Επιστολή στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη απευθύνει ο κ. Ιωάννης Χορομίδης, δικηγόρος, πληρεξούσιος στις δίκες αναγκαστικών απαλλοτριώσεων στο τμήμα του ΒΟΑΚ Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος μεγάλου αριθμού ιδιοκτητών ακινήτων.
Κε Πρωθυπουργέ
Ι.Α Πολύς λόγος γίνεται και πάλι για το πολύπαθο έργο του ΒΟΑΚ στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος. Πρόσφατα κατατέθηκε νέα επερώτηση στη Βουλή για το χρόνο υλοποίησής του, ενώ σχεδόν καθημερινά προκύπτουν αντιφατικά δημοσιεύματα στα ΜΜΕ, άλλοτε για επικείμενη έναρξή του, άλλοτε για καθυστέρηση στην έναρξή του και άλλοτε για οριστική ματαίωσή του.
Ως συνήθως, για τη διαχρονική ανεπάρκεια της Διοίκησης να οργανώνει και να εκτελεί εντός χρονοδιαγράμματος ασφαλή δημόσια έργα, θα κατηγορηθούν κάποια στιγμή οι ιδιοκτήτες των απαλλοτριούμενων ακινήτων. Συνεπώς, για να προλάβουμε την «επίθεση», αλλά και για την ενημέρωση κάθε ενδιαφερομένου, ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά:
α) Οι απαλλοτριώσεις για το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος κηρύχθηκαν ως κατεπείγουσες με πρόχειρη απεικόνιση των ορίων τους σε διάγραμμα οριζοντιογραφίας στις 24.12.2021. Σύμφωνα με το άρθρο 3 § 1 ΚΑΑΑ, οι ακριβείς συνέπειες της απαλλοτρίωσης για κάθε ιδιοκτησία θα έπρεπε να αποτυπωθούν σε κτηματολογικά στοιχεία εντός έξι (6) μηνών, δηλ. έως την 25.6.2022.
β) Τα κτηματολογικά στοιχεία, που εγκρίθηκαν στις 21.6.2022 [δηλ. μόλις τρεις (3) ημέρες πριν από τη λήξη της εξάμηνης προθεσμίας], έφεραν χονδροειδή λάθη και ελλείψεις, που τα καθιστούσαν παντελώς ακατάλληλα αλλά και επικίνδυνα για την πρόοδο αξιόπιστης διαδικασίας ορθού καθορισμού αποζημίωσης και αναγνώρισης των δικαιούχων της. Ειδικότερα:
- i) Κατά παράβαση του άρθρου 3 § 1 ΚΑΑΑ, τα προσδιοριστικά στοιχεία των ελάχιστων συστατικών, που μνημονεύονταν στα κτηματολογικά στοιχεία, ήταν προκλητικά εσφαλμένα (διώροφα επαγγελματικά κτίρια και κατοικίες προσδιορίζονταν ως ισόγεια με μειωμένο εμβαδόν, τριώροφη βιομηχανία μεγαλύτερη των 700 τ.μ. προσδιοριζόταν ως ισόγειο κτίσμα 50 τ.μ. κ.λπ.), ενώ απουσίαζε η αναφορά χιλιάδων (και όχι απλώς δεκάδων ή εκατοντάδων) συστατικών επί των απαλλοτριούμενων τμημάτων των ιδιοκτησιών.
- ii) Παρά την ύπαρξη λειτουργούντος Κτηματολογίου και αναρτήσεων για το Κτηματολόγιο, τα δεδομένα των οποίων έπρεπε υποχρεωτικά να ληφθούν υπόψη κατά το άρθρο 3 § 2 ΚΑΑΑ:
Πολλές ιδιοκτησίες δεν αναφέρονταν στα κτηματολογικά στοιχεία.
Πολλές ιδιοκτησίες έφεραν εσφαλμένο αριθμό ΚΑΕΚ στα κτηματολογικά στοιχεία.
Πολλές ιδιοκτησίες εμφανίζονταν στα κτηματολογικά στοιχεία ως ενιαία ακίνητα με όμορες ιδιοκτησίες.
Σχεδόν όλα τα ακίνητα έφεραν διαφορετικό εμβαδόν στα κτηματολογικά στοιχεία από το αναφερόμενο στα αντίστοιχα κτηματολογικά φύλλα τους.
Τα ονόματα των φερόμενων ιδιοκτητών στα κτηματολογικά στοιχεία σε πολλές περιπτώσεις δεν ανταποκρίνονταν στις αναγραφές των κτηματολογικών φύλλων και, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, έφεραν λάθος μητρώνυμα.
iii) Μεγάλος αριθμός ακινήτων αναφέρονταν ως δασικές εκτάσεις (χωρίς να προκύπτει ανάλογος χαρακτηρισμός τους στον αναρτημένο δασικό χάρτη) ή ως «χέρσα» (ενώ επ’ αυτών υπήρχαν κτιριακές εγκαταστάσεις επιχειρήσεων και οικογενειακές κατοικίες).
- iv) Σε πολλές περιπτώσεις είχε αποτυπωθεί εσφαλμένα το όριο της παλαιάς απαλλοτρίωσης του 1969, με αποτέλεσμα, ακόμη και κτίσματα, για τα οποία είχαν εκδοθεί νόμιμες οικοδομικές άδειες για την ανέγερσή τους, να εμφανίζονται ως εμπίπτοντα, ολικά ή μερικά, εντός του ορίου παλαιάς απαλλοτρίωσης.
- v) Τα κτηματολογικά στοιχεία συνοδεύονταν από εκτιμήσεις της αξίας των απαλλοτριούμενων συστατικών, που προκάλεσαν προφανή αναστάτωση στους θιγόμενους ιδιοκτήτες, αλλά και πλήθος δημοσιευμάτων στα ΜΜΕ. Αποκορύφωμα της ανευθυνότητας των εκτιμήσεων αποτέλεσαν, μεταξύ άλλων, διώροφη οικογενειακή κατοικία (που αναφερόταν ως «πολύ καλής κατασκευής» στα κτηματολογικά στοιχεία και εκτιμήθηκε ως συνολικής αξίας 14.950 €), διώροφη οικογενειακή κατοικία (που αναφερόταν ως «πολύ καλής κατασκευής» στα κτηματολογικά στοιχεία και εκτιμήθηκε ως συνολικής αξίας 1.379,40 €), διώροφη οικογενειακή κατοικία (που αναφερόταν ως «πολύ καλής κατασκευής» στα κτηματολογικά στοιχεία και εκτιμήθηκε ως συνολικής αξίας 16.800 €), αλλά και οι τριώροφες κτιριακές εγκαταστάσεις εταιρείας με παγκόσμια αρχιτεκτονικά βραβεία και απασχολούμενο προσωπικό 20 ατόμων (που αναφερόταν ως «πολύ καλής κατασκευής» στα κτηματολογικά στοιχεία και εκτιμήθηκαν ως συνολικής αξίας 14.352 €).
Β. Οι παραπάνω «αστοχίες» παρείχαν πολλαπλές δυνατότητες να ανακόψουν οι ιδιοκτήτες δικαστικά την πρόοδο των οποιωνδήποτε εργασιών. Από την πρώτη, όμως, στιγμή δήλωσαν, ότι δεν θα σταθούν εμπόδιο στην υλοποίηση έργου χρήσιμου για τον τόπο τους, θέτοντας ως μόνη προϋπόθεση, να θεραπευθούν τα σφάλματα των κτηματολογικών στοιχείων της απαλλοτρίωσης, ώστε να είναι δυνατός ο ορθός καθορισμός και η είσπραξη της οφειλόμενης αποζημίωσης πριν από την απομάκρυνση από τις ιδιοκτησίες τους.
Τι έπραξαν άμεσα οι ιδιοκτήτες σε συνέπεια με τις δηλώσεις τους:
α) Μερίμνησαν και έλαβαν στις 1.7.2022 επικυρωμένα αντίγραφα των κτηματολογικών στοιχείων από το Υπουργείο ΥΠΟ.ΜΕ.
β) Κατά τη διάρκεια του θέρους 2022, στο μέσο της τουριστικής σεζόν, υποβλήθηκαν στην ταλαιπωρία και στην οικονομική δαπάνη να απασχολήσουν μηχανικούς, για να διαπιστώσουν και να καταγράψουν τις κάθε είδους ελλείψεις των κτηματολογικών στοιχείων.
γ) Τον Αύγουστο του 2022 υπέβαλαν αιτήσεις διόρθωσης για μεγάλο αριθμό ακινήτων και στους αμέσως επόμενους μήνες ολοκληρώθηκε η υποβολή αιτήσεων διόρθωσης για το σύνολο των ακινήτων τους στα τέσσερα (4) τμήματα της απαλλοτρίωσης του ΒΟΑΚ Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.
Τι έπραξε η Διοίκηση, παρά τον χαρακτηρισμό του έργου ως κατεπείγοντος το 2021:
α) Μόλις τον Οκτώβριο του 2022 υπέβαλε αιτήσεις μεταγραφής/καταχώρησης των απαλλοτριώσεων στα αρμόδια Υποθηκοφυλακεία και στο Κτηματολογικό Γραφείο, ενέργεια που αποτελεί προϋπόθεση για να είναι δυνατή η πρόοδος διαδικασίας καθορισμού της αποζημίωσης. Λόγω των ατελειών των κτηματολογικών στοιχείων (παράλειψη ακινήτων, εσφαλμένοι αριθμοί ΚΑΕΚ κ.λπ.) η μεταγραφή/καταχώρηση υπήρξε εσφαλμένη για πλήθος ακινήτων, ενώ δεν υπήρξε καταχώρηση για κανένα από τα ακίνητα του τρίτου (3ου) απαλλοτριούμενου τμήματος, που έφεραν αριθμούς ΚΠ που εκκινούσαν από 008.
β) Ζήτησε τη σύνταξη εκθέσεων εκτίμησης της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων και των επ’ αυτών συστατικών από «ανεξάρτητο πιστοποιημένο εκτιμητή», ο οποίος τις ολοκλήρωσε μεταξύ Νοεμβρίου 2022 και Ιανουαρίου 2023. Παρά την αποστολή από τους ιδιοκτήτες όλων των αιτήσεων διόρθωσης στον «ανεξάρτητο πιστοποιημένο εκτιμητή» και παρά τις αυτοψίες, που πραγματοποίησε στα απαλλοτριούμενα ακίνητα μετά από πρόσκλησή τους, τελικά δεν εκτίμησε τα πραγματικά συστατικά, που διαπίστωσε κατά τις αυτοψίες του, αλλά -προφανώς, γιατί κάποιος του το επέβαλε- τα «θεωρητικά» συστατικά, δηλ. τα ανύπαρκτα ή με ουσιωδώς διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά, που αναφέρονταν στα παντελώς αναξιόπιστα αρχικά κτηματολογικά στοιχεία.
γ) Παρά το σάλο που είχε προκληθεί από τα εσφαλμένα αρχικά κτηματολογικά στοιχεία και το πλήθος των αιτήσεων διόρθωσης, που είχαν ήδη υποβληθεί, αντί να σπεύσει να υποχρεώσει το συντάκτη τους για άμεση διόρθωσή τους, τα ενέκρινε ως σύννομα με την 387099/6.12.2022 απόφαση της Δ/νσης 13 Οδικών Υποδομών, για να εισπράξει διόλου ευκαταφρόνητη αμοιβή για τις «εργασίες» του.
Γ. Σύμφωνα με το άρθρο 16 § 4 εδ. α΄ ΚΑΑΑ, οι αιτήσεις για διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων υποβλήθηκαν στις υπηρεσίες που ενέκριναν τα κτηματολογικά στοιχεία, οι οποίες όφειλαν να τις εξετάσουν «χωρίς καθυστέρηση». Κατά το άρθρο 16 § 8 ΚΑΑΑ, κάθε αμφισβήτηση για την ακρίβεια ή την πληρότητα των κτηματολογικών στοιχείων επιλύεται από το δικαστήριο της αναγνώρισης των δικαιούχων, εάν παρέλθει χρονικό διάστημα ενενήντα (90) ημερών χωρίς να εξεταστούν οι υποβληθείσες αιτήσεις διόρθωσης.
Επί πολλούς μήνες, ούτε οι αρμόδιες κατά το άρθρο 16 § 4 εδ. α΄ ΚΑΑΑ υπηρεσίες, αλλά ούτε και η ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ, που ορίστηκε υπεύθυνη για τη διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων με την 350244/8.11.2022 απόφαση του Υπουργού ΥΠΟ.ΜΕ., προέβησαν σε οποιαδήποτε ενέργεια για εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους. Με σειρά επιστολών προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου ΥΠΟ.ΜΕ., τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΟ.ΜΕ. κ.λπ. οι ιδιοκτήτες εκδήλωσαν κατ΄ επανάληψη την έντονη ανησυχία τους για την αδιαφορία επίσπευσης της διόρθωσης των κτηματολογικών στοιχείων, μνημονεύοντας τις καταστροφικές συνέπειες για τις ιδιοκτησίες τους, σε περίπτωση προσφυγής στη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ πριν από τη διόρθωση των σφαλμάτων τους και, κυρίως, πριν από τη συμπλήρωσή τους με τα χιλιάδες μη αναφερόμενα συστατικά μεγάλης αξίας επί των απαλλοτριούμενων τμημάτων τους.
Μεταξύ άλλων με την με αριθμό πρωτ. 29264/30.1.2023 επιστολή προς την ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ οι ιδιοκτήτες δήλωσαν: «Λαμβάνοντας υπόψη, ότι παρήλθε πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα από τότε που σας ενημερώσαμε για τις αναγκαίες διορθώσεις των κτηματολογικών στοιχείων, χωρίς να εκπληρώνετε τις οφειλόμενες από μέρους σας ενέργειες, ΣΑΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ότι, εάν εκδοθεί δικαστική απόφαση καθορισμού αποζημίωσης με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ, στην οποία δεν θα περιλαμβάνεται πλήθος συστατικών επί των ιδιοκτησιών μας, δεν θα δυνηθούμε να τις αποδώσουμε για την εκτέλεση του έργου, όχι μόνο για νομικούς λόγους (μη καταβολή εύλογου τμήματος της οφειλόμενης αποζημίωσης, κατά παράβαση της προστασίας που παρέχουν στον ιδιοκτήτη τα άρθρα 17 Συντ., 8 της ΕΣΔΑ και 1 του πρώτου πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ), αλλά και για τον απλό πρακτικό λόγο, ότι, εξαιτίας της παράνομης συμπεριφοράς σας, δεν θα έχουμε την οικονομική δυνατότητα να μετακινήσουμε τις οικογενειακές κατοικίες μας, τις επαγγελματικές εγκαταστάσεις μας, τις καλλιέργειές μας κ.λπ. σε άλλη θέση». Στη συνέχεια, με την με αριθμό πρωτ. 117266/12.4.2023 επιστολή προς την ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ οι ιδιοκτήτες δήλωσαν: «Θα αντιμετωπίσουμε πλέον τη χρήση των παντελώς αναξιόπιστων κτηματολογικών στοιχείων, αλλά και των εκθέσεων εκτίμησης αξιών, που συντάχθηκαν για ανύπαρκτα κατά τα προσδιοριστικά τους στοιχεία συστατικά (και όχι για τα προκύπτοντα από την αυτοψία πραγματικά συστατικά επί των ιδιοκτησιών μας), ως συνειδητή απόπειρα εξαπάτησης των αρμόδιων δικαστηρίων καθορισμού της αποζημίωσης και αναγνώρισης των δικαιούχων της, με σκοπό την πρόκληση σημαντικής οικονομικής βλάβης μας».
Μόλις την 1.6.2023 ο ανάδοχος του έργου ενημέρωσε τον πληρεξούσιο δικηγόρο των ιδιοκτητών (I. Χορομίδη), ότι του ανατέθηκε από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου ΥΠΟ.ΜΕ. (ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ) να προβεί σε αυτοψίες, για να διαπιστωθεί η ακρίβεια των αιτημάτων για διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων. Παρά την όλως καθυστερημένη και εκπρόθεσμη ανταπόκριση της ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ, εν μέσω και πάλι του θέρους και της τουριστικής σεζόν, οι ιδιοκτήτες έσπευσαν από την πρώτη ημέρα να συνδράμουν στη σύνταξη των εκθέσεων αυτοψίας, οι οποίες ολοκληρώθηκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά:
α) Δεν έχουν μέχρι σήμερα αξιοποιηθεί για τη σύνταξη των διορθωτικών κτηματολογικών στοιχείων ούτε για ένα από τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, παρά το ότι στην πλειοψηφία τους ολοκληρώθηκαν έως τις αρχές Ιουλίου του 2023.
β) Εκτός της ορθής περιγραφής των συστατικών επί των απαλλοτριούμενων τμημάτων, δεν εμπεριέχουν κανένα σχόλιο για οποιοδήποτε άλλο από τα υποβληθέντα αιτήματα διόρθωσης (χρήσεις ακινήτων, όριο παλαιάς απαλλοτρίωσης, σφάλματα μεταφοράς περιεχομένου δασικών χαρτών κ.λπ.), για τα οποία μέχρι σήμερα δεν υπήρξε η παραμικρή ενημέρωση των ιδιοκτητών, παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις, οχλήσεις και διαμαρτυρίες τους για περισσότερο από έτος.
ΙΙ.Α. Στις αρχές Ιουνίου 2023, το ελληνικό Δημόσιο, με την κατάθεση αιτήσεών του ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, η συζήτηση των οποίων προσδιορίστηκε για τη δικάσιμο της 26.9.2023, ζήτησε τον καθορισμό «εύλογου» τμήματος της αποζημίωσης για την αποβολή των ιδιοκτητών από τα ακίνητά τους με την κατεπείγουσα διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ, χωρίς να έχει προβεί ακόμη στη διόρθωση των παντελώς ανυπόληπτων αρχικών κτηματολογικών στοιχείων, που ήταν πρόδηλο, ότι δεν επέτρεπαν τον ορθό καθορισμό αποζημίωσης και, κατ’ επέκταση, ούτε τον ορθό προσδιορισμό «εύλογου» τμήματός της.
Κατά την κρατούσα νομολογία, στις δίκες με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ, δεν γίνεται δεκτή η διατύπωση αιτημάτων, που αφορούν:
α) Στη διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων κατά το άρθρο 16 § 8 ΚΑΑΑ.
β) Στον προσδιορισμό αποζημίωσης για συστατικά που δεν αναφέρονται στα κτηματολογικά στοιχεία.
γ) Στην επιδίκαση αποζημίωσης για τη μείωση της αξίας απομενόντων τμημάτων των ιδιοκτησιών και των επ’ αυτών επικειμένων.
δ) Στην άρση του τεκμηρίου ωφέλειας, λόγω αδικαιολόγητης επιβάρυνσης με αυτοαποζημίωση και υποχρεώσεις προς τρίτους.
ε) Στην επιδίκαση αποζημίωσης για έξοδα μεταφοράς.
στ) Στην αναγνώριση των δικαιούχων της αποζημίωσης (άρθρο 26 ΚΑΑΑ), ώστε να δυνηθούν να εισπράξουν την όποια αποζημίωση θα επιδικαστεί με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ ή με τις διαδικασίες του προσωρινού και οριστικού καθορισμού.
Ενόψει όλων των παραπάνω, η συμπεριφορά του ελληνικού Δημοσίου, το οποίο ήταν αποκλειστικά υπεύθυνο για τις σοβαρές πλημμέλειες στη σύνταξη των κτηματολογικών στοιχείων, για τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στη διόρθωσή τους και για την ελλιπή προετοιμασία των δικών της απαλλοτρίωσης, υπήρξε προκλητικά ανάλγητη προς οικογένειες με μικρά παιδιά και ηλικιωμένους, προς εργαζομένους και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, προς άτομα με μόνο εισόδημα την καλλιέργεια των χωραφιών τους, δηλ. γενικά προς πρόσωπα που πασχίζουν σε δύσκολους οικονομικά καιρούς να εξασφαλίσουν την ασφαλή διαβίωση των οικογενειών τους.
Β. Θα αναρωτηθείτε: Υπήρχε, άραγε, η δυνατότητα να μετακινηθούν χωρίς αργοπορία και χωρίς προβλήματα οι ιδιοκτήτες από τις περιουσίες τους;
Κατά την κρατούσα νομολογία, όλα τα ζητήματα ορθού καθορισμού της αποζημίωσης και έγκαιρης είσπραξής της, για να μπορεί να εκτελεστεί απρόσκοπτα και χωρίς καθυστέρηση το έργο της απαλλοτρίωσης, μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μόνο σε δίκη προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης και αναγνώρισης των δικαιούχων της.
Παρά τη μεγάλη χρονική πίεση και το πλήθος των ενεργειών στις οποίες θα έπρεπε να προβούν οι ιδιοκτήτες, καταβλήθηκε κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε στις 26.9.2023 να είναι ώριμη η υπόθεση, για να μπορούν να δικαστούν ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης και τα αιτήματά τους για προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης και αναγνώρισης των δικαιούχων της. Μεταξύ άλλων:
α) Συντάχθηκαν, κατατέθηκαν και επιδόθηκαν ήδη από την 28.6.2023 στο ελληνικό Δημόσιο αιτήσεις καθορισμού της αποζημίωσης με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ, τη διαδικασία του προσωρινού καθορισμού και τη διαδικασία της αναγνώρισης των δικαιούχων.
β) Δύο (2) μήνες πριν από τη συζήτηση στις 26.9.2023 επιδόθηκαν οι αιτήσεις στην Κτηματική Υπηρεσία και στο Δασαρχείο, με συνημμένους όλους τους τίτλους ιδιοκτησίας, ώστε να εκδώσουν βεβαίωση περί διεκδίκησης ή μη δικαιωμάτων του ελληνικού Δημοσίου. Αξίζει να σημειωθεί, ως ενδεικτικό της ανευθυνότητας με την οποία αντιμετωπίζονται οι περιουσίες τους, ότι το μεν Δασαρχείο δεν απάντησε, ενώ η Κτηματική Υπηρεσία, με τα με αριθμούς πρωτ. 71960, 71969 και 71978ΑΠΑ2023/21.9.2023 έγγραφά της, για όλα ανεξαιρέτως τα απαλλοτριούμενα ακίνητα από τη Νεάπολη έως τον Άγιο Νικόλαο (μήκος 14 χλμ.), παρά την ύπαρξη τίτλων, παραχωρητηρίων, λειτουργούντος Κτηματολογίου, κτιριακών εγκαταστάσεων επιχειρήσεων και κατοικιών με οικοδομικές άδειες κ.λπ., υποστήριξε ότι ανήκουν στο ελληνικό Δημόσιο . . .
γ) Υπήρξε μέριμνα για την έκδοση πιστοποιητικών ιδιοκτησίας, βαρών και μη διεκδίκησης για όλα τα ακίνητα από τα αρμόδια Υποθηκοφυλακεία και το Κτηματολογικό Γραφείο.
δ) Κλητεύθηκαν εμπρόθεσμα στη δίκη, με την κοινοποίηση αντιγράφου των αιτήσεων, όλοι όσοι διατηρούσαν υποθήκες, προσημειώσεις, διεκδικήσεις κ.λπ. στα απαλλοτριούμενα ακίνητα.
ε) Επιδόθηκαν δύο (2) μήνες πριν από τη συζήτηση στις 26.9.2023 αιτήσεις στο Υπουργείο ΥΠΟ.ΜΕ. (ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ) και στον «ανεξάρτητο πιστοποιημένο εκτιμητή», ώστε κατά το άρθρο 15 § 8 ΚΑΑΑ να συμπληρώσει τις εκθέσεις του με εκτιμήσεις για τη μείωση της αξίας των απομενόντων τμημάτων των ιδιοκτησιών, για την άρση ή μη του τεκμηρίου ωφέλειας και για την αξία των συστατικών, που δεν αναφέρονταν στις αρχικές εκθέσεις του. Αξίζει και πάλι να σημειωθεί, ότι μέχρι τη δίκη στις 26.9.2023 ο «ανεξάρτητος πιστοποιημένος εκτιμητής» δεν προέβη σε καμιά ενέργεια (ποιος, άραγε, του το επέβαλε;).
στ) Συντάχθηκαν τεχνικές εκθέσεις μηχανικών για όλες ανεξαιρέτως τις ιδιοκτησίες, στις οποίες αξιολογούντο η αξία του εδάφους και των συστατικών τους, οι συνέπειες της απαλλοτρίωσης στα απομένοντα τμήματά τους, η άρση του τεκμηρίου ωφέλειας, τα έξοδα μεταφοράς κ.λπ.
ζ) Καταχωρήθηκε η απόφαση κήρυξης της απαλλοτρίωσης στα κτηματολογικά φύλλα των ακινήτων που δεν είχε σημειωθεί, διότι οι αρμόδιες υπηρεσίες, παρά τις συνεχείς οχλήσεις και την αποστολή δύο τουλάχιστον σχετικών επιστολών των ιδιοκτητών, δεν έσπευδαν να θεραπεύσουν την παράλειψή τους, που θα οδηγούσε σε απαράδεκτο οποιασδήποτε δίκης (είτε με η διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ είτε με τη διαδικασία του προσωρινού καθορισμού).
Γ. Η τήρηση όλων των παραπάνω προδικαστικών προϋποθέσεων για «ορθή» και «ταχεία» δίκη δεν υπήρξε ευχερής. Λαμβάνοντας, συνεπώς, υπόψη την «τιτάνεια» προσπάθεια να ανταποκριθούν, χωρίς καθυστέρηση και αναβολές, σε όλες τις απαιτήσεις για ολοκληρωμένη αντιμετώπιση από το Δικαστήριο στις 26.9.2023 των συνεπειών της απαλλοτρίωσης, οι ιδιοκτήτες εύλογα ανέμεναν από το Δημόσιο να συντρέξει στον αγώνα τους. Υποχρεούται, άλλωστε, να συμμορφώνεται με όσα αποφάσισε το 2002 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΕΔΔΑ) και ενσωμάτωσε ήδη από το 2004 στη νομολογία της η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, διακηρύσσοντας ότι, στην περίπτωση αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, η ταχύτητα και η ορθότητα απονομής δικαιοσύνης απαιτούν να επιλύεται σε ενιαία δίκη, κάθε ζήτημα αποζημίωσης και αναγνώρισης των δικαιούχοι της, για να παρέχεται η δυνατότητα να μετακινούνται απρόσκοπτα σε νέες θέσεις και να εκτελούνται άμεσα και χωρίς χρονοτριβή τα έργα δημόσιας ωφέλειας.
Αντιθέτως, στις 26.9.2023 οι εκπρόσωποι του Δημοσίου ζήτησαν από το Εφετείο Ανατολικής Κρήτης να διαχωριστεί η δίκη, με σκοπό:
α) Να εκδοθεί απόφαση με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ για την αποβολή των ιδιοκτητών, δηλ. ουσιαστικά με τον προσδιορισμό ως «εύλογου τμήματος της αποζημίωσης» τα «ψίχουλα», που προέκυπταν από τα εσφαλμένα κτηματολογικά στοιχεία, τα οποία και δεν θα μπορούσαν να εισπράξουν, διότι, όπως προαναφέρθηκε, με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ δεν αναγνωρίζονται ταυτόχρονα και οι δικαιούχοι του «εύλογου τμήματος της αποζημίωσης».
β) Να αναβληθεί η διεξαγωγή δίκης με τις εγγυήσεις που παρέχει η διαδικασία του προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης και της αναγνώρισης των δικαιούχων, δηλ. να μην υπάρξει άμεση δυνατότητα είσπραξης ορθά καθορισμένης αποζημίωσης, που θα επιτρέψει να απομακρυνθούν οι ιδιοκτήτες από τις περιουσίες τους, εξασφαλίζοντας την ομαλή συνέχιση της διαβίωσης των οικογενειών τους και τη συνέχιση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων τους.
Δεν γνωρίζουμε, εάν οι εκπρόσωποι του Υπουργείου ΥΠΟ.ΜΕ. (δηλ. τα ίδια άτομα, που από τη μια προωθούν με αργό ρυθμό και κάθε είδους πλημμέλειες το συγκεκριμένο έργο, ενώ από την άλλη, όποτε τους εξυπηρετεί, επικαλούνται ότι είναι κατεπείγον) «αυτοσχεδίαζαν» στη δίκη της 26.9.2023 ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης ή εκτελούσαν εντολές της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου. Δυσκολευόμαστε, πάντως, να πιστέψουμε, ότι η οποιαδήποτε πολιτική ηγεσία θα έδινε εντολή να «πεταχθούν» στο δρόμο οικογένειες, να διακόψουν τη λειτουργία τους δραστήριες επιχειρήσεις με πολυάριθμο προσωπικό και να στερηθούν αγρότες τις καλλιέργειές τους. Ίσως όλα να οφείλονται σε υπερβάλλοντα ζήλο μεμονωμένων προσώπων, που, λόγω έλλειψης εμπειρίας και ικανοτήτων, που απαιτεί η θέση ευθύνης την οποία κατέχουν, αδυνατούν να αντιληφθούν τις συνέπειες πράξεων, που οδηγούν χωρίς λόγο σε κοινωνική αναταραχή και σε καθυστέρηση υλοποίησης σημαντικού έργου δημόσιας ωφέλειας με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το αίτημα για αναβολή απορρίφθηκε από το Εφετείο Ανατολικής Κρήτης και η υπόθεση δικάστηκε στις 26.9.2023 για όλα τα επιμέρους ζητήματά της. Τι πέτυχε, όμως, στις 26.9.2023 το Δημόσιο; Αντί να διευκολύνει με κάθε τρόπο τους δικαστές, στο επίπονο έργο να διορθώσουν τις σωρρευμένες πλημμέλειες της Διοίκησης και να εκδώσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα ορθή δικαστική απόφαση, τους επιβάρυνε με πλήθος άσκοπων αιτημάτων και ενστάσεων, στην προσπάθεια να τους «υποχρεώσει» να αποφασίσουν μόνο για αποβολή των ιδιοκτητών, χωρίς να καταφέρουν να οδηγηθούν και σε ορθό καθορισμό της οφειλόμενης αποζημίωσης και των δικαιούχων της.
IΙΙ. Μετά από όλα τα παραπάνω οι ιδιοκτήτες αναρωτιούνται:
Υπάρχει εντολή της Κυβέρνησής σας, να γίνει προσπάθεια να αποβληθούν με ασήμαντη αποζημίωση οι ιδιοκτήτες από τις κατοικίες, τις επιχειρήσεις και τις καλλιέργειές τους και, στη συνέχεια, μετά από έτη, να καθοριστεί και να εισπραχθεί από μέρους τους η πραγματικά οφειλόμενη αποζημίωση, που θα τους επιτρέψει, όπως απαιτεί η πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου, να αντικαταστήσουν τις απαλλοτριωθείσες περιουσίες τους με άλλες ισάξιες; Αν όχι, σκόπιμο είναι να καταστήσετε σαφές στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου ΥΠΟ.ΜΕ., ότι οφείλουν να εκδηλώσουν, άμεσα και έμπρακτα, τη συνδρομή τους στην προσπάθειά των ιδιοκτητών για ορθό καθορισμό της οφειλόμενης αποζημίωσης, ώστε να καταστεί δυνατόν να μετακινηθούν απρόσκοπτα και χωρίς χρονοτριβή από τα ακίνητά τους.
Για να μην υπάρχει οποιαδήποτε αβεβαιότητα για τις πραγματικές προθέσεις της Κυβέρνησής σας, αλλά και για τις προθέσεις των θιγόμενων ιδιοκτητών, σας γνωρίζουμε ότι:
Οι απαλλοτριώσεις για το τμήμα του ΒΟΑΚ Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος αποτελούνται από τέσσερα (4) τμήματα. Όλες κηρύχθηκαν ως κατεπείγουσες, αλλά στις 26.9.2023 δικάστηκαν ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης μόνο τα τρία (3) από τα τέσσερα (4) τμήματα, διότι το Δημόσιο μέχρι πρόσφατα δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τις ελάχιστες προϋποθέσεις της διαδικασίας του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ και να καταθέσει σχετική αίτηση και για το τέταρτο (4ο) απαλλοτριούμενο τμήμα.
Αντιθέτως, από την πλευρά τους οι ιδιοκτήτες ολοκλήρωσαν εμπρόθεσμα το πλήθος των απαιτούμενων προϋποθέσεων και ήδη από την 11.9.2023 προσδιόρισαν αίτησή τους ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, ώστε η υπόθεση για το τμήμα της απαλλοτρίωσης να μπορεί να συζητηθεί στις 14.11.2023 ενώπιον του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης όχι μόνο με την προχειρότητα της διαδικασίας του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ, αλλά και με τις πρόσθετες εγγυήσεις ορθής απονομής δικαιοσύνης, που παρέχουν οι διαδικασίες του προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης και της αναγνώρισης των δικαιούχων της.
Κατά συνέπεια, η υπόθεση είναι ώριμη για την αντιμετώπιση όλων των παραμέτρων της και ο επείγον χαρακτήρας του έργου δεν δικαιολογεί προχειρότητες. Θα δοθεί, άραγε, εντολή στους εκπροσώπους του Δημοσίου να προσπαθήσουν στις 14.11.2023 να αποβάλουν τους ιδιοκτήτες με την ασήμαντη αποζημίωση του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ ή να σπεύσουν να προετοιμαστούν για ολοκληρωμένη και σε ενιαία δίκη αντιμετώπιση των συνεπειών της απαλλοτρίωσης, ώστε να υπάρξει ορθός καθορισμός της οφειλόμενης αποζημίωσης, αξιοπρεπής μεταχείριση των θιγομένων και χωρίς χρονοτριβή εκτέλεση έργου δημόσιας ωφέλειας;
Κε Πρωθυπουργέ
Το σύστημα προώθησης των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων στη χώρα μας χωλαίνει σημαντικά, λόγω πολλών παραγόντων (διαρκείς και χωρίς συνοχή νομοθετικές μεταβολές, κυμαινόμενη νομολογία, χρόνιες σοβαρές αδυναμίες της Διοίκησης κ.λπ.). Οι συνεχείς καταδίκες της χώρας μας από το ΕΔΔΑ αποδεικνύουν συστηματική περιφρόνηση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της ιδιοκτησίας. Η προσφυγή στη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ αποτελεί την εξαίρεση και δικαιολογήθηκε η θέσπισή της μόνο για τις περιπτώσεις, που δεν θα ήταν εφικτή η σφαιρική αντιμετώπιση των συνεπειών αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Στην περίπτωση του ΒΟΑΚ Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, ο τρόπος με τον οποίο προσπαθεί το Δημόσιο να «υφαρπάσει» τις περιουσίες Ελλήνων πολιτών με τη διαδικασία του άρθρου 7Α ΚΑΑΑ ξεπερνά κάθε όριο, αποδεικνύοντας ως προφητικά τα όσα είπε ο πατέρας σας (Κωνσταντίνος Μητσοτάκης) στην Ολομέλεια της Βουλής στις 24.1.2001, όταν τέθηκαν με την τροποποίηση του Συντάγματος τα θεμέλια για την προσθήκη του άρθρου 7Α στον Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ):
«Ειλικρινώς, δεν καταλαβαίνω, κύριοι συνάδελφοι και κύριε εισηγητά της πλειοψηφίας, ποια η ανάγκη να φέρετε μία διάταξη η οποία και εάν δεν είναι πονηρή δημιουργεί μία αβεβαιότητα και καχυποψία στους ενδιαφερομένους. Να μην καταβληθεί η αποζημίωση πρωτύτερα; Εάν κάτι κέρδισαν οι ιδιοκτήτες της Ελλάδος είναι η συνταγματική προστασία, την οποία κανείς μέχρι τώρα δεν τόλμησε να θέσει υπό αμφισβήτηση και πολύ περισσότερο έστω και μερικώς να την καταργήσει. Ποια είναι αυτή η υπερτάτη ανάγκη η οποία επιβάλλει στην Κυβέρνηση αυτήν την ώρα να προχωρήσει σε μια τέτοια διάταξη η οποία είναι ασυμπαθεστάτη, η οποία δημιουργεί υπόνοιες και η οποία και εάν ακόμα δεν είναι εκ του πονηρού έχει ένα τέτοιο πολιτικό αντίκτυπο και δημιουργεί μια τέτοια ανασφάλεια και αναστάτωση, ώστε δεν καταλαβαίνω ειλικρινώς γιατί την προτείνετε. Είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες ο καημός σας; Έχετε τίποτε άλλες απαλλοτριώσεις; Υπάρχει πάντοτε ο τρόπος να προχωρήσετε γρήγορα στις απαλλοτριώσεις. Αν έχετε τα λεφτά και όντως θέλετε να πληρώσετε και να κάνετε απαλλοτρίωση δεν υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα. Η απαλλοτρίωση μπορεί να γίνει -σας το λέω μετά λόγου γνώσεως- σε ταχύτατο χρονικό διάστημα, υπό την προϋπόθεση ότι θέλετε να απαλλοτριώσετε κάτι για το οποίο έχετε τα χρήματα. Εάν το κράτος δεν έχει τα χρήματα να απαλλοτριώσει, να μην απαλλοτριώνει. Επιτέλους ας σεβαστούμε τον πολίτη».
Ο πληρεξούσιος δικηγόρος των ιδιοκτητών
των προαναφερθέντων απαλλοτριούμενων ακινήτων
