Η πρόσφατη επιβεβαίωση της εμφάνισης του εντόμου καραντίνας Diaphorina citri (ασιατική ψύλλα των εσπεριδοειδών) στη Ρόδο, τον Αύγουστο του 2026, θέτει σε κατάσταση επαγρύπνησης τις γεωργικές υπηρεσίες, αλλά και τον αγροτικό κόσμο ολόκληρης της Κρήτης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το έντομο εντοπίστηκε σε οπωρώνα πορτοκαλιάς στο γειτονικό νησί από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, έπειτα από συλλήψεις σε παγίδες κατά τη διάρκεια του Ετήσιου Εθνικού Προγράμματος Επισκοπήσεων. Μέχρι πρότινος, η μοναδική ευρωπαϊκή καταγραφή του εντόμου ήταν στην Κύπρο το 2023.
Δεν υπάρχει στην Κρήτη
Αν και στην περιοχή μας δεν έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής παρουσία του, ο κίνδυνος μεταφοράς του είναι ορατός. Το Diaphorina citri είναι ένα μικρό ημίπτερο έντομο μεγέθους 2-4 χιλιοστών, χρώματος καφέ με χαρακτηριστικές κηλίδες στα πτερύγια. Η τεράστια φυτοϋγειονομική του σημασία, ωστόσο, δεν προέρχεται από την άμεση ζημιά που προκαλεί στα φυτά. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι λειτουργεί ως φορέας βακτηρίων του γένους Candidatus Liberibacter spp. Τα συγκεκριμένα βακτήρια, τα οποία ευτυχώς δεν έχουν εντοπιστεί ακόμα στη χώρα μας, ευθύνονται για την ασθένεια του πρασινίσματος των εσπεριδοειδών (HLB) ή αλλιώς τη νόσο του «κίτρινου δράκου». Πρόκειται για μία από τις πλέον καταστροφικές ασθένειες των εσπεριδοειδών παγκοσμίως, καθώς δεν υπάρχει θεραπεία και τα μολυσμένα δέντρα ξεραίνονται μέσα σε 5 έως 7 χρόνια.
Ο κάμπος του Καλού Χωριού
Μέσα από το ρεπορτάζ της «ΑΝΑΤΟΛΗΣ», οφείλουμε να εστιάσουμε στον άμεσο κίνδυνο που διατρέχει η δική μας περιοχή. Ιδιαίτερη προσοχή και μέριμνα απαιτείται στην περιοχή του Καλού Χωριού στο δήμο Αγίου Νικολάου, όπου ο τοπικός κάμπος φιλοξενεί μεγάλο όγκο καλλιεργειών.
Επιπλέον, σε κάθε σημείο στο Λασίθι, όπου αποτελεί κοινή πρακτική η συνύπαρξη ελαιόδεντρων με μεμονωμένα εσπεριδοειδή (όπως πορτοκαλιές, λεμονιές και μανταρινιές) χρειάζεται να παρατηρούν την εξέλιξη των δέντρων οι ιδιοκτήτες, που είθισται να τα διατηρούν για τις καθημερινές οικιακές τους ανάγκες. Στις περιοχές αυτές, τα επίπεδα υγρασίας είναι συχνά αυξημένα, δημιουργώντας ένα μικροκλίμα που ευνοεί την ανάπτυξη παθογόνων. Εάν το έντομο φτάσει εδώ, η διασπορά σε αυτά τα απομονωμένα δέντρα μπορεί να είναι ραγδαία.
Οι ζημιές
Ο επιβλαβής αυτός οργανισμός προσβάλλει όλα τα είδη των εσπεριδοειδών, με μεγαλύτερη ευπάθεια να παρατηρείται στις νεραντζιές, τις μοσχολεμονιές (λάιμ), τα γκρέιπφρουτ, αλλά και στην καλλωπιστική μουράγια. Το έντομο εντοπίζεται κυρίως στη νεαρή και τρυφερή βλάστηση. Τα βασικά συμπτώματα στα δέντρα που προδίδουν την παρουσία του είναι: Παραμόρφωση, συστροφή και έντονο κατσάρωμα των νεαρών φύλλων. Έκπτυξη πολλών καχεκτικών, μικρών βλαστών, ένα σύμπτωμα γνωστό ως «σκούπα της μάγισσας». Έντονη παρουσία μελιτωδών εκκριμάτων που οδηγούν σε ανάπτυξη καπνιάς. Πρόωρη φυλλόπτωση και ξηράνσεις σε περιπτώσεις σοβαρής προσβολής.
Αν το δέντρο νοσήσει από την ασθένεια HLB που μεταδίδει το έντομο, τα φύλλα παρουσιάζουν ασύμμετρη μεσονεύρια χλώρωση, ενώ οι καρποί παραμένουν μικροί, πράσινοι στη μία πλευρά τους, παραμορφωμένοι και με πικρό χυμό, γεγονός που τους καθιστά μη εμπορεύσιμους.
Έκκληση στους εμπόρους
Η διασπορά του εντόμου σε κοντινές αποστάσεις γίνεται με πτήση, σε αποστάσεις έως περίπου 1,5 χιλιόμετρο, όμως ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις μέσω μολυσμένου φυτικού υλικού, όπως δενδρύλλια, φυτά προς φύτευση και καρποί με φύλλα ή ποδίσκους. Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί, οι φυτωριούχοι και οι απλοί πολίτες καλούνται να μην μεταφέρουν φυτά ή καρπούς με φύλλα από προσβεβλημένες περιοχές και να ελέγχουν τακτικά τη νέα βλάστηση.
Σε περίπτωση εντοπισμού ύποπτων συμπτωμάτων, οι πολίτες οφείλουν να μην μετακινήσουν το φυτικό υλικό και να ενημερώσουν άμεσα τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) Λασιθίου για το φαινόμενο.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
