«Εύφορη χρονιά για την Εφορεία» χαρακτήρισε η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου Χρύσα Σοφιανού το 2017. Κάνοντας ένα συνοπτικό απολογισμό για τη δράση της Εφορείας τον περασμένο χρόνο, προέβη παράλληλα και σε αναφορές για το πώς αναμένεται να ξεδιπλωθεί το 2018, με τον προγραμματισμό που έχει γίνει, εκτιμώντας ότι θα είναι «μια γεμάτη και δύσκολη χρονιά»…
Η μετακόμιση των γραφείων της Εφορείας στις νεόδμητες εγκαταστάσεις του Αρχαιολογικού Μουσείου Αγίου Νικολάου ήταν το σημαντικότερο γεγονός που σφράγισε τη χρονιά που πέρασε, για την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου, η οποία, αναγκαστικά λειτούργησε σε μισθωμένο κτίριο για πολλά χρόνια.
Το επιστημονικό προσωπικό της Εφορείας συμμετείχε σε πολλά επιστημονικά συνέδρια και ημερίδες, αλλά και ενημερώσεις που έκαναν στελέχη της μετά από προσκλήσεις που δέχθηκε από πανεπιστήμια, από σχολεία και από πολιτιστικούς συλλόγους. «Δίνουμε μεγάλη έμφαση στη διαπαιδαγώγηση και ευαισθητοποίηση των παιδιών σε θέματα που έχουν σχέση με μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Μαθητές σχολείων επισκέφθηκαν ομαδικά και αρχαιολογικές ανασκαφές σε εξέλιξη, στο Σταυρό Αγίου Νικολάου, στη Σητεία, στην Ιεράπετρα κ.α. Έγιναν ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και ενημερώσεις συλλόγων για τα μνημεία που έχουν οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιούνται τα σωματεία αυτά.
Συνεχίστηκε η ανασκαφή της Δρήρου, υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Βάσως Ζωγραφάκη, με τη συνεργασία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Στην Ίτανο, με σωστική ανασκαφή, σκάφτηκαν τρεις τάφοι τους οποίους έφερε στην επιφάνεια το νερό της βροχής, αποφέροντας καλά ευρήματα. Έγινε ανασκαφή στη Χρυσή, σε δύο μάλιστα περιόδους, μέσα στο 2017 (Μάιο και Οκτώβριο).
Η Εφορεία είχε την εποπτεία όλων των ξένων Αρχαιολογικών Σχολών που δραστηριοποιούνται στο Νομό Λασιθίου (Αμερικανική, Βρετανική, Γαλλική, Βελγική, το Ιρλανδικό Ινστιτούτο, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η επίτιμη αρχαιολόγος Μεταξία Τσιποπούλου, το πρόγραμμα «Μινωικές Διαδρομές» με την Στέλα Χρυσουλάκη που σκάβει στις «Χοιρόμανδρες» Ζάκρου, ο Λευτέρης Πλάτωνας στην Κ. Ζάκρο κ.α. Κάθε Σχολή έχει τουλάχιστον από δύο ενεργές ανασκαφές.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου είναι σε εξέλιξη ραβδοσκόπηση υπεδάφους, στην περιοχή της Πλάτης, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και χρηματοδότηση από το Δήμο Οροπεδίου Λασιθίου. Η έρευνα γίνεται με τις οδηγίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου για να διαπιστωθεί αν επαληθευτούν οι ενδείξεις για την ύπαρξη μινωικών αρχαιοτήτων, ώστε να οργανωθεί στη συνέχεια συστηματική ανασκαφή.
Σχέδια για το 2018
Τέσσερα έργα χρηματοδοτούμενα από το ΕΣΠΑ αναμένεται να ξεκινήσουν να υλοποιούνται με επιβλέπουσα την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου, σε αντίστοιχα, τέσσερις σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους του νομού. Αυτά και μόνο συνεπάγονται για την Εφορεία μια χρονιά «φορτωμένη και αρκετά δύσκολη», όπως επεσήμανε η κ. Σοφιανού.
- Πρώτο από τα τέσσερα, είναι το έργο ολοκλήρωσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Αγίου Νικολάου, για το οποίο είχε γίνει διεθνής διαγωνισμός μιας και προϋπολογισμός της τελευταίας αυτής φάσης ήταν 1.600.000 ευρώ και είχε μεγάλη γραφειοκρατική διαδικασία.
- Θα ακολουθήσει η υλοποίηση του έργου νέας αναστηλωτικής φάσης στη Σπιναλόγκα, προϋπολογισμού 900.000 ευρώ. Αφορά στερεώσεις και εργασίες συντήρησης του τείχους κλπ.
- Η αναστήλωση και ανάδειξη του Καλέ Ιεράπετρας, επίσης ενταγμένο στο ΕΣΠΑ με προϋπολογισμό 600.000 ευρώ.
- Η συντήρηση του μινωικού ανακτόρου της Ζάκρου είναι το τέταρτο έργο της Εφορείας που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ. Προβλέπεται αντικατάσταση παλαιών με σύγχρονα στέγαστρα και τοποθέτηση επιπλέον στεγάστρων σε κάποια ευαίσθητα τμήματα του ανακτορικού συγκροτήματος κλπ.
- Επιπλέον, η Εφορεία πρέπει εντός των επόμενων μηνών να ολοκληρώσει το φάκελο της υποψηφιότητας της Σπιναλόγκας για ένταξη στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αλλά και το φάκελο που αφορά στο Ανάκτορο της Ζάκρου, μιας και θα είναι το ένα από το σύνολο των έξι μινωικών ανακτόρων του νησιού, που το υπουργείο Πολιτισμού προορίζει να προωθήσει επίσης για ένταξη, ώστε να εγγραφούν ως πρώτο στοιχείο του Μινωικού Πολιτισμού στον Κατάλογο της UNESCO.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
