Η Δρήρος είναι μια αρχαία πόλη που καλύπτεται από πολύ μυστήριο. Αν και τα όρια, η αγορά και τα πρώτα κτίρια που αποκαλύπτονται μαρτυρούν ότι υπήρξε μια πόλη με πλούτο, ισχύ και επιρροή, είναι περίεργο ότι κανείς αρχαίος συγγραφέας δεν αναφέρεται σ’ αυτήν, πέραν ενός. Κι ενώ κατοικήθηκε από την αρχαϊκή ως την ύστερη βυζαντινή περίοδο, τούτο καθιστά το μυστήριο ακόμη μεγαλύτερο, όπως και το γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί ούτε ένα νόμισμα που να έχει κοπεί από τη Δρήρο!
Κι όμως, όποιος βρεθεί στη Δρήρο, εντυπωσιάζεται πριν ακόμη προσεγγίσει τα αρχαία ερείπια… Προϊδεάζεται από τις ξερολιθιές που έχτισαν οι νεώτεροι, για να στηρίξουν το φτενό χώμα να μην ξεπλυθεί από τις νεροποντές και να σπείρουν δημητριακά και όσπρια ή για να προστατέψουν τις ελιές και τις αμυγδαλιές που μεγάλωναν για αιώνες στις απότομες πλαγιές των λόφων, εθισμένες στην τροφοπενία και την ανομβρία. Τράφοι χτισμένοι με αρχαίες πέτρες, ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους. Πέτρες κομμένες, ακανόνιστα, από αρχαία εργαλεία, άλλες σε μεγάλους σωρούς ανάκατους με χώμα, λες και σχηματίστηκαν από βίαια ξεσπάσματα του Εγκέλαδου. Πέτρα εν αφθονία, παντού! Ασβεστόλιθος, ιδανικό υλικό για παραγωγή ασβέστη… Αυτό θα σκέφθηκαν και κάποιοι κάτοικοι της περιοχής, με εμπορικό δαιμόνιο, χτίζοντας το ασβεστοκάμινο, που έβγαλε στο φως η σκαπάνη των αρχαιολόγων, χωμένο μέσα σε μια αρχαία, κλειστή ομβροδεξαμενή, μάλλον της ελληνιστικής περιόδου.
Πρόσφατα ολοκληρώθηκε η τρίτη ανασκαφική περίοδος του δεύτερου πρωτοκόλλου συνεργασίας της Γαλλικής Σχολής Αθηνών με το ΥΠ.ΠΟ. και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου, που αφορά στην αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία Δρήρο. Μετά από έξι εβδομάδες δουλειάς, από συνεργεία στα οποία συμμετείχαν Γάλλοι και Έλληνες μεταπτυχιακοί φοιτητές μαζί με τους εποχικούς εργάτες που απασχολούνται κάθε περίοδο, η μυστηριώδης Δρήρος δεν βιάζεται να αποκαλύψει τα μυστικά της. Συμπληρώνονται ήδη οχτώ χρόνια από την έναρξη της νεώτερης φάσης της αρχαιολογικής έρευνας, με συνεργασία της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου.
Συναντήσαμε, επί τόπου, τους υπεύθυνους της ανασκαφής, τον Διευθυντή της Γαλλικής Σχολής Αθηνών Αλέξανδρο Farnoux και την αρχαιολόγο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου Βάσω Ζωγραφάκη. Στον «Tομέα V» υπεύθυνος είναι ο αρχαιολόγος Νίκος Θάνος. Εκεί, ακόμη και την τελευταία μέρα, ήταν σε εξέλιξη ανασκαφή σε τμήμα δωματίου ενός εντυπωσιακού, κτιρίου της ελληνιστικής εποχής, που επίσης διατηρεί αρκετούς γρίφους άλυτους, ως προς την ταυτότητα, τη χρήση του, το πότε και κάτω από ποιες συνθήκες εγκαταλείφθηκε, ενώ οι ενδείξεις δείχνουν ότι είχε πρόσφατα συντηρηθεί. Η καλοκτισμένη τετράγωνη εστία στο κέντρο του μεγάλου δωματίου, δεν είχε προλάβει καν να ανάψει ούτε για μια φορά!
- Αναλυτικό ρεπορτάζ στην έντυπη έκδοση της ΑΝΑΤΟΛΗΣ.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
