Οι επισκέπτες της Κριτσάς σίγουρα θα έχουν προσέξει και φωτογραφίσει τους πανέμορφους ήλιους του χωριού. Φωτογράφισα τους ήλιους που είδα μετά την Παναγία Κερά (Κουτσουνάρι).
Το όνομα του φυτού ήλιος -αλλά και ηλιοτρόπιο- σίγουρα μας παραπέμπει στην εποχή του καλοκαιριού. Λατρεύει το… συνονόματό του και το δείχνει, καθώς τα λουλούδια του παρακολουθούν την ημερήσια πορεία του στον καλοκαιρινό ουρανό. Ο μηχανισμός που επιτρέπει στον ήλιο να ακολουθεί το συνονόματό τους ονομάζεται φωτοτροπισμός. Το φυτό διαθέτει μια φυτική ορμόνη, την οξίνη, η οποία επιτρέπει την επιμήκυνση των φυτικών κυττάρων περισσότερο προς το φως και λιγότερο προς τη σκιά. Έτσι ο βλαστός του κάμπτεται προς τη μεριά του ήλιου.
Ο ήλιος στην Κρήτη είναι διακοσμητικός. Όμως σε πολλές χώρες της Ευρώπης καλλιεργείται ευρέως για τους σπόρους του, πλούσιους σε έλαια και θρεπτικά συστατικά, ενώ το ηλιέλαιο αποτελεί βασικό προϊόν στη μαγειρική αλλά και στη βιομηχανία. Επιπλέον, θεωρείται φυτό φιλικό προς το περιβάλλον, καθώς συμβάλλει στην απορρύπανση του εδάφους.
Υπάρχουν και κάποια φυτά που θέλουν να μοιάσουν στον ήλιο! Ένα από αυτά είναι η καρλίνα της νήσου Ντίας (Carlinadiae), ενδημικό είδος του νησιού. Όπως μας ενημερώνει ο φίλος Μανώλης Αφραθιανάκης «πρόκειται για φυτό της οικογένειας καρλίνα (Carlina), μία από τις επτά καρλίνες που φύονται στην Κρήτη. Είναι η μόνη χωρίς αγκάθια στα φύλλα. Ανθίζει τους καλοκαιρινούς μήνες. Εκτός από τη Ντία, όπου βρέθηκε για πρώτη φορά το 1942, θα το βρούμε και σε άλλες νησίδες γύρω από την Κρήτη, καθώς και σε λιγοστές περιοχές της Σητείας. Το φυτό χαρακτηρίζεται ως κινδυνεύον».
ΛΕΩΝ.Κ.
