανοιχτά του Ηρακλείου αλλά και ανοιχτά του κόλπου του Μεραμπέλλου προς τη Σητεία τους Ιταλούς (αιχμαλώτους πλέον των Γερμανών) μετά την συνθηκολόγηση Μουσολίνι.
Επί χρόνια στο Ιταλικό Νεκροταφείο αναπαύονταν οι Ιταλοί στρατιώτες που ετάφησαν εκεί. Πάνω στην πύλη, που την έκλεινε μια απλή αλυσίδα, υπήρχε μικρή μαρμάρινη επιγραφή ελληνιστί και ιταλιστί: «Έλληνες σεβαστείτε αυτούς που υπηρέτησαν την πατρίδα» «Graecii onorateli servirono la Patria».
Επί δημαρχίας Καπετανάκη μεταφέρθηκαν τα οστά τους στην Ιταλία και το Ιταλικό Νεκροταφείο ενσωματώθηκε στο δικό μας».
▪ Στην φωτογραφία του 1975, η οδός Αναπαύσεως ήταν ακόμα χωματόδρομος, η Μαρίνα δεν υπήρχε, αλλά διακρίνονται καθαρά τα παλιά σφαγεία και ένα ψηλό κτίριο που τότε ξεχώριζε, του Τυράκη.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
