Κάθε επίστεψή μου στο ιστορικό δάσος του Κρούστα αποτελεί, για ‘μένα προσωπικά, ένα μνημόσυνο στη Γερμανίδα αρχαιολόγο Sabine Beckman, η οποία ανέδειξε την ιστορική αυτή περιοχή του Κρούστα, σύγχρονο μνημείο της φύσης. Το δάσος το περπάτησα ξανά πρόσφατα, συμμετέχοντας σε πεζοπορία που διοργάνωσε ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου.
Πρόκειται για ένα σπάνιο δάσος της Ανατολικής Κρήτης που εποικίστηκε συστηματικά και χρησιμοποιήθηκε εντατικά από τον άνθρωπο ήδη πριν από 4.000 χρόνια. Στην πρώιμη Μινωική Ανακτορική περίοδο (1900-1650 π.Χ.) κατασκευάστηκαν με μεγάλους λίθους–που είναι ακόμα ορατοί μέχρι σήμερα– αρκετές αγροτικές εγκαταστάσεις (μάνδρες, περίβολοι), μαζί με αγροικίες.
Παρά το ότι έχω επισκεφτεί αρκετές φορές το δάσος κάθε φορά ανακαλύπτω καινούργια ιδιαίτερα στοιχεία του. Φτάσαμε χαμηλά μέχρι τα κυκλικά κτίσματα, για τα οποία η Sabine μας είχε ενημερώσει ότι πάνω από 60 είδη κυκλικών κτισμάτων έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή των μινωικών οικιστών του βουνού. Θα πρέπει να ήταν δεξαμενές νερού. Από το Πλατύβολο της Κριτσάς (πάνω από το Θεολόγο) μέχρι το Δάσος του Κρούστα, η Sabine είχε εντοπίσει και καταγράψει περισσότερες από 300 θέσεις μινωικών οικισμών, που αφορούν στάνες βοσκών.
Μία ιδιαίτερη περιοχή του δάσους του Κρούστα είναι «στους Ασφεντάμους». Εδώ παρατηρούμε πιο έντονη την αρχαία παρουσία, μ’ αυτά τα τεράστια κτίσματα με τις τεράστιες πέτρες. Αυτό το είδος οικισμού είναι μοναδικό στην Κρήτη, λόγω της πολύ καλά διατηρημένης κατάστασης των ερειπίων (θεμέλια) που άντεξαν εδώ και 4000 χρόνια. Κάθε αγροικία –από τις 330 (!) που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή– είχε την δική της, καθαρά οριοθετημένη αυλή και σε κάποιες περιπτώσεις διακρίνονται χώροι σταυλισμού ζώων και περίκλειστοι χώροι, πιθανώς κήποι.
ΥΓ.: Μακάρι να μπορούσαμε κάποια στιγμή στο μέλλον να αξιοποιήσουμε τουριστικά αυτό το δάσος. Οι διαδρομές είναι πολλές, όλων των δυσκολιών και αποστάσεων.
ΛΕΩΝ. Κ.
