Κάθε φορά που επισκέπτομαι το φαράγγι της Κριτσάς βλέπω, κοντά στο γεφυράκι, το πηγάδι με την αντλητική μηχανή του περασμένου αιώνα με την ονομασία σακιές. Είναι και αυτός ένα μνημείο παλιάς εποχής που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καθώς από το σημείο αυτό διέρχονται όσοι επισκέπτονται το φαράγγι και την αρχαία Λατώ. Βρίσκεται εντός ιδιωτικής περιουσίας, αλλά, με την άδεια του ιδιώτη, ίσως θα μπορούσε να τοποθετηθεί μια επιγραφή που θα εξηγεί έναν από τους τρόπους, «πώς έβγαζαν οι παλιοί άνθρωποι το νερό από τα πηγάδια τους».
¡ Ο «σακιές» είναι μια αντλητική μηχανή, μεταγενέστερη από το «γεράνι», με ένα σύστημα γραναζιών και μικρών κουβάδων και για να λειτουργήσει χρειαζόταν ένα ζώο με μεγάλη δύναμη. Ο Γεώργιος Μανιαδάκης («Το νερό ενός χωριού του κάμπου») αναφέρει ότι η ελκτική ενέργεια του ζώου, μέσω των γραναζιών, κινούσε τον κύλινδρο περιστροφής, ο οποίος γύριζε μια σειρά από μικρά κουβαδάκια. Τα κουβαδάκια, από τη μια μεριά κατέβαιναν αδειανά και, αφού βουτούσαν μέσα στο νερό του πηγαδιού, ανέβαιναν γεμάτα. Όταν έρχονταν στο πάνω μέρος του κυλίνδρου περιστροφής, άδειαζαν και συνέχιζαν το ταξίδι τους μέσα στο πηγάδι.
Λ.Κ.
