Την Κυριακή 21 Ιουνίου ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου πραγματοποίησε πεζοπορία με έντονο ιστορικό κι αρχαιολογικό ενδιαφέρον στην περιοχή της Ελεύθερνας Ρεθύμνου. Δυστυχώς λόγω των ιδιαιτεροτήτων της εποχής (άνοιγμα τουριστικής σεζόν, καλοκαιρινές ζέστες) μαζεύτηκαν μόλις έξι πεζοπόροι, αριθμός που δεν αντικατοπτρίζει σε τίποτα την ομορφιά και την αξία αυτής της εξόρμησης.
Αφηγείται ο Γιάννης:
«Λίγο έξω από τον μικρό οικισμό του Αλφά* ξεκινήσαμε την πεζοπορία μας με προορισμό την Ελεύθερνα**, έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης. Η πρώτη ευχάριστη έκπληξη μάς περίμενε στο αραιοκατοικημένο χωριό: το σύγχρονο και εξαιρετικά οργανωμένο Μουσείο*** της αρχαίας πόλης. Η ιστορία της Ελεύθερνας είναι πραγματικά εντυπωσιακή, καθώς ξεκινά από τα προμινωικά χρόνια και, με μια μικρή μόνο διακοπή κατά την περίοδο της ενετοκρατίας, συνεχίζεται ουσιαστικά μέχρι τις μέρες μας.
Μετά την επίσκεψη στο μουσείο κατευθυνθήκαμε προς τον Αρχαιολογικό Χώρο, απ’ όπου ξεκινά ένα μονοπάτι που ενώνει μερικά από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής. Πρώτος σταθμός το Πυργί, ό,τι έχει απομείνει από τον άλλοτε επιβλητικό πύργο, και στη συνέχεια η Ακρόπολη, στην οποία σήμερα δεν επιτρέπεται η είσοδος, πιθανότατα λόγω των ανασκαφικών εργασιών που συνεχίζονται. Λίγο χαμηλότερα βρεθήκαμε μπροστά στις τεράστιες ρωμαϊκές δεξαμενές νερού, λαξευμένες στον βράχο. Το μέγεθός τους προκαλεί πραγματικά δέος και αποκαλύπτει το υψηλό επίπεδο οργάνωσης της αρχαίας πόλης. Η πορεία συνεχίστηκε προς τη νεκρόπολη, όπου επίσης η πρόσβαση παραμένει απαγορευμένη.
Η Ελεύθερνα είναι ένας τόπος γεμάτος ιστορία και σημεία ενδιαφέροντος, πολύ περισσότερα απ’ όσα μπορεί να ανακαλύψει εύκολα ο επισκέπτης. Δυστυχώς, η εικόνα που αφήνει η περιοχή είναι αυτή της εγκατάλειψης. Η σήμανση είναι ελλιπής, οι πληροφοριακές πινακίδες ασυντήρητες, τα μονοπάτια χάνονται γρήγορα και αρκετά από τα σημαντικότερα μνημεία παραμένουν απρόσιτα. Είναι κρίμα, γιατί πέρα από το εξαιρετικό μουσείο, ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος μοιάζει να έχει αφεθεί στην τύχη του, παρότι κρύβει έναν πραγματικό θησαυρό για όποιον αγαπά την ιστορία και την πεζοπορία».
Πέρα από το αρχαιολογικό ενδιαφέρον αξιόλογη αποδείχτηκε και η πεζοπορία, καθώς τα μηχανάκια κατέγραψαν την διόλου ευκαταφρόνητη απόσταση των 15 plus χιλιομέτρων με υψομετρική διαφορά 381 μέτρα. Πραγματικά κρίμα που μια τέτοια διαδρομή, που δεν κάνουμε κάθε μέρα, απόλαυσαν τόσο λίγοι περιπατητές. Και για άλλη μια φορά ευχαριστούμε τον αρχηγό μας, Γιάννη Ψαλλιδάκη, που μας έχει μάθει τόσο όμορφα κι αξιόλογα μέρη στη δυτική Κρήτη!
*Η Αλφά ανήκει στην περιοχή Μυλοποτάμου κι απέχει 24 χλμ από Ρέθυμνο και 5 από Πέραμα. Είναι γνωστή για το χαρακτηριστικό πέτρωμα της περιοχής, την «αλφόπετρα» (μαργαϊκό ασβεστόλιθο), που χρησιμοποιείται σε όλη την επαρχία ως οικοδομικό υλικό, γιατί στην αρχή είναι μαλακό κι εύκολο στην επεξεργασία, αλλά με την πάροδο του χρόνου σκληραίνει, γεγονός που το καθιστά ιδανικό για οικοδόμηση από αρχαιοτάτων χρόνων, όπως δείχνουν και τάφοι και κτίσματα της αρχαίας Ελεύθερνας.
**Η Ελεύθερνα βρίσκεται στις βορειοδυτικές υπώρειες της Ίδης, σε υψόμετρο περίπου 380-400 μ. πάνω από τη θάλασσα. Η οπτική επαφή με τη θάλασσα των βόρειων ακτών, η ύπαρξη πηγών πόσιμου νερού λόγω της γειτνίασης με τον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη, που πρόσφερε και άφθονο υλοτομικό υλικό κάποτε, αλλά και η εύφορη γη τριγύρω, τα λατομεία ασβεστόλιθου, αλλά και τα μεταλλεία σιδήρου στα γειτονικά Ταλλαία όρη καθώς και οι καλές κλιματολογικές συνθήκες είναι ορισμένοι από τους λόγους που έκαναν την περιοχή κατάλληλη για την ανάπτυξη μιας σπουδαίας αρχαίας πόλης. Ιδρύθηκε από τους Δωριείς περίπου τον 9ο αιώνα π.Χ. και κατοικήθηκε ως και τα πρωτοβυζαντινά χρόνια. Κατά τη Ρωμαϊκή Εποχή η πόλη κτίστηκαν λουτρά, τεράστιες δεξαμενές, επαύλεις, δημόσια κτίρια και πύργος. Η βυζαντινή εποχή ήταν η τελευταία της, πριν καταστραφεί από τους Άραβες.
***Το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας είναι το πρώτο μουσείο στην Κρήτη που βρίσκεται δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο. Από τα εκθέματα ξεχωρίζουν: η χάλκινη ασπίδα που βρέθηκε στον τάφο «των πολεμιστών», η «Κόρη της Ελεύθερνας», που συγγενεύει με το διάσημο αριστουργηματικό άγαλμα, «η Κυρία της Ωσέρ», που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου. Στην Αίθουσα Γ φιλοξενείται και αναπαριστάται μοναδικό εύρημα ταφής, που θυμίζει το τελετουργικό των τελετών καύσεως του νεκρού και ανθρωποθυσίας στον τάφο του πολεμιστή, όπως περιγράφονται στην ταφική πυρά του Πατρόκλου στη ραψωδία Ψ της Ιλιάδας.
****Η Ελληνιστική γέφυρα της Ελεύθερνας βρίσκεται κοντά στο χωριό Λαγκά Μυλοποτάμου. Κτίστηκε το 2ο αιώνα π.Χ. και σώζεται σε άριστη κατάσταση σε μια καταπράσινη ρεματιά με κυπαρίσια και πλατάνια. Τμήμα της είναι λαξευτό στο βράχο. Εξυπηρετούσε τη διάσχιση του ποταμού Χαλοπότα κι έχει μήκος 9.5μ και μεγάλο πλάτος (5.25μ), το οποίο υποδηλώνει ότι ήταν πάνω σε κεντρική οδική αρτηρία της αρχαίας πόλης.
Ευχαριστούμε την ιστοσελίδα Cretan beaches για τις πληροφορίες.
